Xác định tài sản chung - riêng: Của anh, của em hay của chúng ta?

“Mình với ta tuy hai mà một. Ta với mình tuy một mà hai”. Hẳn rằng khi dân gian đặt ra câu thành ngữ này, ngoài ý nghĩa bề nổi của nó thì cũng còn một dụng ý khác nữa. Đó là sự ám chỉ sâu xa về “cuộc chiến” xác định tài sản chung riêng giữa vợ và chồng kể cả trong giai đoạn mặn nồng lẫn lúc tình đã nhạt phai...

Tài sản riêng của bên nào thì thuộc quyền sở hữu của bên đó. Hình minh họa

Anh giỏi thì chứng minh đi!

Bước ra khỏi văn phòng luật sư, anh Đinh Văn T (Hưng Yên) thấy ruột đau như muối xát khi nhớ lại câu trả lời của vị luật sư cùng với vẻ nghênh mặt thách thức của người đàn bà đã cùng anh đầu gối tay ấp bao năm trời: “Anh có giỏi thì chứng minh đi, mảnh đất đấy là của tôi, của tôi, anh hiểu chưa!”.

Lập gia đình cách đây 9 năm, dành dụm mãi cuối cùng vợ chồng anh T cũng mua được mảnh đất 50m2 để chấm dứt cái cảnh chung chạ ở nhờ. Khỏi phải nói ngày mua được mảnh đất chị P vợ anh vui như thế nào, vì người bán mảnh đất cho vợ chồng chị chính là mẹ đẻ của chị và mảnh đất được bán cũng ngay sát luôn nhà bà. Còn gì vui hơn khi con gái đi lấy chồng lại được ở gần nhà đẻ, thấy vợ vui, anh T cũng rất mừng. Thế nên khi vợ đưa ra bàn với anh việc sẽ làm giấy tờ sổ đỏ mảnh đất theo kiểu mẹ tặng cho riêng con gái để hưởng chính sách miễn thuế thì anh T gật đầu đồng ý ngay. Có ngờ đâu cái gật đầu ngày ấy đã biến thành hệ lụy hôm nay khi giữa hai vợ chồng cơm không còn lành, canh không còn ngọt.

Gia sản cũng chẳng có gì nhiều, nên khi nhất trí ly hôn, mối quan tâm lớn nhất của cả hai vợ chồng là mảnh đất. Nhưng khi anh T đưa ra đề nghị chia đôi thì chị P lớn tiếng phản đối: “Chia là chia thế nào? Mảnh đất ấy là tài sản riêng của tôi, bố mẹ cho tôi, giấy tờ còn rành rành đây này. Bằng chứng đâu anh bảo là tài sản chung mà đòi chia”. Nghe câu ấy, anh T ngớ người ra: “Ừ nhỉ, ngày ấy vì tin vợ, không nghĩ có ngày hôm nay nên mình không có bất kỳ giấy tờ gì, dù là mảnh gấiy viết tay giao nhận tiền - tài sản giữa mẹ vợ và hai vợ chồng”. Cả đêm, anh chỉ mong trời chóng sáng để tìm đến luật sư tư vấn...

Theo Luật sư, câu chuyện của anh T đã cho thấy sự thiếu hợp tác và dụng ý muốn chiếm đoạt cả mảnh đất của người vợ. Thế nhưng, vì anh T không có bất kỳ giấy tờ, hay người làm chứng nào chứng minh được thực chất là vợ chồng anh có mua mảnh đất của mẹ vợ trong thời kỳ hôn nhân và việc tặng cho riêng nêu trên chỉ nhằm giảm chi phí khi làm thủ tục sang tên, nên theo quy định đây là tài sản riêng của vợ anh T (Khoản 1 Điều 32 Luật Hôn nhân và Gia đình quy định: “Tài sản riêng của vợ, chồng gồm tài sản mà mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân”; và Điều 95 Luật này quy định: “Tài sản riêng của bên nào thì thuộc quyền sở hữu của bên đó”).

Phần anh T, nếu muốn đòi lại sự công bằng trong việc sở hữu mảnh đất thì anh T cần thu thập chứng cứ để chứng minh hợp đồng tặng cho nêu trên là giả tạo, đồng thời phải chứng minh thực chất đó là hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa mẹ vợ với vợ chồng anh trước đây thông qua giấy biên nhận; giấy tờ hoặc có đơn xác nhận của người làm chứng về việc hợp đồng tặng cho chỉ là hình thức để giảm chi phí khi sang tên còn thực tế là mua bán đất - Luật sư khuyên.

Bất hòa - ly thân, nhưng có đất - phải ly hôn

Đó là tình cảnh của chị Võ Thanh M (ở Kiến An, Hải Phòng). Từ dạo biết chị có mảnh đất, ngày nào gã đàn ông bội bạc là chồng chị cũng đến yêu cầu chuyện ly hôn, mà mục tiêu chính là nhắm đến mảnh đất 30m2 của mẹ con chị.

Ngày chị M quyết định kết hôn với người chồng bây giờ, cả gia đình chị đã không đồng ý, nhưng vì bụng chị đã lùm lùm cái thai 3 tháng nên họ đành tặc lưỡi đồng ý. Và, đúng như sự nhìn nhận của người lớn, sau 5 năm kết hôn, cái gia đình nhỏ ấy đã tan vỡ với phần thua thiệt thuộc về chị M. Chị ra đi khỏi nhà chồng với hai bàn tay trắng và hai đứa con nheo nhóc. Bao nhiêu công sức đóng góp của chị trong từng ấy năm tháng hôn nhân đã bị chiếm đoạt trong chốc lát.

Mọi người trong gia đình khuyên chị nên ra tòa ly hôn cho dứt điểm, nhưng vì không muốn ảnh hưởng đến tâm lý của con nên chị lần lữa. Thế rồi, mọi chuyện cũng tạm êm khi gã chồng chị không đóng góp gì nuôi con, nhưng cũng không quấy rầy gì. Ba mẹ con chị yên ấm sống trong vòng tay bao bọc của nhà ngoại.

Sau một thời gian, cả nhà đẻ chị M quyết định họp lại và cắt chia cho ba mẹ con chị mảnh đất 30m2 vốn thuộc mảnh vườn của gia đình. Bố mẹ và hai anh chị đã ra chính quyền làm giấy tặng cho đàng hoàng và một căn nhà nhỏ mọc lên xinh xắn với tiếng cười nói ríu rít của mẹ con chị. Nhưng, thế rồi bỗng một ngày gã chồng của chị M lù lù xuất hiện. “Tối hậu thư” mà người đàn ông ấy đưa ra là ngay lập tức chị M phải cùng hắn ra Tòa làm thủ tục ly hôn, mảnh đất chị đang ở sẽ chia đôi do đây là tài sản có trong thời kỳ hôn nhân, vì chị M với hắn chỉ mới ly thân chứ chưa ly dị. Nếu hàng xóm không kịp can ngăn, thì hôm đó có lẽ án mạng đã xảy ra vì hai người anh trai của chị M quá bức xúc trước sự hỗn xược của thằng em rể.

Trong phiên Tòa ly hôn của chị M, gã chồng tham lam vô nhân tính đã phải tâm phục khẩu phục trước sự phân xử của pháp luật. Theo đó, mảnh đất 30m2 mà chị M. đang sở hữu là tài sản riêng của chị được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân, chị M có quyền không nhập tài sản riêng đó vào khối tài sản chung (Điều 33 Luật Hôn nhân và Gia đình) và khi phân chia tài sản, chồng chị M không được đòi chia mảnh đất vì “tài sản riêng của bên nào thuộc sở hữu của bên đó”.