Xây dựng dự án Luật về văn bản quy phạm pháp luật: Cơ hội để hoàn thiện hệ thống pháp luật theo yêu cầu phát triển của đất nước

Theo báo cáo của Vụ Công tác xây dựng VBQPPL, trên cơ sở hồ sơ chính sách Luật đã báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Tư pháp, Vụ đã tổ chức lấy ý kiến, khảo sát, hội nghị tham vấn chính sách đối với dự thảo hồ sơ chính sách. Bộ Tư pháp đã tổ chức cuộc họp Hội đồng thẩm định đối với hồ sơ chính sách dự án Luật về VBQPPL và có Báo cáo thẩm định số 401/BCTĐ-BTP.

Về thời hạn trình Chính phủ, đối với dự án trình tại Kỳ họp thứ Hai (tháng 10/2026), Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu có ý chỉ đạo, dự án Luật có thời hạn trình Chính phủ trong tháng 8/2026; trình Chính phủ chậm nhất là ngày 10/8/2026, trừ trường hợp có chỉ đạo khác của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Về một số nội dung lớn về hồ sơ chính sách Luật, tiếp thu ý kiến góp ý, ý kiến Hội đồng thẩm định, Vụ đã hoàn thiện hồ sơ theo hướng số lượng chính sách có 5 chính sách, bao gồm: Đơn giản hóa hệ thống VBQPPL (Chính sách 1); Tiếp tục xác định rõ thẩm quyền về nội dung ban hành VBQPPL của từng chủ thể, phạm vi nội dung giữa luật với VBQPPL khác, các nội dung cần được quy định trong VBQPPL (Chính sách 2); Tiếp tục đổi mới quy trình xây dựng, ban hành VBQPPL theo hướng linh hoạt, kịp thời, hiệu quả và có kiểm soát, đẩy nhanh việc thể chế hoá chủ trương, định hướng của Đảng thành pháp luật (Chính sách 3); Gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, hoàn thiện cơ chế giải thích Hiến pháp, luật, hướng dẫn áp dụng VBQPPL và xây dựng cơ chế đánh giá VBQPPL sau ban hành (Chính sách 4); Xây dựng cơ chế nâng cao chất lượng đội ngũ người làm công tác tham mưu xây dựng chính sách, pháp luật; tăng cường tính chuyên nghiệp trong công tác soạn thảo VBQPPL và tổ chức thi hành VBQPPL (Chính sách 5).

Vụ Công tác xây dựng VBQPPL cũng báo cáo về nội dung còn có ý kiến khác nhau với đơn vị thẩm định liên quan đến Chính sách 1 - Đơn giản hóa hệ thống VBQPPL. Đồng thời, đề xuất Bộ trưởng xem xét, cho ý kiến chỉ đạo thống nhất nội dung lớn. Vụ và các đơn vị liên quan sẽ tiếp tục hoàn thiện hồ sơ và tài liệu khác có liên quan để trình Chính phủ sớm nhất.

Qua nghe báo cáo và ý kiến của đại diện các đơn vị thuộc Bộ, kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng dự án Luật về VBQPPL diễn ra trong bối cảnh hệ thống pháp luật đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ sau quá trình tổng rà soát, hoàn thiện. Theo Bộ trưởng, đây không chỉ là sửa đổi một đạo luật mà thực chất là cơ hội để hoàn thiện hệ thống pháp luật theo yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Nhấn mạnh lý luận phải xuất phát từ thực tiễn và phục vụ thực tiễn, Bộ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì xây dựng dự án Luật cần mạnh dạn đổi mới cách tiếp cận, không tiếp tục phụ thuộc vào những lý luận được hình thành từ giai đoạn vừa qua nếu không còn phù hợp. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, việc nghiên cứu, hoàn thiện cơ sở lý luận cũng cần được đặt trong yêu cầu phát triển mới, bảo đảm có cách tiếp cận mở, linh hoạt và đủ sức giải quyết các vấn đề mới phát sinh.

Về định hướng hoàn thiện hệ thống VBQPPL, Bộ trưởng yêu cầu việc tinh gọn hệ thống văn bản phải được thực hiện trên cơ sở khoa học, chuẩn hóa hình thức văn bản, hướng tới xây dựng một hệ thống pháp luật đơn giản, minh bạch nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và phát triển đất nước. Đây là vấn đề lớn, có thể còn nhiều ý kiến khác nhau, vì vậy cơ quan chủ trì cần chuẩn bị đầy đủ các cơ sở khoa học, chính trị và thực tiễn để giải trình với các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình xây dựng chính sách. Đối với đề xuất về hình thức VBQPPL, Bộ trưởng yêu cầu tiếp tục nghiên cứu, kiên trì thực hiện theo định hướng tại Kết luận số 09 của Bộ Chính trị, bảo đảm nguyên tắc mỗi cơ quan chủ yếu ban hành một loại hình VBQPPL.

Về chính sách cụ thể, Bộ trưởng thống nhất với việc xây dựng dự án Luật trên cơ sở 5 chính sách lớn; các nội dung phát sinh cần được nghiên cứu để lồng ghép phù hợp vào các nhóm chính sách này. Về lộ trình thực hiện, Bộ trưởng cơ bản thống nhất định hướng áp dụng các quy định mới, nhất là các nội dung liên quan đến hình thức VBQPPL, từ ngày 1/1/2028 nhằm bảo đảm tính đồng bộ với lộ trình thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, đồng thời hạn chế xáo trộn trong giai đoạn chuyển tiếp.

Bộ trưởng yêu cầu cơ quan chủ trì tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ chính sách, đặc biệt chú trọng kỹ thuật lập pháp, bảo đảm quy định chặt chẽ, rõ ràng nhưng vẫn có tính linh hoạt và khả thi. Bộ trưởng nhấn mạnh cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ theo đúng tiến độ, đồng thời chuẩn bị đầy đủ các luận cứ về khoa học, chính trị, pháp lý và kinh nghiệm quốc tế để phục vụ các bước tiếp theo trong quá trình xây dựng dự án Luật.