Vụ kiện yêu cầu hủy sổ đỏ tại Lâm Đồng (Đắk Nông cũ): Cần xem xét chứng cứ từ các cơ quan chức năng địa phương

Tài sản tranh chấp trong vụ kiện là Sổ đỏ số DE384409 cấp cho thửa đất 388, tờ bản đồ 22, tại Bon Phai Kol Pru Đăng, xã Đắk Nia, TP Gia Nghĩa (nay đã giải thể), tỉnh Đắk Nông (nay là phường Đông Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng).

Sự việc đã từng được Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy kết luận

Nguyên đơn trong vụ án là vợ chồng bà Nguyễn Thị Hòa - ông Trương Văn Lâm. Bị đơn là vợ chồng ông Phạm Xuân Luyến - bà Đỗ Thị Xuyến (hai bên cùng ngụ phường Đông Gia Nghĩa).

Theo nguyên đơn, năm 1997, Hiệu trưởng trường nơi bà dạy học “có xin Lâm trường Đắk Nia khai hoang được một thửa đất và chia cho giáo viên làm nhà ở”. Nguyên đơn cho rằng năm 2000 dựng lên một căn nhà gỗ 50m2 . Cùng năm, ông Luyến là người “có đất phía sau tranh chấp” gần 600m2 đất của bà.

Về phía bị đơn, cho rằng khu đất trên là gia đình ông tự khai hoang, sử dụng ổn định, đến khoảng 2004 thì gia đình ông bị tố cáo “lấn chiếm đất của nhà trường”.

Văn bản 26-TB/KTHU của Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy Đắk Nông ngày 20/4/2005 đã kết luận rõ: “Diện tích đất nhà trường quản lý 6.000m2 do tỉnh giao quyền sử dụng, hiện không có ai lấn chiếm. Diện tích đất gia đình ông Luyến sử dụng không nằm trong diện tích quản lý của trường. Ban Giám hiệu nhà trường nhận thấy việc kiến nghị như đơn đã nêu là sai, nên đã xin rút đơn và rút kinh nghiệm”.

Năm 2007, vợ ông Luyến được cấp sổ đỏ lần đầu với thửa đất trong đó có 600m2 đất trên. Tới 2022, theo quy định mới và đề nghị của người sử dụng đất, sổ đỏ này được cấp đổi, cùng đứng tên vợ chồng ông Luyến.

Về căn nhà gỗ, phía bị đơn cho rằng thực tế được phía nguyên đơn lén xây dựng khi vợ chồng ông Luyến về quê, vắng nhà vào khoảng tháng 5/2011. Khi phát hiện căn nhà xây trái phép trên đất của mình, ông Luyến đã có đơn đề nghị đình chỉ, tháo dỡ và UBND xã cử đoàn công tác xuống hiện trường lập biên bản, yêu cầu dừng thi công. Ý kiến này của ông Luyến được cán bộ địa chính xã thời điểm 2011 xác nhận bằng văn bản.

Xử sơ thẩm, TAND tỉnh Đắk Nông trong bản án sơ thẩm đã căn cứ vào lời khai của những người làm chứng phía nguyên đơn đưa ra, nhận định “lời khai của những người làm chứng phù hợp với trình bày của nguyên đơn”.

Dù trước đó nhà trường không bị lấn đất như Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy Đắk Nông kết luận, nhưng cấp sơ thẩm vẫn chấp nhận lời khai của một số người làm chứng là hiệu trưởng, hiệu phó trường. Một điểm đáng chú ý khác, bản án sơ thẩm chấp nhận lời khai của một Phó Giám đốc Lâm trường Đắk Nia là “có việc lâm trường giao đất cho nhà trường”, nhưng chưa rõ có các tài liệu, chứng cứ về việc giao nhận đất hay không.

Từ những nhận định này, cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, tuyên phía bà Hòa được quyền sử dụng diện tích 599,5m2 thuộc thửa 388; hủy sổ đỏ đã cấp năm 2022 với thửa 388 cho phía ông Luyến.

Ý kiến từ cán bộ xã và Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai

Sau phiên sơ thẩm, bị đơn đã kháng cáo và đưa ra một số chứng cứ cho thấy cấp sơ thẩm đã chưa xem xét những nội dung quan trọng này trong quá trình xét xử.

Hồ sơ cho thấy theo bản ý kiến của người làm chứng là ông Lưu Đức Cương (SN 1956, nguyên Giám đốc Lâm trường Đắk Nia từ tháng 4/1994 - 5/2005) thì “khẳng định Lâm trường không cho đất hoặc giao đất cho ai vì không có thẩm quyền”. Cũng theo ông Cương, lời khai của Phó Giám đốc Lâm trường với tòa sơ thẩm “là không đúng sự thật. Phó Giám đốc chỉ là người tham mưu, giúp việc cho Giám đốc”.

Về trình tự thủ tục cấp sổ đỏ lần đầu với thửa đất 388, cán bộ địa chính xã thời điểm năm 2007 (thời điểm tháng 4/2025 là Phó Chủ tịch UBND xã) đã có văn bản gửi cấp sơ thẩm trước phiên xử, xác nhận sau khi tiếp nhận hồ sơ xin cấp sổ đỏ, đã đi kiểm tra xác minh với sự có mặt của các hộ; các hộ đã chỉ ranh giới để cán bộ địa chính kiểm tra bản đồ, đo đạc lại phần diện tích các hộ đã đăng ký.

“Sau khi kiểm tra xác minh xong, tôi đã tham mưu UBND xã hoàn thiện hồ sơ, niêm yết công khai theo quy định. Trong thời gian xử lý và niêm yết công khai, xã không nhận được ý kiến kiến nghị của các bên”, văn bản nêu rõ.

Về trình tự thủ tục cấp đổi sổ đỏ với thửa đất 388 năm 2022, Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai TP Gia Nghĩa đã có Văn bản 536/CNGN-ĐK&CGCN ngày 23/8/2023 gửi tòa, cho biết sau khi kiểm tra hồ sơ lưu trữ và đối chiếu quy định pháp luật, nhận thấy việc cấp đổi sổ đỏ với thửa đất 388 được thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định; từ khâu hồ sơ, phiếu chuyển thông tin địa chính, nộp lệ phí trước bạ và thuế thu nhập cá nhân, ra quyết định cấp sổ đỏ…

Phía bị đơn cho rằng cấp phúc thẩm cần xem xét các chứng cứ từ các cơ quan chức năng thẩm quyền tại địa phương đưa ra về sự việc, để có những nhận định phán quyết đúng đắn hợp tình, hợp lý, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên theo đúng quy định pháp luật.

Nhận xét về sự việc, Luật sư (LS) Nguyễn Ngọc Trâm (Đoàn LS TP HCM) nêu ý kiến: “Về nguyên tắc xem xét giá trị chứng cứ khi xét xử, thì các văn bản, tài liệu, kết luận, trả lời của cơ quan chức năng thẩm quyền có giá trị hơn những lời khai thông thường.