Vụ công nhận hòa giải thành khi đương sự đã qua đời: Viện Kiểm sát TP. Hồ Chí Minh đề nghị hủy quyết định trái luật

Quyết định hòa giải vi phạm nghiêm trọng tố tụng

Theo Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 146/KN-VKS-DS, VKSND TP. Hồ Chí Minh xác định: trong quá trình giải quyết vụ án "Tranh chấp hợp đồng dịch vụ pháp lý" giữa Công ty Luật TNHH MTV Đông Pháp và ông Trần Ngọc Thiết, TAND TP. Thủ Đức (nay là TAND khu vực 2 TP. Hồ Chí Minh) đã có những vi phạm nghiêm trọng tố tụng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.

Cụ thể, bà Phạm Thị Kim Dung (vợ ông Thiết) là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan và là người mất năng lực hành vi dân sự (bà Dung đã qua đời vào ngày 11/04/2025).

Tuy nhiên, ngày 26/05/2025 (45 ngày sau khi bà Dung mất), TAND TP. Thủ Đức (cũ) vẫn tiến hành lập Biên bản hòa giải thành và đến ngày 03/06/2025 ban hành Quyết định số 867 công nhận sự thỏa thuận. Theo quyết định này, ông Thiết phải thanh toán cho Công ty Luật Đông Pháp thêm 4 tỷ đồng.

Theo Điều 74 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, khi đương sự là cá nhân đang tham gia tố tụng chết mà quyền, nghĩa vụ về tài sản của họ được thừa kế thì người thừa kế phải được đưa vào tham gia tố tụng. Đồng thời, Điều 214 của Bộ luật này quy định Tòa án phải ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án trong trường hợp chưa có người kế thừa.

Tuy nhiên, trong quá trình hòa giải và ban hành Quyết định 867, TAND TP. Thủ Đức (cũ) không đưa những người thừa kế của bà Dung (gồm các con của bà Dung: bà Trần Thị Kim Thanh, ông Trần Ngọc Thắng) vào tham gia tố tụng, nhưng vẫn ghi nhận nội dung thỏa thuận liên quan đến quyền và nghĩa vụ của người đã qua đời.

VKSND TP. Hồ Chí Minh nhận định, việc Tòa án chấp nhận sự thỏa thuận này mà không triệu tập những người kế thừa (bà Thanh, ông Thắng) đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, tước bỏ quyền và lợi ích hợp pháp của họ theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 326 Bộ luật Tố tụng dân sự.

VKSND TP. Hồ Chí Minh cũng xác định, việc ông Nguyễn Văn Dũng (người đại diện ủy quyền của ông Thiết) tự ý thỏa thuận với nguyên đơn khi chưa có ý kiến của những người kế thừa là hành vi "vượt quá phạm vi đại diện".

Theo kháng nghị, việc một người đại diện theo ủy quyền tự thỏa thuận, trong khi các chủ thể có quyền, nghĩa vụ liên quan hợp pháp (người thừa kế) chưa được xác lập tư cách tố tụng, là không phù hợp với quy định của pháp luật tố tụng dân sự

Đề nghị hủy toàn bộ quyết định công nhận hòa giải

Trước những vi phạm tố tụng nêu trên, Viện trưởng VKSND TP. Hồ Chí Minh đã quyết định: Kháng nghị giám đốc thẩm đối với Quyết định số 867/2025/QĐST-DS; Đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh hủy toàn bộ quyết định nêu trên, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại từ đầu; Tạm đình chỉ thi hành Quyết định số 867 cho đến khi có quyết định giám đốc thẩm chính thức.

Theo các chuyên gia pháp luật, kháng nghị giám đốc thẩm là cơ chế đặc biệt nhằm xem xét lại những bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị cho là có sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng pháp luật hoặc vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

Việc VKSND TP. Hồ Chí Minh ban hành Quyết định kháng nghị số 146/KN-VKS-DS cho thấy, cơ quan kiểm sát đã thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp, bảo đảm các phán quyết của tòa án phải tuân thủ đúng trình tự, thủ tục và nguyên tắc pháp luật.

Đồng thời, kháng nghị cũng góp phần làm rõ những vấn đề pháp lý phát sinh trong thực tiễn giải quyết tranh chấp dân sự, nhất là các vụ việc liên quan đến đại diện theo ủy quyền và xử lý tố tụng khi đương sự qua đời trong quá trình giải quyết vụ án.

Theo trình tự tố tụng, kháng nghị giám đốc thẩm của Viện trưởng VKSND TP.HCM sẽ được chuyển đến Ủy ban Thẩm phán TAND TP. Hồ Chí Minh để xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

Kết quả giải quyết giám đốc thẩm sẽ là căn cứ pháp lý để xác định hiệu lực của Quyết định công nhận hòa giải thành số 867/2025/QĐST-DS, cũng như hướng xử lý tiếp theo đối với vụ án tranh chấp phí dịch vụ pháp lý giữa các bên.