Vương Bá Quý - “hiệp sĩ” đất Cảng và giải nhất Trí tuệ Việt Nam

Đường lên đỉnh vinh quang    

            Vẫn với phong thái tự tin, cởi mở tỏ rõ trên gương mặt trẻ trung như hôm trao giải, Quý phấn khởi chia sẻ với chúng tôi những cảm xúc vui mừng và niềm tự hào là người Hải Phòng đầu tiên đoạt giải nhất cuộc thi Trí tuệ Việt Nam (TTVN) 2006. Phát biểu khi lên nhận giải, Quý đã bày tỏ lòng biết ơn đến thành phố Cảng quê hương, nơi sinh ra và vun đắp tài năng tin học của mình.

Sinh năm 1983, Quý là con út trong một gia đình có 2 chị em. Bố là kỹ sư Công ty cơ khí vật liệu xây dựng Hải Phòng, mẹ là bác sĩ Trung tâm y tế Lê Chân. Ngay từ nhỏ, Quý đã đam mê toán học, học rất giỏi và từng đoạt giải cao trong các kỳ thi toán thành  phố.  Năm học lớp 8, Quý bắt đầu làm quen với máy tính và chiếc máy tính đã mở ra một chân trời mới với cậu học trò ham học. Nhưng cũng vì máy tính mà Quý “nghiện” chơi game. May mà gia đình phát hiện và uốn nắn kịp thời để cậu con trai hiếu động này… đi đúng “quỹ đạo”. Lên cấp 3, Quý học lớp chuyên toán Trường THPT năng khiếu Trần Phú. Tại đây, tài năng tin học và toán học của Quý có cơ hội được phát triển. Những kiến thức cơ bản ở trường không đủ thỏa mãn niềm say mê, Quý tự mua sách về học, tự mày mò học lập trình. Năm lớp 11 và 12, Quý tham gia và giành giải 3 cuộc thi tin học thành phố, đồng thời đoạt giải khuyến khích toán quốc gia năm học lớp 11. Tài năng tin học của Quý thực sự bộc lộ khi cậu thi đỗ học bổng của Trường đại học Nanyang (Xin-ga-po). Trong khi một số bạn cùng học với Quý đi sâu về lĩnh vực phần cứng thì Quý chọn lĩnh vực phần mềm để nghiên cứu. “Ngay từ nhỏ, xem lễ trao giải TTVN hằng năm trên ti-vi, em đã thích cuộc thi này và ao ước có một ngày được đứng lên bục nhận giải như các anh, các chị đó” - Quý kể - Đó cũng chính là lý do mà năm 2005, Quý gửi sản phẩm đầu tay tham dự cuộc thi. Tuy nhiên, sản phẩm không lọt vào vòng chung khảo. “Sản phẩm em gửi dự thi năm đó còn sơ sài. Hơn nữa lần đầu tham dự, em chỉ muốn thử sức và học hỏi thêm chứ không hy vọng đoạt giải”. Với nỗ lực học tập của mình, Quý rút ngắn thời gian học đại học từ 4 năm xuống còn 3 năm rưỡi. Đầu năm 2006, Quý bắt tay vào làm đề tài tốt nghiệp. Quý chọn công nghệ nhận dạng- lĩnh vực khó nhất trong ngành công nghệ thông tin-để làm đề tài tốt nghiệp đồng thời gửi sản phẩm dự thi tại cuộc thi TTVN 2006 tại quê nhà. Thật bất ngờ, sản phẩm đã giành giải nhất và giải phụ do nhà tài trợ TD Plaza trao. 

