Xe máy Việt không “ngại” cạnh tranh

Ông Phạm Cường, Tổng giám đốc Công ty Xe máy Sufat, đã khẳng định như vậy về khả năng cạnh tranh của các hãng sản xuất xe máy Việt Nam hiện nay.

Lý do lớn nhất để có được sự tự tin ấy, theo ông Cường, là hiện Việt Nam đã có hơn 50 doanh nghiệp nội địa và 7 liên doanh tham gia vào lĩnh vực sản xuất xe máy. Trong đó, tỷ lệ nội địa hóa của các dòng xe số và xe ga phổ thông đã đạt được gần 90% kèm theo mức giá bán khá “mềm”. Vì vậy, ngoại trừ các loại xe tay ga cao cấp chưa thể sản xuất được, hầu như tất cả các loại xe máy do các doanh nghiệp Việt Nam sản xuất đã vượt qua được các loại xe máy giá rẻ có xuất xứ từ Trung Quốc.

Vượt vũ môn

Nhìn lại lịch sử thị trường xe máy Việt Nam cách đây 6-7 năm sẽ thấy khá rõ sự lớn mạnh của ngành công nghiệp xe máy. Trong khoảng 2 năm từ 2000 đến 2001, các hãng xe máy Việt Nam đã phải một phen lao đao vì sự xuất hiện của các thương hiệu xe máy đến từ Trung Quốc như Loncin, Lifan. Mức giá 9-12 triệu đồng/chiếc khi đó của các thương hiệu xe này đã trở thành một “quả bom tấn” dội lên đầu các hãng xe nội địa. Ngay lập tức, thị trường tràn ngập các loại xe giá rẻ đến từ Trung Quốc.

Sức ép đó đã buộc các hãng xe nội địa phải thay đổi. Rõ nét nhất là cú “phản công” của hãng xe máy lớn nhất trong nước là Honda Việt Nam khi tung ra dòng xe Wave Alpha. Mức giá 12,9 triệu đồng của Wave Alpha khi đó quả thực là một đòn phản công cực kỳ hữu hiệu. Ngay sau đó, các loại xe “Tàu” đã phải giảm giá bán xuống mức 6-9 triệu đồng/chiếc. Tuy nhiên, xe “Tàu” đã không thể gượng dậy bởi cùng lúc với “đòn” giá, Honda và một số hãng xe khác cũng đã đồng thời mở thêm “mũi tấn công” khác khi chứng minh chất lượng xe nội hơn hẳn “xe Tàu” khi ở mức giá bán tương đương.

Đó cũng chính là thời điểm vượt vũ môn của ngành xe máy Việt Nam. Bởi lẽ, trước đó việc hàng loạt doanh nghiệp nhảy vào lĩnh vực xe máy đã tạo nên một cuộc “hôn loạn” cả về thương hiệu, kiểu dáng công nghiệp và đặc biệt là chất lượng thấp không ổn định. Chính sự thâm nhập của các thương hiệu xe máy Trung Quốc đã tạo nên một cuộc sàng lọc lớn, khá nhiều doanh nghiệp xe máy đã phải khai tử. Đồng thời, những thương hiệu còn trụ lại đã có cơ hội vượt lên mạnh mẽ.

Tham vọng xuất khẩu

Khi đã đứng vững tại thị trường nội địa, các hãng xe máy bắt đầu nghĩ đến chuyện xuất khẩu. Theo đánh giá, thị trường xe máy Việt Nam và các nước trong khu vực vẫn rất lớn và đầy tiềm năng. Tính toán của Viện nghiên cứu Chiến lược Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho thấy, mỗi năm cả thế giới tiêu thụ khoảng 43 triệu xe máy các loại. Trong đó riêng Trung Quốc là 10 triệu xe, Ấn Độ 5 triệu xe, Indonesia 5 triệu xe, các nước Đông Nam Á khác là 6 triệu xe.

Mẫu xe Wave Alpha

Theo Bộ Công Thương, giá trị kim ngạch xuất khẩu xe máy của Việt Nam năm 2005 đã đạt khoảng 70 triệu USD và tăng lên 100 triệu USD vào 2006, trong đó dẫn đầu là công ty Honda Việt Nam. Năm 2006 công ty này xuất khẩu được trên 18.700 xe máy Wave Alpha, trên 106.600 bộ linh kiện IKD và trên 160.000 phụ tùng, đạt giá trị kim ngạch trên 40 triệu USD. 6 tháng đầu năm 2007, công ty đã xuất khẩu được gần 5.500 xe máy Wave Alpha sang Lào và Campuchia, hơn 76.000 bộ linh kiện IKD và gần 107.000 phụ tùng, đạt kim ngạch xuất khẩu gần 15 triệu USD. Tính từ khi bắt đầu xuất khẩu (2002) đến cuối tháng 6 vừa rồi, Honda Việt Nam đã xuất khẩu được gần 186.000 xe máy Wave Alpha, hơn 47.000 bộ linh kiện động cơ, 121.000 bộ linh kiện IKD và gần 2 triệu phụ tùng với tổng kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 147 triệu USD. Đứng sau là công ty VMEP, nhưng doanh nghiệp này chỉ xuất khẩu động cơ và linh kiện. Ngoài ra còn 2 doanh nghiệp Đài Loan là Machino và Chunfun xuất khẩu linh kiện rời chiếm khoảng 13% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành.

Dựa trên khả năng và quyết tâm, bản “Quy hoạch phát triển công nghiệp xe máy Việt Nam giai đoạn 2007-2015, có xét đến năm 2020” do Bộ Công Thương ban hành đã vạch ra một tương lai sáng sủa cho ngành công nghiệp xe máy Việt Nam là đến năm 2020 sẽ đạt kim ngạch xuất khẩu 1 tỷ USD. Nếu không không thể đạt được mục tiêu đó, giá trị kim ngạch xuất khẩu xe máy cũng sẽ không ở dưới mức 800 triệu USD.

Một số nhà phân tích cho rằng, mặc dù mục tiêu giá trị kim ngạch xuất khẩu 1 tỷ USD hiện mới được đánh giá là “tham vọng”, song cũng đã thể hiện được khả năng và sự lớn mạnh của ngành công nghiệp xe máy Việt Nam.

• Chiêu Quân