Xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) đảm bảo tiến độ và chất lượng

Phát biểu tại Phiên họp, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh, việc xây dựng dự án Luật phải bám sát Thông báo kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại cuộc làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội; trong đó nêu rõ, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này phải được tiếp cận với tư duy đổi mới, tầm nhìn dài hạn, tạo cơ sở pháp lý vượt trội đủ mạnh để Hà Nội phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế đặc thù, mạnh dạn thí điểm những mô hình mới, cách làm mới, nhưng đồng thời phải bảo đảm kỷ cương, kỷ luật, minh bạch và vì lợi ích chung. Tinh thần xuyên suốt là “Trao quyền mạnh hơn - phân cấp, phân quyền toàn diện hơn - trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn”, đúng với yêu cầu “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”.

Trên cơ sở đó, Luật được xây dựng với tinh thần phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện theo hướng để TP Hà Nội tự chủ phát triển, tự quyết một cách tối đa, trừ một số lĩnh vực mang tính chất của quốc gia như quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo.

“Muốn vậy, phải có quy định về nguyên tắc chung, quy định những cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội rất lớn để làm cơ sở cho TP Hà Nội triển khai ngay, cụ thể hoá; ban hành những nghị quyết đặc thù”, Bộ trưởng nói.

Nhận định, nội dung cốt lõi, quan trọng nhất của Luật là cơ chế tài chính, ngân sách, Bộ trưởng cho rằng, Luật cần có các cơ chế, chính sách đủ mạnh để thu hút nguồn lực; “cởi trói” về cơ chế cho Hà Nội để TP phát huy được các nguồn lực như đầu tư công, đất đai gắn với quy hoạch, tài sản công; ngân sách…

Bộ trưởng cũng nêu rõ yêu cầu phân quyền, phân cấp triệt để, toàn diện nhưng cũng phải có những “khoá” nhất định bằng các quy định; phải đảm bảo không ảnh hưởng đến vĩ mô, quốc phòng, an ninh của đất nước.

Gợi mở một số nội dung cốt lõi trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Bộ trưởng cho rằng, cần rà soát, có quy định về chính sách để thu hút nguồn lực vào Quỹ đầu tư phát triển; thu hút các thành viên của Trung tâm tài chính quốc tế ở TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng đầu tư vào TP Hà Nội, nhất là về hạ tầng; thu hút các quỹ đầu tư nước ngoài; tài sản số…

Tại Phiên họp, các đại biểu đã cho ý kiến về kết cấu dự thảo Luật cũng như một số cơ chế, chính sách dự kiến đưa vào Luật để đảm bảo Luật khi được ban hành đáp ứng yêu cầu phát triển Thủ đô.

Phát biểu tại Phiên họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị TP Hà Nội đẩy mạnh tiến độ triển khai xây dựng Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Nghị quyết số 15-NQ/TW); những vấn đề lớn của Quy hoạch tổng thể Thủ đô để làm cơ sở xây dựng các cơ chế, chính sách đột phá tại dự thảo Luật.

Tán thành với sự cần thiết có những quy định để thu hút nguồn lực cho phát triển Thủ đô, Thứ trưởng cũng đề nghị rà soát các cơ chế, chính sách để đảm bảo tính thống nhất, phù hợp với hệ thống pháp luật, đồng bộ.

Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thuỷ tán thành với việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) theo hướng tạo cơ sở pháp lý, tạo nền tảng thể chế để Thủ đô chủ động, linh hoạt trong việc đề xuất, triển khai các chính sách mới, không bị bó buộc bởi các quy định chung và có thể điều chỉnh khi cần thiết.

Theo bà Nguyễn Phương Thuỷ, dự án Luật được xây dựng với tư duy rất mới, mà nếu triển khai được, Hà Nội sẽ trở thành một phòng thí nghiệm về thể chế, là nơi thử nghiệm những cơ chế, chính sách mới, tạo động lực mới, xung lực mới cho phát triển Thủ đô Hà Nội nói riêng, cả nước nói chung.

Cho ý kiến cụ thể về nội dung thử nghiệm về thể chế, nêu rõ quan điểm trao quyền phải kèm theo những điều kiện đảm bảo, ràng buộc, kiểm soát quyền lực, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thuỷ cho rằng, thay vì quy định chính sách cụ thể, chi tiết, Luật nên giao quyền cho chính quyền TP Hà Nội quyết định và thiết lập những giới hạn, khuôn khổ để kiểm soát việc thực hiện của TP hơn là nội dung chính sách để địa phương có thể chủ động, linh hoạt đón đầu các xu thế.

Theo hướng đó, Luật chỉ quy định các lĩnh vực cốt lõi giao cho Hà Nội được quyết định thí điểm và tổ chức thực hiện hoặc quy định những nội dung loại trừ để Luật có tính cách mạng, ổn định, lâu dài hơn.

