Vườn cau Cao Nhân mùa chim về xây tổ
Truyện “Chim trĩ trắng” viết, khoảng thế kỷ 6 trước Công nguyên khi sứ Việt sang triều kiến, Chu Vương hỏi rằng: “ người Việt xăm trổ để làm gì?” sứ ta đáp: “Người Việt xăm trổ để tránh thuỷ quái ăn thịt”, lại hỏi rằng: “thế cạo tóc để làm gì” sứ ta đáp: “cạo tóc để đi rừng cho khỏi vướng”, Chu Vương hỏi tiếp: “ thế ăn trầu để làm gì?”, sứ ta trả lời: “ ăn trầu để tránh ô trừ uế”…
Nghe xong Chu Vương phán rằng: “Người Việt có văn hoá riêng của họ, không cùng giòng giống với ta, nay cấp cho thuỷ xa trở về nước gìn giữ lấy tập quán, hai bên cùng nhau giao hảo”. Xem câu chuyện này thấy rõ rằng miếng trầu đã thấm đậm màu sắc dân gian mấy ngàn năm của nước Việt , là biểu trưng văn hoá lãng mạn trữ tình trải dài bao thế hệ.
Tự hào thay huyện Thuỷ Nguyên có Cao Nhân, nơi ngàn vườn cau hội tụ thành rừng, ngun ngút xanh phủ từ đường thôn đến ngõ xóm, từ mép ruộng tới bờ hiên. Xã Cao Nhân có 1200 hộ dân thì tất cả ngần ấy hộ đều trồng cau, nhà ít hàng trăm, nhà nhiều ngót vạn, san sát bủa rễ như xúc tu hút tinh của đất, lớp lớp tán lá xoè tựa bàn tay hứng khí của trời, Thiên Địa giao tụ kết thành từng buồng cau căng mọng, đem cái hồn Cao Nhân chăm chút cho tình duyên biết bao đôi lứa. Người dân ở đây cho biết: “mỗi sào cau được mùa thu tới 15 triệu đồng hàng năm”, tính sơ sơ ngang 5 tấn thóc gấp những mười lần trồng lúa. Hơn nữa trồng cau cũng chẳng mấy vất vả, cứ chọn giống ươm cây, rồi những đêm trăng vằng vặc kéo võng ra mắc lên cau mẹ để ngắm cau con trưởng thành. Cau bói đơm hoa, hương ngan ngát lan toả khắp các vùng lân cận, nếu thuận gió thuận mưa, cau không bị bung thì người Cao Nhân lại có thêm của ăn của để.
Trời thu về man mác, buông xuống từng làn gió dìu dịu, cau Cao Nhân như bà mối son tay, se kết tơ vương cho trai tài gái sắc. “Miếng trầu là đầu câu chuyện”, lá trầu quả cau là lựa chọn trước tiên cho phép tắc các nghi lễ cổ truyền ở Việt Nam, vào mùa cưới những đôi uyên ương dù xe hơi nhà lầu, mâm cao cỗ đầy sang trọng đến đâu nếu thiếu cơi trầu quả cau cũng khó nên duyên vợ tình chồng. Cau têm trầu cánh phượng, men tình lẫn với men trầu, ngất ngây la đà .
Dẫu ngày nay thế hệ những người nhuộm răng đen ăn trầu chẳng còn nhiều, nhưng cau vẫn ngự trị một vị trí thiêng liêng trong tâm hồn dân Việt, xứng đáng là biểu tượng văn hoá quốc truyền. Bởi thế Cao Nhân không chỉ như một vùng sinh thái mà còn là nơi bảo tồn một giá trị văn hoá mang đậm bản sắc Việt Nam. Về Cao Nhân dịp này, từng đoàn xe hăm hở nối đuôi nhau, to có ô tô, nhỏ có xe máy xe thồ, cau xếp từng buồng lớp trên lớp dưới, khiến ta cảm như nhịp chân rung rinh của những đám rước dâu đang dập dìu trên đường hạnh phúc, thấp thoáng dưới những vườn cau chim kết từng đôi rủ nhau về xây tổ.