Vua lửa, nghi lễ cầu mưa và những kỳ bí của đại ngàn

(PLO) - Tầm ảnh hưởng của gươm thần và sức mạnh có thể điều khiển trời đất của các Vua lửa lan truyền trong cộng đồng các bộ tộc anh em trên đại ngàn Tây Nguyên, với nhiều huyền tích...
Nghi lễ cúng cầu mưa được minh họa lại bằng tranh vẽ Nghi lễ cúng cầu mưa được minh họa lại bằng tranh vẽ
Sau cái chết đáng tiếc của vị Vua lửa đầu tiên Ksor Chlơi, chức danh Pơtao Pui  được truyền cho một người uy tín khác có tên là RơChom TơRũl. Ban đầu cũng như Ksor Chlơi, vị Vua lửa thứ hai này cũng chỉ biết cất giữ gươm thần, thực hiện việc phân xử những điều chưa hợp lý trong cộng đồng người Jarai lúc bấy giờ. 
Nhưng sau đó, nhờ một cụ già trong làng có tên Rơchom Bỗ mà việc cúng tế cầu mưa bắt đầu được thực hiện. Tuy nhiên, thời gian ấy việc cúng tế không thường xuyên và cũng không được nhiều người nhắc đến trong những câu chuyện kể.
Thầy cúng Rơchom Bỗ chỉ truyền hết những lời khấn và cách cúng tế gươm thần cho người con gái họ Siu của mình. Vì người Jarai theo chế độ mẫu hệ nên người con gái cũng có thể đảm trách những trọng trách trong cộng đồng. Khi đến tuổi trưởng thành, con gái của Rơchom Bỗ để ý một chàng trai tên là Rơchom Anur và hỏi cưới anh ta làm chồng.
Trong quá trình chung sống, vợ của Rơchom Anur cũng như Rơchom Bỗ đã truyền lại toàn bộ nghi thức cúng tế cho Anur biết. Một thời gian không lâu sau đó, tiếng tăm của Rơchom Anur đã được người trong vùng biết đến. Rồi khi RơChom TơRũl chết vì bệnh tuổi già, thanh gươm được người Jarai trao lại cho RơChom Anur, vị Vua lửa thứ ba. Bắt đầu từ đây, nghi lễ cúng cầu mưa bằng gươm thần bắt đầu hình thành và ngày càng hoàn thiện qua thời gian.
Ngày nay, nghi lễ cầu mưa được Vua lửa thực hiện trên một miếng đất rộng đã được quét sạch sẽ hoặc ngay trong chính ngôi nhà sàn rộng rãi của các Vua. Trong lễ cúng, những lão làng Jarai trong trang phục lễ nghi truyền thống trải bức chiếu trên vạt cỏ bên cồn đất để Vua lửa ngồi làm chủ lễ với mâm bát, bình ché bày kề bên. Các lão làng cùng trai trẻ thay nhau gióng lên những hồi chiêng trống. Những người khác lo nhóm bếp nhen lửa.
Vua lửa, nghi lễ cầu mưa và những kỳ bí của đại ngàn ảnh 1
 Nghi lễ cầu mưa