Ngoài nội dung về thu hút đầu tư, bà Nguyễn Phương Thuỷ đề nghị, Luật Thủ đô (sửa đổi) nên có cơ chế để Hà Nội tiến hành cải cách thủ tục hành chính (TTHC), tạo cơ chế mới để thu hút đầu tư…

Tại Phiên họp, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cho biết, TP Hà Nội đang triển khai đồng thời 3 công việc cùng lúc, bao gồm xây dựng Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW; Quy hoạch tổng thể Thủ đô và Luật Thủ đô (sửa đổi).

Các nhiệm vụ này không độc lập mà đan xen, bổ trợ cho nhau. Trong đó, nội dung tại Luật Thủ đô (sửa đổi), đặc biệt là cơ chế tài chính để thu hút nguồn lực sẽ được tiếp thu, tóm lược để đưa vào Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW.

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhận định, kết cấu dự thảo Luật hiện đã hợp lý, nhất là các nội dung liên quan đến tổ chức bộ máy, thẩm quyền…

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu cũng nhấn mạnh về cơ chế tài chính về huy động nguồn lực cho phát triển Thủ đô để Thủ đô có điều kiện phát triển và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước.

Liên quan đến ý kiến về cải cách TTHC, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội đề nghị, với những TTHC giải quyết với tổ chức, công dân, không ảnh hưởng đến hành chính quốc gia thì giao cho Hà Nội quyết định trên tinh thần cắt giảm TTHC không phải là mục tiêu của Hà Nội mà mục tiêu của TP là cải cách toàn diện TTHC.

Phát biểu tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị TP Hà Nội đề xuất các chính sách đặc thù, vượt trội để trên cơ sở đó Bộ Tư pháp quy phạm hoá, đưa vào dự thảo Luật và xin ý kiến các Bộ, ngành.

Nêu quan điểm về một số nội dung của dự thảo Luật, Thứ trưởng bày tỏ tán thành với việc quy định các văn bản do TP Hà Nội ban hành được ưu tiên áp dụng. Bởi, thực tế cho thấy, nếu luật chỉ quy định về cơ chế, chính sách nhưng không đồng bộ thì không tổ chức thực hiện được các cơ chế, chính sách đã ban hành do vướng mắc các quy định tại các văn bản có liên quan để xử lý được các vấn đề của Thủ đô.

Về thử nghiệm thể chế, Thứ trưởng cho rằng, cần quy định rõ những lĩnh vực thử nghiệm thể chế, nguyên tắc, điều kiện, thẩm quyền ban hành và tổ chức thực hiện, đánh giá thí điểm, quy định cụ thể về thời hạn áp dụng.

Kết luận nội dung Phiên họp, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đánh giá cao sự nỗ lực, cố gắng của Ban soạn thảo, các đơn vị chuyên môn của Bộ Tư pháp và UBND TP Hà Nội trong việc xây dựng dự thảo Luật trong bối cảnh thời gian ngắn, yêu cầu cao và khó.

Về các công việc cần triển khai trong thời gian tới, Bộ trưởng đề nghị xác định rõ các mốc thời gian triển khai các công việc để đảm bảo tiến độ và chất lượng. Trong đó, về tiến độ, Bộ trưởng nêu rõ, dù Luật được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn nhưng có nhiều cơ chế, chính sách đột phá, có thể liên quan đến quyền, lợi ích của các chủ thể khác nhau. Do đó, phải lấy ý kiến đối với những đối tượng chịu tác động có liên quan.

Trên tinh thần đó, Bộ trưởng đề nghị hoàn thiện thêm một bước hồ sơ dự án Luật để xin ý kiến Ban Thường vụ Đảng uỷ Bộ Tư pháp đối với những nội dung lớn của dự án Luật; đăng tải để lấy ý kiến công khai.

Về cách làm, Bộ trưởng đề nghị phải làm rõ các cơ chế, chính sách; làm rõ các nội dung đột phá, vượt trội; xác định lịch trình cụ thể để làm việc với các chuyên gia về các nội dung của dự thảo Luật, chú trọng vào nội dung về tài chính, ngân sách, thu hút nguồn lực để đảm bảo tính vượt trội của các chính sách; trên cơ sở đó sẽ quy phạm hoá các cơ chế, chính sách.

Với tư tưởng xuyên suốt là thiết kế các cơ chế, chính sách vượt trội, đủ mạnh theo hướng phân cấp, phân quyền triệt để, toàn diện để Hà Nội tự chủ phát triển, Bộ trưởng nhấn mạnh, phải quy định rõ nguyên tắc phân quyền cho Thủ đô, chỉ quy định trong Luật các cơ chế chính sách lớn, có tính dẫn dắt định hướng sự phát triển của Thủ đô với tầm nhìn dài hạn, chứ không chỉ tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc hiện hành.

Bộ trưởng đề nghị rà soát kỹ về các nội dung về thẩm quyền xây dựng và ban hành văn bản; thí điểm cơ chế, chính sách…

Cùng với việc cho ý kiến chỉ đạo về kết cấu của Luật, các quan điểm chỉ đạo xây dựng Luật, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh cũng đề nghị đẩy mạnh truyền thông chính sách về dự án Luật.