Gây ô nhiễm nghiêm trọng

Theo kết luận sơ bộ ban đầu của Đoàn kiểm tra, tính đến ngày 15-9, đã có đủ căn cứ khoa học, thực tiễn và pháp lý khẳng định bước đầu khối lượng dịch thải sau lên men ra sông Thị Vải là 44.800 m3/ tháng, đó là chưa kể lượng thải chưa qua các hệ thống xử lý nước thải của công ty (khoảng 5.159 m3/ngày). Việc xả dịch thải lỏng của Vedan đã trốn phí bảo vệ môi trường đối với nước thải hàng chục tỷ đồng, theo quy định tại Nghị định số 67/2003/NĐ- CP, đồng thời là hành động âm thầm giết chết sông Thị Vải suốt 14 năm qua. Kết quả quan trắc qua các năm cho thấy mức độ ô nhiễm nước sông Thị Vải ngày một nghiêm trọng, đặc biệt là ô nhiễm do các chất hữu cơ. Đoạn sông bị ô nhiễm nặng nhất kéo dài 10km từ xã Long Thọ, huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai đến xã Mỹ Xuân, huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa, Vũng Tàu với nồng độ DO nhỏ hơn hoặc bằng 0,5 mg/lít, thậm chí có đoạn DO rất nhỏ không bảo đảm sự phát triển bình thường của thủy sinh vật.

Có sự “bắt tay” giữa cơ quan chức năng địa phương và doanh nghiệp?

Đây là câu hỏi được dư luận đặt ra sau khi phát hiện sai phạm tồn tại hàng chục năm của Công ty Vedan. Tỉnh Đồng Nai hiện vẫn lúng túng trong phương thức xử lý đối với sai phạm của Công ty Vedan vì công ty này được Bộ TN&MT cấp phép xử lý nước thải, không thuộc sự quản lý hoàn toàn của địa phương. Từ khi phát hiện sai phạm của Vedan, tỉnh Đồng Nai vẫn đang chờ văn bản, hồ sơ từ Bộ TN&MT đưa xuống mới làm việc với công ty.

Theo ông Ao Văn Thinh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, Vedan là doanh nghiệp lớn nên tỉnh không nghĩ họ đánh đổi thương hiệu bằng hành vi gian dối. Ông khẳng định nếu biết Vedan có hệ thống ống thải ngầm dưới lòng đất 7-8 m, tỉnh đã xử lý trước khi công an vào cuộc. Ông Thinh cũng nói rằng UBND tỉnh đã làm mọi cách nhưng không thể phát hiện được những vi phạm này của Vedan.

Đại tá Lương Minh Thảo, Cục phó Cục Cảnh sát môi trường cho biết hệ thống xử lý chất thải, ống xả của Vedan rất tinh vi, phức tạp, việc xả trộm tiến hành vào ban đêm. Trong khi đó, các đoàn kiểm tra môi trường theo nguyên tắc phải báo với công ty trước một tuần nên họ có thời gian chuẩn bị phương án đối phó. Các điều tra viên phải mất hàng tháng trời mật phục mới hình dung được quá trình vận hành của hệ thống này.

Bài học đắt giá cho các cơ quan quản lý và doanh nghiệp

Đây là khẳng định của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết qua vụ Vedan.

Việt Nam đang mở cửa hội nhập quốc tế, thu hút lượng vốn đầu tư nước ngoài ngày càng lớn phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế, các nhà máy sản xuất và khu công nghiệp có mặt ngày càng nhiều ở các tỉnh, thành phố, trong đó có Hải Phòng. Tuy nhiên, phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo vệ môi trường. Nếu cơ sở sản xuất nào cũng có hành vi gian lận như Vedan thì môi trường sống và sức khỏe người dân sẽ bị tổn hại nghiêm trọng. Việc xả nước thải của Vedan là hành vi gian lận tinh vi, vi phạm pháp luật nghiêm trọng nếu không xử lý nghiêm túc sẽ trở thành tiền lệ xấu đối với các doanh nghiệp khác.

Vụ Vedan và trước đó là liên doanh Hyundai-Vinashin cho thấy, đã đến lúc  chúng ta phải siết chặt hơn tất cả các khâu từ xây dựng, thẩm định, cấp phép, triển khai và giám sát hoạt động của các dự án đầu tư, ưu tiên bảo vệ môi trường. Nếu để xảy ra ô nhiễm môi trường, chi phí khắc phục cực kỳ tốn kém và nguy hiểm nhất vẫn là ảnh hưởng đến sức khỏe con người không chỉ một thế hệ...