Vướng mắc chậm trễ giải phóng mặt bằng xây dựng Trường Đại học Hải Phòng: Nguyên nhân từ yếu kém trong quản lý đất đai

Nhôi nhai giải phóng mặt bằng

Theo báo cáo của Trường Đại học Hải Phòng, 3 ha còn lại chưa được giải phóng mặt bằng gồm khu vực nghĩa trang, khu vực ruộng, ao và 170 hộ dân. Việc giải phóng khu vực nghĩa trang, với khoảng 100 ngôi mộ được UBND quận Kiến An phê duyệt phương án đền bù, Trường Đại học Hải Phòng ứng vốn trước, chi trả để các gia đình di chuyển mồ mả trước Tết Nguyên đán Kỷ Sỉu. Khó khăn nhất trong khâu giải phóng mặt bằng hiện nay  là khu đất liên quan đến 170 hộ dân.

Thực tế, trước thời điểm thành phố duyệt quy hoạch mở rộng trường  số hộ dân có hồ sơ gốc do UBND phường Ngọc Sơn quản lý là 51 hộ, với tổng diện tích 16.785 m2. Trong khoảng thời gian từ năm 2004 đến năm 2005, UBND phường Ngọc Sơn xác nhận vào đơn theo hình thức thị thực hành chính của 34 gia đình đề nghị được chuyển đổi, chia tách, chuyển nhượng quyền sử dụng đất thành 153 thửa đất của 153 hộ. Tuy nhiên, việc các hộ chia tách không làm các thủ tục hợp pháp theo quy định như hợp đồng chuyển đổi, chuyển quyền sử dụng đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chia tách. Sau khi xác nhận vào đơn của các gia đình đề nghị được chia tách, UBND phường Ngọc Sơn không cập nhật, chỉnh lý biến động đất đai vào sổ địa chính, sổ mục kê, bản đồ địa chính... Đến thời điểm thực hiện việc kiểm kê, đền bù, Ban quản lý dự án căn cứ vào sổ địa chính và chỉ thể hiện 51 hộ gốc ban đầu, nhưng khi tiến hành kiểm kê đền bù, số hộ trên thực tế lại là 170 hộ.

Để đẩy nhanh tiến độ xây dựng Trường Đại học Hải Phòng tiến tới kỷ niệm 50 năm thành lập trường, UBND thành phố giao các ngành xem xét, thẩm định chính xác nguồn gốc các thửa đất làm cơ sở kiểm kê, đền bù, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, do thủ tục hợp đồng chuyển đổi, chuyển nhượng quyền sử dụng đất của các hộ dân chưa được cơ quan có thẩm quyền chứng thực nên chưa thể xác định chủ sử dụng đất hợp pháp theo quy định của pháp luật. Do đó, UBND quận Kiến An chưa thể ra quyết định thu hồi đất để giải phóng mặt bằng của 119 hộ phát sinh, cũng như chưa thể bố trí đất tái định cư cho các chủ hộ hợp pháp theo quy định của Luật Đất đai.

Qua thẩm định của Phòng Tài nguyên-Môi trường quận Kiến An và UBND phường Ngọc Sơn, trong số 170 hộ trong khu vực giải phóng mặt bằng, chỉ có 122 hộ đủ điều kiện được chia tách, vì những hộ này xây dựng nhà ở, có hộ khẩu và sử dụng đất ổn định, không xảy ra tranh chấp, khiếu kiện. Vì vậy, UBND quận Kiến An có văn bản đề nghị UBND thành phố công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp của 122/170 hộ dân, lên phương án đền bù, tái định cư.

Cần làm rõ trách nhiệm

Có thể khẳng định, vướng mắc trong khâu giải phóng mặt bằng của Trường Đại học Hải Phòng bắt đầu từ sự yếu kém trong công tác quản lý đất đai của UBND phường Ngọc Sơn.

Theo lý giải của UBND quận Kiến An, các hộ dân đề nghị tách hộ trước thời điểm tháng 5-2005 (UBND thành phố phê duyệt quy hoạch tổng thể xây dựng Trường Đại học Hải Phòng mở rộng). Cụ thể, trong số 51 hộ dân có 34 hộ có đơn đề nghị tách thành 153 hộ (trước thời điểm 1-7-2004, 8 hộ chia tách thành 40 hộ, sau thời điểm 1-7-2004, 26 hộ đề nghị chia tách, chuyển nhượng quyền sử dụng đất thành 113 hộ). Song điều đáng quan tâm là vào năm 2004, nhiều hộ dân cùng lúc đề nghị được chia tách, chuyển nhượng quyền sử dụng đất thành nhiều lô khác nhau, nhưng UBND phường Ngọc Sơn không đặt câu hỏi nghi vấn vì sao, với mục đích gì và các hộ thực sự có nhu cầu chia tách đất? Với trách nhiệm là chính quyền cơ sở gần dân nhất, UBND phường Ngọc Sơn phải hiểu, nắm rõ các quy định của Nhà nước về đất đai như chia tách, chuyển nhượng quyền sử dụng đất để hướng dẫn nhân dân, nhưng dường như vấn đề này không được quan tâm. UBND phường Ngọc Sơn xác nhận chia tách cho 2 trường hợp dưới 16 tuổi; 22 hộ chia tách chỉ có đất, không có nhà, không có hộ khẩu; 15 hộ chia tách không có ngõ đi và 9 hộ có diện tích đất chia tách dưới 40m2.

Kết luận của UBND quận Kiến An chỉ rõ, việc UBND phường Ngọc Sơn xác nhận vào đơn của các hộ dân đề nghị được chuyển nhượng, chia tách dưới dạng thị thực hành chính là không đúng thẩm quyền được giao, bởi theo quy định tại điều 125, 126, 127 (Luật Đất đai năm 2003), UBND phường chỉ có thẩm quyền chứng thực hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất không có tài sản trên đất. Như vậy là nguyên nhân và trách nhiệm đã rõ.

Tại cuộc làm việc với Ban quản lý dự án Trường Đại học Hải Phòng và các bên liên quan về đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng xây dựng nhà trường, Phó chủ tịch UBND thành phố Hoàng Văn Kể yêu cầu UBND phường  Ngọc Sơn và quận Kiến An rà soát, bổ sung thông tin, xác định rõ các hộ có đủ điều kiện chia tách để làm căn cứ lập phương án đền bù, cấp đất tái định cư. Thành phố và các ngành cố gắng vận dụng cơ chế bảo đảm quyền lợi cho các gia đình nhưng trên cơ sở tuân thủ quy định của luật pháp.

Hoàng Dũng