Lễ vật theo nghi thức phải gồm đủ các thành phần như một ghè rượu, sáp ong se thành cây nến, gạo, một con heo thui được bỏ nội tạng, cắt ra bày trên đĩa đan bằng tre. Ngoài ra còn có một ghè nước để tại bến nước, một giùi tre cắm một mũi tên phía sau buộc 3 lông đuôi gà trống là linh vật để ở lối dẫn ra khu nhà mồ báo cho “những con ma biết mà về”.
Khi lễ vật và các thủ tục cần thiết được hoàn tất, Vua lửa bắt đầu bước vào khu vực hành lễ và tiến hành nghi thức vẩy và xoa nước vào bụng các già làng để cầu khỏe, cầu phúc. Sau đó Vua lửa sẽ ngồi hướng về phía bàn lễ vật, lạy 3 lạy chào thần linh rồi tự rót nước vào ché rượu bằng tay phải. Tiếng chiêng trống, lời văn tế ngân nga, vẻ trang nghiêm, trịnh trọng. Vừa khấn, Vua lửa vừa lấy gạo vãi ra chiếu mời thần Núi, thần Sông, thần Gỗ, thần Đá... cùng về dự lễ.
Khi làm lễ, Vua lửa lấy thịt ném 3 lần ra phía trước. Mỗi lần ném thịt, Vua lửa cũng không quên cầm cây gươm thần, chỉ hướng từ đông sang tây, vừa luôn miệng cầu khấn, mong Yàng cho mưa thuận, gió hòa, bà con trong làng đoàn kết cùng bảo nhau làm ăn, con cháu trong làng không nghe lời kẻ xấu xúi giục, mọi người ai cũng được hưởng phúc của Yàng để sau này cùng sinh được con trai, con gái.
Lễ cầu mưa diễn ra, trong làng không ai bảo ai, mỗi nhà đều tự nguyện mang một ghè rượu ra để góp vào việc chung. Ngày làm lễ cầu mưa, cả làng đều nghỉ làm nương cùng tham dự. Tại lễ cầu mưa, thầy cúng dựng 4 cây gậy cao hơn 1m và để trên đó một đài được đan bằng tre, bên trên để một tàu lá chuối, trên đó thắp một cây nến, một miếng thịt vai, một đĩa gạo lẫn muối, 1 chén rượu. Khi nào nến tắt cũng là lúc xong lễ. Những địa phương khác muốn cầu cho mưa thuận gió hòa thì phải mang theo lễ vật gồm “lợn hai người khiêng, ché rượu cũng phải hai người khiêng”.
Cúng xong, cũng có khi mây đen ùn ùn kéo đến và đổ mưa tức thì nhưng cũng có khi ngày hôm sau trời mới đổ nước. Thế nhưng, dù thế nào thì khi kết thúc lễ cúng, những chàng trai, cô gái Jarai cũng sẽ bước ra cạnh bếp lửa, thể hiện những điệu múa truyền thống độc đáo của mình làm cho tinh thần của đồng bào càng thêm phấn khởi. Sau những hớp rượu cần chuếnh choáng, ai về nhà nấy và ngày hôm sau họ lại bắt tay tiếp tục vào công việc để thực hiện ước muốn một mùa bội thu.
(Còn nữa)
Phạm Văn - Đông Phong
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

