Xây dựng Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông: Chuyển từ mô hình phát hiện, xử lý vi phạm sang điều hành chủ động dựa trên dữ liệu

Góp phần xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang nhấn mạnh việc triển khai Đề án là bước đi có tính nền tảng nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về bảo đảm an ninh con người, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa phát triển.

Đảng ủy Chính phủ, Chính phủ đã xác định triển khai Đề án là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, có ý nghĩa chiến lược nhằm đổi mới căn bản phương thức quản lý nhà nước trong lĩnh vực giao thông, chuyển từ mô hình chủ yếu phát hiện, xử lý vi phạm sang điều hành chủ động dựa trên dữ liệu.

Theo Bộ trưởng Bộ CA, hệ thống trung tâm dữ liệu giao thông phải thống nhất về kiến trúc tổng thể, tiêu chuẩn dữ liệu, nền tảng ứng dụng dùng chung trên phạm vi toàn quốc; phát huy tính chủ động của địa phương trong tổ chức, vận hành theo phân cấp, bảo đảm kết nối thông suốt giữa hai cấp trung tâm. Mọi hệ thống, dự án thành phần phải tuân thủ kiến trúc chung, kiên quyết không để đầu tư manh mún, trùng lặp, khép kín, thiếu khả năng liên thông.

Quá trình triển khai phải bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu, lấy người dân làm trung tâm. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) phải minh bạch, có khả năng truy vết và chịu sự kiểm soát của con người. Hiệu quả của Đề án phải được đo bằng năng lực nắm bắt tình hình, điều hành giao thông, phòng ngừa, xử lý vi phạm, kéo giảm tai nạn, ùn tắc và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Báo cáo tại Hội nghị, Thượng tướng Nguyễn Ngọc Lâm, Thứ trưởng Bộ CA cho biết, theo Đề án được Thủ tướng phê duyệt tại Quyết định 456/QĐ-TTg ngày 20/3/2026, hệ thống được tổ chức theo mô hình hai cấp, gồm một Trung tâm cấp quốc gia do Cục Cảnh sát giao thông (CSGT) vận hành và 34 trung tâm cấp tỉnh do Phòng CSGT thuộc CA các tỉnh, thành tổ chức vận hành theo phân cấp.

Các trung tâm được kết nối, chia sẻ dữ liệu hai chiều, phục vụ tổng hợp, phân tích, dự báo tình hình, chỉ huy, điều hành giao thông trên phạm vi toàn quốc và tại từng địa phương.

Hệ thống hướng tới tích hợp dữ liệu về phương tiện, người điều khiển, tai nạn giao thông, xử lý vi phạm, hạ tầng và camera giám sát; ứng dụng AI hỗ trợ phát hiện bất thường, nhận diện nguy cơ, cảnh báo sự cố và điều phối xử lý các tình huống giao thông. Việc xác minh và quyết định xử lý vi phạm vẫn do cán bộ có thẩm quyền thực hiện theo pháp luật.

Đề án cũng hướng tới phát triển các dịch vụ công trực tuyến, cung cấp thông tin về tình hình giao thông, cảnh báo ùn tắc, tai nạn, hỗ trợ người dân lựa chọn hành trình phù hợp, giảm thời gian, chi phí đi lại và thực hiện thủ tục hành chính.

Yêu cầu kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cấp quốc gia và địa phương

Thiếu tướng Đỗ Thanh Bình, Cục trưởng Cục CSGT cho biết, đơn vị đang xây dựng phương án tổng thể về kiến trúc công nghệ, phần mềm quản lý, hạ tầng mạng truyền dẫn, hệ thống máy chủ, an toàn thông tin; chuẩn hóa dữ liệu đầu vào, xác định các sản phẩm nghiệp vụ phục vụ công tác quản lý, chỉ huy, điều hành, cung cấp dịch vụ công. Hệ thống được xây dựng theo yêu cầu kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cấp quốc gia và địa phương, đáp ứng nhu cầu lưu trữ, xử lý thông tin, vận hành ổn định.

Tại Hội nghị, đại diện Bộ KH&CN đề xuất phối hợp Bộ CA và các Bộ, ngành rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tập trung vào kiến trúc kết nối, giao thức trao đổi, định dạng dữ liệu dùng chung, chất lượng và an toàn dữ liệu.

Theo đó, các hướng dẫn kỹ thuật cần được cụ thể hóa cho từng cấu phần, áp dụng ngay từ khâu thiết kế, lựa chọn giải pháp và mua sắm thiết bị, bảo đảm khả năng kết nối giữa các trung tâm và thiết bị của nhiều nhà cung cấp, tránh phụ thuộc vào một công nghệ hoặc nhà cung cấp riêng lẻ.

Bộ KH&CN cũng đặt ra yêu cầu tăng cường năng lực thử nghiệm, kiểm định, chứng nhận thiết bị, đánh giá chất lượng thuật toán AI, bảo đảm độ chính xác, an toàn thông tin, tính toàn vẹn của dữ liệu. Hoạt động kiểm thử cần được thực hiện cả khi lựa chọn thiết bị và sau khi lắp đặt, vận hành.

Về phía Bộ Tài chính, đề nghị khẩn trương rà soát, phân loại các dự án thuộc Đề án, xác định rõ mục tiêu, phạm vi, mức độ ưu tiên, nhu cầu vốn và khả năng cân đối nguồn lực. Phương án huy động, bố trí kinh phí giai đoạn 2026 - 2030 cần làm rõ nhu cầu vốn theo từng năm, từng dự án thành phần; phân định nguồn vốn từ ngân sách trung ương, địa phương và các nguồn hợp pháp khác, ưu tiên các dự án nền tảng phục vụ kết nối, chia sẻ dữ liệu.

Phương án nguồn lực cũng cần tính toán chi phí vận hành, bảo trì, nâng cấp hệ thống trong dài hạn, gắn với yêu cầu quản lý tài chính, theo dõi, xử lý vướng mắc và công khai, minh bạch trong sử dụng vốn.

Bộ trưởng Bộ CA đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo triển khai Đề án trên địa bàn; rà soát hạ tầng, hệ thống camera, phần mềm và các dự án hiện có, xây dựng kế hoạch phù hợp lộ trình chung, phân công rõ trách nhiệm, tiến độ, nguồn lực và ưu tiên bố trí kinh phí thực hiện. Bộ CA duy trì cơ chế điều phối, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và tổng hợp tình hình, báo cáo Chính phủ, Thủ tướng những vấn đề cần chỉ đạo, quyết định.