Vụ tranh chấp tình tiết pháp lý thú vị tại Đồng Nai: Bị đơn nói mình là chủ đất, nguyên đơn cho rằng “chỉ là người được nhờ trông coi”
(PLVN) - Tòa phúc thẩm TANDTC tại TP HCM vừa có quyết định đưa ra xét xử theo thủ tục phúc thẩm vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất (QSDĐ) có tình tiết thú vị; khi bị đơn cho rằng mình là chủ đất, trong khi nguyên đơn cho rằng bị đơn chỉ là người được nhờ trông coi đất.
Nguyên đơn trong vụ án là gia đình ông Nguyễn Văn Đăng, bà Nguyễn Phạm Khánh Dung, anh Nguyễn Thừa Khang, anh Nguyễn Gia Khánh, cùng ngụ phường Bảo Vinh (TP Đồng Nai).
Bị tranh chấp đất sau gần 30 năm đứng tên, sử dụng
Theo hồ sơ, tranh chấp liên quan các thửa đất 450, 451, 452 và 479, tờ bản đồ số 9, tại xã Xuân Vinh, huyện Long Khánh. Ông Đăng trình bày thửa đất số 451 được ông nhận chuyển nhượng vào năm 1993, được cấp sổ đỏ ngày 30/12/1994.
Với các thửa đất số 450 và 452, ông Đăng cho rằng mình đã thỏa thuận nhận chuyển nhượng từ bà P.T.B trước khi bà B ra nước ngoài. Ngày 18/7/1994, UBND huyện Long Khánh cũ ban hành quyết định công nhận QSDĐ và cấp sổ đỏ cho ông Đăng. Riêng thửa đất số 479, ông Đăng cho rằng nhận chuyển nhượng, sử dụng ổn định từ năm 1989 và được cấp sổ đỏ ngày 10/10/1992. Theo gia đình ông Đăng, các thửa đất được quản lý, canh tác liên tục, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, không phát sinh tranh chấp.
Năm 2006, các thửa 450, 451 và 452 được hợp thành thửa đất số 16. Sau đó, một phần đất được tách, tặng cho người thân; phần còn lại tiếp tục được chuyển quyền, cấp giấy chứng nhận cho các thành viên trong gia đình. Đối với thửa 479, được đổi thành thửa số 27. Một phần đất sau đó được chuyển nhượng, phần còn lại tiếp tục được cấp sổ đỏ và có các giao dịch chuyển quyền theo hồ sơ địa chính.
Cuối năm 2021, bà B yêu cầu gia đình ông Đăng giao lại các diện tích đất nói trên. Khi gia đình không đồng ý, phía bà B thực hiện tố cáo và khởi kiện. Nguyên đơn cho rằng các thửa đất có nguồn gốc do bà B và gia đình nhận chuyển nhượng. Trước khi ra nước ngoài, bà B giao ông Đăng trông coi, quản lý, chứ không chuyển nhượng toàn bộ QSDĐ.
Trong khi đó, ông Đăng khẳng định mình là người nhận chuyển nhượng, trực tiếp đăng ký, sử dụng và được cơ quan nhà nước cấp giấy chứng nhận. Ông Đăng cho rằng bà B không trực tiếp SDĐ trong gần 30 năm và trước năm 2021 cũng không phản đối việc kê khai, cấp giấy chứng nhận hoặc các giao dịch liên quan.
Ngày 16/3/2026, TAND Đồng Nai xử sơ thẩm, xác định các thửa đất tranh chấp có nguồn gốc thuộc phía nguyên đơn; ông Đăng là người được giao quản lý, sử dụng trong thời gian bà B ra nước ngoài.
Từ nhận định trên, Tòa buộc gia đình ông Đăng và những người liên quan trả lại thửa đất số 56 và 55. Với hai thửa đất khác đã trải qua các giao dịch chuyển quyền, Tòa buộc phía ông Đăng thanh toán giá trị QSDĐ cho nguyên đơn. Sau khi đối trừ khoản tiền công sức giữ gìn đất và giá trị tài sản trên đất, ông Đăng phải thanh toán cho phía nguyên đơn hơn 4,18 tỷ đồng.
Tòa cũng tuyên hủy sổ đỏ thửa đất số 56 đã cấp cho anh Nguyễn Thừa Khang và anh Nguyễn Gia Khánh. Đồng thời, phía nguyên đơn phải thanh toán một phần giá trị cây trồng, công trình, tài sản được tạo lập trên đất.
Đề nghị xem xét toàn diện hồ sơ cấp đất và chứng cứ
Trước đó, trong quá trình xử sơ thẩm, bị đơn cho rằng cần đánh giá đầy đủ quá trình kê khai, quản lý, SDĐ và các quyết định cấp giấy chứng nhận của cơ quan nhà nước. Bị đơn cho rằng việc xác định mình được nguyên đơn giao quản lý đất chỉ dựa trên lời khai của một số nhân chứng và đoạn ghi hình chưa được làm rõ đầy đủ về nguồn gốc, thời điểm, bối cảnh. Bị đơn cũng đề nghị xem xét giá trị chứng minh của hồ sơ đăng ký, các quyết định công nhận QSDĐ và nghĩa vụ tài chính đã được thực hiện trong nhiều năm.
Một nội dung khác được bị đơn đề cập là trước khi vụ án dân sự được thụ lý, bà B từng tố cáo gia đình ông Đăng “có hành vi chiếm đoạt đất”. Sau quá trình xác minh, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Đồng Nai ban hành Quyết định không khởi tố vụ án hình sự số 60 ngày 27/10/2023.
Theo bị đơn, với kết luận giám định liên quan đến chữ viết, chữ ký của bà B trong một số hồ sơ chuyển QSDĐ; những tài liệu này cần được đánh giá đầy đủ, đặt trong tổng thể quá trình đăng ký và cấp giấy chứng nhận. Với những lý do trên, sau phiên tòa sơ thẩm, bị đơn đã làm đơn kháng cáo, đề nghị cấp phúc thẩm xem xét lại toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 22/2026/DS-ST ngày 16/3/2026 của TAND Đồng Nai.
Theo Luật sư Huỳnh Phước Hiệp (Đoàn Luật sư TP HCM), vụ việc có tính chất phức tạp do đất đã trải qua nhiều lần hợp thửa, tách thửa, chuyển nhượng, tặng cho và cấp đổi giấy chứng nhận. Bên cạnh tranh chấp về nguồn gốc đất, vụ án còn liên quan đến quyền lợi của những người đã nhận chuyển quyền, tài sản được xây dựng trên đất, giá trị công sức quản lý trong thời gian dài, vì vậy cấp phúc thẩm cần xem xét kỹ các chứng cứ các bên đưa ra để vụ án được giải quyết đúng quy định pháp luật.