Vụ mùa năm 2008: Vượt khó khăn, giữ vững năng suất lúa

Sát cánh với nông dân

Thời vụ gieo cấy gấp rút, thiếu lúa giống đầu vụ, giá phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tăng cao chưa từng có ; tiếp đó là sâu bệnh cuối vụ gây hại đúng thời điểm xuất hiện cơn bão số 6. Khó khăn chồng chất khiến nông dân và chính quyền địa phương lo lắng: khả năng sẽ sụt giảm năng suất lúa. Bằng sự nỗ lực, cuối vụ, huyện Vĩnh Bảo phấn khởi với năng suất lúa đạt 57 tạ/ ha; huyện An Dương  54,5 tạ/ ha, Thủy Nguyên hơn 50 tạ/ ha…, cao hơn vụ mùa năm 2007. Năng suất lúa tòan thành phố đạt hơn 53 tạ/ ha, tương đương vụ mùa năm trước.

“Đạt được kết quả này là nhờ sự nỗ lực cao của cả nông dân và chính quyền địa phương”- Bà Đào Thị Hà, Phó phòng trồng trọt, lâm nghiệp (Sở Nông nghiệp- PTNT) đánh giá- Thời gian kết thúc vụ chiêm xuân muộn do phải gieo cấy lại vì rét đậm, thời vụ gieo cấy vụ mùa chỉ khoảng 10 - 15 ngày. Đặc biệt, thời vụ gieo cấy trà lúa mùa sớm rất căng thẳng; cộng thêm khó khăn là lúa giống đầu vụ khan hiếm. Nhiều xã vừa chỉ đạo nông dân khẩn trương gieo cấy cho kịp thời vụ vừa khai thác nguồn giống lúa chất lượng, nguồn phân bón chậm trả từ các doanh nghiệp cung ứng cho nông dân. Thời điểm xuất hiện sâu đục thân hai chấm và rầy nâu gây hại nặng cuối vụ, nhiều địa phương dồn lực vận động nông dân ra đồng phun thuốc trừ sâu cứu lúa, đoàn thể quần chúng cùng “vào cuộc” với nông dân trong việc phòng trừ sâu bệnh”...Nhờ đó, phần lớn các trà lúa mùa trên địa bàn thành phố được gieo cấy đúng khung thời vụ, cơ cấu trà lúa, giống lúa chuyển dịch tích cực. Trà lúa mùa sớm chiếm 12,7% , mùa trung gần 82% diện tích gieo cấy, tăng 3,35% so với vụ mùa năm trước. Bộ giống lúa chất lượng cao ngắn ngày chiếm tới hơn 76% cơ cấu, tăng 6,3% so với vụ mùa năm trước.

Vụ mùa năm nay, trên địa bàn thành phố xuất hiện nhiều mô hình ứng dụng khoa học công nghệ mới. Điển hình như mô hình canh tác lúa cải tiến SRI, gieo thẳng lúa bằng dàn gieo xạ kéo tay, mô hình đưa phân bón vi lượng thân thiện với môi trường vào sản xuất lúa ở các huyện Tiên Lãng, Vĩnh Bảo... 

Rút kinh nghiệm trong chỉ đạo

Sản xuất vụ mùa toàn thành phố giữ vững năng suất lúa, nhưng vẫn có những địa phương bị mất mùa cục bộ. Ví dụ như huyện Kiến Thụy, nhiều vụ qua là địa phương đứng thứ 2, thứ 3 về năng suất lúa thì vụ mùa năm nay, năng suất lúa sụt giảm còn khoảng hơn 50 tạ/ ha, tụt xuống vị trí thứ 5. Các huyện Tiên Lãng, An Lão cũng bị sụt giảm năng suất lúa so với vụ mùa năm trước. 12 xã ở phía nam huyện Vĩnh Bảo năng suất đạt cao, trong khi 12 xã phía Bắc năng suất lúa giảm 5-6% so với vùng phía nam. Huyện Kiến Thụy cũng có một số xã ở vùng trũng như Minh Tân, Hoà Nghĩa, Tân Phong, Hợp Đức…năng suất lúa giảm, có thôn năng suất rất kém hoặc mất trắng.

Thực tế, mỗi địa phương có cố gắng trong chỉ đạo sản xuất  khác nhau, nên mức độ tăng giảm năng suất khác nhau. Qua khảo sát một số địa phương bị sụt giảm năng suất và chất lượng lúa, thấy rõ một số bài học kinh nghiệm cần rút ra trong công tác chỉ đạo. Nhiều xã ngay từ đầu vụ chỉ đạo khâu làm đất chậm nên cấy muộn thời vụ so với lịch hướng dẫn 7-10 ngày. Không ít nơi mạ phải chờ ruộng. Việc làm đất rối cũng khiến nguồn sâu bệnh tiềm ẩn lây lan nhanh, gây hại lớn. Tại không ít địa phương, do giá phân bón tăng quá cao, nên nông dân tiết kiệm chi phí sản xuất, ít đầu tư thâm canh dẫn đến việc bón phân thiếu cân đối. Tại các huyện Kiến Thụy, Tiên Lãng, Thủy Nguyên, nông dân mua phân bón phối trộn NK giá rẻ thay thế phân kali giá cao khiến lúa có tình trạng thừa đạm, dẫn đến bệnh bạc lá gây hại nhiều. Theo Sở Nông nghiệp- PTNT, bệnh bạc lá khiến 500 ha lúa bị giảm 20% năng suất. Những xã bị giảm mạnh năng suất cũng là những địa phương bị nhiễm bệnh bạc lá nhiều. Tiếp đó, vào thời điểm cuối vụ, sâu đục thân hai chấm và rầy nâu gây hại với mật độ lớn, nông dân chưa kịp thời phun trừ đúng thời điểm nên để xảy ra tình trạng cháy rầy cục bộ. Việc chỉ đạo chuyển đổi cơ cấu trà lúa, giống lúa và thời vụ gieo cấy ở nhiều địa phương có khó khăn. Nhiều nơi, UBND huyện, xã ra văn bản chỉ đạo mùa vụ rất bài bản, nhưng xuống đến dân lại khó khăn do không có các đoàn thể vào cuộc vận động, người dân vẫn giữ thói quen canh tác cũ. Nhiều giống lúa dài ngày, năng suất thấp vẫn được nông dân gieo cấy nhiều theo thói quen cũ…Việc quy vùng sản xuất lúa tại nhiều địa phương chưa tập trung, tình trạng các trà lúa, giống lúa đan xen nhau trên cùng một cánh đồng, cùng một thửa ruộng khá phổ biến, gây khó khăn cho việc chỉ đạo sản xuất… Từ thực tế vụ mùa này, mỗi địa phương nên đánh giá, kiểm điểm nghiêm túc để có bài học kinh nghiệm quý cho những vụ sau. Đặc biệt là việc chỉ đạo thời vụ gieo cấy, chuyển dịch cơ cấu trà lúa, giống lúa phù hợp.

Hoàng Yên