“Hà Nội phố 2” nối dài những tuyệt phẩm về tình yêu

“Hà Nội phố 2” nối dài những tuyệt phẩm về tình yêu
(PLVN) - Sau thành công của “Hà Nội phố 1”, “Hà Nội phố 2” sẽ diễn ra vào ngày 24/5 sắp tới tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Trong đêm nhạc, những tuyệt phẩm về tình yêu của nhiều nhạc sĩ nổi tiếng sẽ được thể hiện bởi các giọng ca Thanh Lam, Tùng Dương, Tấn Minh, Khánh Linh, Minh Chuyên.

Hát về Người, tình yêu thiết tha nhất

Hát về Người, tình yêu thiết tha nhất
(PLVN) - Chương trình nghệ thuật “Bác Hồ một tình yêu bao la” do Báo Văn Hóa phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức đã mang đến cho khán giả thật nhiều cảm xúc. Dòng chảy âm nhạc ngọt ngào, với những ca khúc bất hủ một lần nữa được những nghệ sĩ, ca sĩ ở nhiều thế hệ cất lên từ sâu thẳm trái tim, mừng kỷ niệm 132 năm ngày sinh nhật Bác (19.5.1890 -19.5. 2022).

Anh Thơ sẽ “phiêu” với những tình khúc lãng mạng trong “Thơ”

Anh Thơ sẽ “phiêu” với những tình khúc lãng mạng trong “Thơ”
(PLVN) - Anh Thơ – “nàng thơ” của dòng nhạc dân gian – sẽ có một Concert đầy mới mẻ, cuốn hút với dàn khách mời là những người bạn thân – NSUT Tấn Minh và hai cô học trò xinh đẹp Tuyết Nga, Phan Quỳnh Anh. Live Concert với chủ đề “Thơ” sẽ diễn ra vào lúc 20h ngày 23/6/2022, tại Cung văn hóa hữu nghị Việt Xô, Hà Nội.

Phim “Broker” của IU, Song Kang Ho, Kang Dong Won dựa trên câu chuyện có thật

Phim “Broker” của IU, Song Kang Ho, Kang Dong Won dựa trên câu chuyện có thật
(PLVN) - “Broker” (Người môi giới) là dự án điện ảnh mới của đạo diễn Nhật Bản Kore-eda Hirokazu, kể về hành trình tìm kiếm gia đình mới cho Woo Sung - đứa trẻ bị bỏ lại trong một “chiếc hộp em bé” vào đêm mưa tầm tã. Ít ai biết rằng, những “chiếc hộp em bé” này thực sự tồn tại ở Hàn Quốc từ năm 2009 và đã cứu sống hơn 1.500 sinh mệnh trong suốt thập kỷ vừa qua.

Lisa (Blackpink) tiếp tục tạo nên "lịch sử"

Lisa tiếp tục gặt hái thành công nhờ album LALISA
(PLVN) - Album “LALISA” của Lisa đã vượt 660 triệu lượt nghe trên Spotify, giúp thành viên nổi tiếng của Blackpink lập kỷ lục là album đầu tay đầu tiên của một nghệ sĩ châu Á đạt được cột mốc này.

Rộn rã đón hè với "Bộ lạc nanh trắng"

Cảnh trong vở "Bộ lạc nanh trắng"
(PLVN) -  Vở kịch thiếu nhi mới nhất của mùa hè năm nay, Bộ lạc nanh trắng (tác giả: Vương Huyền Cơ, đạo diễn: Huy Hoàng), vừa ra mắt khán giả nhí tại Nhà hát kịch 5B.

Vừa đăng quang người đẹp áo dài Hoa hậu Doanh nhân Việt Nam, nữ CEO khiến nhiều người ngưỡng mộ

Sở hữu một vẻ đẹp hiện đại. sắc sảo nhưng cũng rất dịu dàng, trang nhã, Nguyễn Thị Trang khiến nhiều người hâm mộ say đắm.
(PLVN) - Vượt qua rất nhiều ứng viên “nặng ký”, CEO Công ty TNHH Cheryblossom - công ty chuyên kinh doanh dịch vụ phi hàng không tại các sân bay Nguyễn Thị Trang đã xuất sắc đoạt giải Người đẹp áo dài Hoa hậu Doanh nhân Việt Nam 2021 với nhan sắc lộng lẫy, dịu dàng cùng phần trình diễn tự tin, đầy bản lĩnh.

Đường phố an toàn cho cuộc sống tại Pleiku

Đường phố an toàn cho cuộc sống tại Pleiku
(PLVN) - Các cộng đồng trên toàn thế giới hiện đang nỗ lực vận động Chiến dịch “Đường phố an toàn cho cuộc sống mang tên #CommitToAct - Cam kết hành động”. Cùng với các đối tác của tổ chức, Quỹ AIP tham gia vào phong trào toàn cầu này từ Pleiku - thành phố kiểu mẫu về khu vực trường học an toàn tại Việt Nam.

Trao giải cho nhóm nhảy tại Lễ hội K-pop Lovers Festival

Trao giải cho nhóm nhảy tại Lễ hội K-pop Lovers Festival
(PLVN) - Tại Lễ hội K-pop Lovers Festival, chương trình biểu diễn đậm chất K-pop của 20 cá nhân/nhóm xuất sắc được tuyển chọn từ hàng trăm cá nhân/nhóm đến từ khắp Việt Nam đã thu hút hàng chục nghìn khán giả xem và cổ vũ chương trình.