Xây dựng môi trường làm việc lành mạnh, tích cực

Tại nhiều nơi làm việc, có những vấn đề độc hại, như 35% người lao động (NLĐ) thế giới thường xuyên làm việc quá 48 tiếng/tuần; 18% từng bị bạo lực tinh thần; nhiều NLĐ phải căng thẳng do yêu cầu công việc, mất cân bằng giữa nỗ lực và sự ghi nhận, lo mất việc, điều kiện việc làm bấp bênh, thời giờ làm việc kéo dài, bị bắt nạt tại nơi làm việc.

Hiện chưa có thống kê chính thức về thực trạng này tại Việt Nam. Nhưng theo ILO, ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân ngày càng mờ nhạt là nguy cơ tác động rất xấu đến NLĐ.

Tại Tọa đàm, đại diện Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (TLĐLĐ) chia sẻ nhiều NLĐ gặp hàng loạt sức ép về cường độ công việc, làm thêm giờ. Môi trường lao động đang thay đổi quá nhanh do tái cấu trúc DN hoặc đòi hỏi năng suất cao. Với sự bùng nổ của trí thông minh nhân tạo (AI), đẩy một số NLĐ vào guồng quay công việc sâu hơn, liên tục; dù AI chưa chắc đã hỗ trợ hiệu quả. “Nhiều NLĐ phản ánh phải làm việc trong trạng thái lo âu, căng thẳng kéo dài, luôn phải kết nối 24h/7 và về đến nhà rồi vẫn không được nghỉ ngơi mà vẫn phải nhận việc từ người quản lý giao”, đại diện TLĐLĐ nói.

Theo đại diện TLĐLĐ, các yếu tố trên tác động tiêu cực đến sức khỏe thể chất, tinh thần NLĐ. Tự đặt ra yêu cầu quá cao hoặc bị nghe lời dẫn dụ của cấp trên, chịu định mức công việc, thời hạn, phải báo cáo công việc thường xuyên khiến một số NLĐ mất ngủ, kiệt sức, mất kết nối. Nhưng nhiều người không dám chia sẻ mà phải giấu đi, bởi sợ bị đánh giá không đáp ứng được công việc, bị đưa vào “tầm ngắm” tinh giản. Hiện TLĐLĐ đã lấy ý kiến chuyên gia tâm lý về việc nhận diện sức khỏe tâm thần cho NLĐ nhằm có giải pháp cho vấn đề này.

Đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đồng tình vấn đề sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc không phải là chuyện cá biệt của NLĐ nào. Môi trường làm việc an toàn không chỉ là chuyện bài trí đẹp không gian làm việc; máy móc sắp xếp đúng quy trình, bảo đảm an toàn; mà còn là văn hóa DN, ứng xử giữa cấp quản lý với nhân viên, giữa đồng nghiệp với nhau. Một kết quả khảo sát công bố đầu năm 2026 cho thấy NLĐ ngày càng ưu tiên sức khỏe tinh thần trong môi trường làm việc. Theo đó, 77% NLĐ được hỏi cho biết sẵn sàng đánh đổi thu nhập, chấp nhận ít tiền hơn, để lấy môi trường làm việc lành mạnh, được tôn trọng, cân bằng.

Ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt, trong xã hội hiện đại, quan niệm “hi sinh tất cả vì công việc”, là không phù hợp, là lệch lạc, là sai lầm. Nhiệt tình làm việc tới mức ăn ngủ luôn tại Cty, kèn cựa trong công việc, không dung hòa giữa các yếu tố công việc và gia đình… là những yếu tố xấu độc.

Một kết quả khảo sát cũng cho thấy, nếu một DN nào đó bị đánh giá tiêu cực về văn hóa, thì dù đưa ra mức lương hấp dẫn, nhiều người đi tìm việc vẫn sẵn sàng từ chối. Môi trường làm việc, văn hóa DN và sức khỏe tinh thần vì vậy là những tiêu chí then chốt trong lựa chọn và gắn bó nghề nghiệp; để chúng ta xây dựng môi trường làm việc tích cực, lành mạnh hơn; có như vậy mới thúc đẩy sự phát triển bền vững.