            Trí tuệ đất Cảng

Giải thích về ý tưởng sáng tạo sản phẩm này, Quý cho biết: “Em thấy việc nhận dạng các ký tự, phân tích và xử lý các biểu thức toán học của máy tính hiện nay rất hạn chế trong khi nhu cầu của người sử dụng rất lớn. Nếu tạo được một phương pháp tiện lợi để đưa biểu thức toán học vào các văn bản điện tử, giúp máy tính nhận dạng và xử lý biểu thức toán học một cách dễ dàng hơn thì sẽ rất thuận lợi trong công tác nghiên cứu khoa học, kỹ thuật mà trước mắt là hỗ trợ đắc lực học sinh và giáo viên trong việc dạy và học môn toán nên em quyết định nghiên cứu”.  Tuy nhiên, đây là lĩnh vực rất mới, các thành tựu mà ngành thông tin thế giới đạt được còn hạn chế. Tài liệu nghiên cứu thì ít.

Nhưng với niềm say mê và ý chí quyết tâm cao, sau gần 1 năm nghiên cứu trên cơ sở tiếp thu các kiến thức mới nhất về công nghệ nhận dạng,  Quý đã phát triển một lý thuyết mới về nhận dạng biểu thức toán học. Lý thuyết này bao gồm 3 thuật toán và một loạt các kỹ thuật nhằm tăng hiệu suất xử lý của các chương trình nhận dạng biểu thức toán. Trên cơ sở lý thuyết đó, Quý cũng  xây dựng một hệ thống hoàn thiện nhằm tiện lợi hóa quá trình đưa biểu thức tính toán vào máy tính cũng như tính toán các biểu thức này. Đó chính là sản phẩm “nhận dạng, phân tích và xử lý biểu thức toán học” mà Quý đem đi dự thi. (Bạn đọc có thể xem toàn bộ bản thuyết trình về sản phẩm này trên báo Hải Phòng điện tử www.baohaiphong.com.vn)

Sản phẩm được xây dựng trên nền web với ứng dụng công nghệ AJAX cho phép người dùng có thể sử dụng mọi lúc, mọi nơi với máy tính cá nhân kết nối Internet đồng thời dễ dàng chuyển đổi thành một ứng dụng chạy trên desktop mà không cần yêu cầu cài đặt phức tạp. Sản phẩm cung cấp 3 tính năng cơ bản: soạn thảo biểu thức toán theo mẫu; nhận dạng biểu thức toán viết tay và tính toán các biểu thức đó. Với sản phẩm này, người dùng có thể viết một biểu thức bằng tay trên một thiết bị ngoại vi (bảng điện tử), thì máy tính sẽ nhận dạng được biểu thức viết tay đó, và chuyển hóa thành biểu thức dưới dạng kỹ thuật số đồng thời tính toán cho ra kết quả. Ngoài ra, sản phẩm có những tiện ích như: giúp người dùng đưa các ký tự viết tay mới vào hệ thống; chỉnh sửa các ký tự viết tay nếu ký tự đó máy tính không nhận dạng chính xác. Quý cũng khẳng định: “Cho đến nay, trên thế giới chưa có hệ thống phần mềm nhận dạng biểu thức toán học nào với tính năng tương tự cũng như chạy độc lập trên nền web như sản phẩm này”.

 Một đóng góp quan trọng của Quý là xây dựng thành công thuật toán “Phân tích cấu trúc tuần tự” giúp máy tính phân tích cấu trúc 2 chiều của các biểu thức toán. Đây là một thuật toán hoàn toàn mới.

Sản phẩm dự thi của Quý được Hội đồng giám khảo đánh giá cao bởi sự công phu, phức tạp của hệ thống cũng như những tính năng độc đáo, ưu việt, hàm lượng nghiên cứu cao và khả năng ứng dụng lớn. Quý cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện sản phẩm này để có thể cài đặt cho thiết bị PDA.

Hiện nay chàng trai đất Cảng đã hoàn thành chương trình đại học và giành được học bổng toàn phần đào tạo tiến sĩ do Quỹ giáo dục Việt Nam tài trợ. Quý có một ước mơ sau khi tốt nghiệp sẽ trở về Việt Nam làm việc./.