VOVINAM - võ Việt với biểu tượng cây tre
Hoàng Hà Thiện Tâm
Môn phái Vovinam Việt Võ đạo (VVN-VVĐ) do cố Võ sư Nguyễn Lộc sáng tạo tại Hà Nội năm 1938. Trưởng thành trong hoàn cảnh quê hương bị thực dân Pháp cai trị, võ sư Nguyễn Lộc có ước vọng dùng võ học để góp phần xây dựng một thế hệ thanh niên có tinh thần yêu nước, ý chí quật cường, khỏe mạnh và khả năng tự vệ. Thế nên, ngoài vốn võ và vật dân tộc, ông còn nghiên cứu nhiều môn võ khác nhằm hình thành môn võ mới phù hợp với thể tạng của người Việt
Sau khi công trình nghiên cứu hoàn thành vào mùa thu năm 1938, ông huấn luyện thử nghiệm cho một số thân hữu… Ngót một năm sau, ông đưa lớp môn sinh này ra mắt quần chúng tại Nhà hát Lớn- Hà Nội. Cuộc biểu diễn thành công rực rỡ và lớp tập Vovinam công khai đầu tiên khai giảng tại trường Sư phạm Hà Nội vào mùa xuân 1940. Từ đó, các lớp võ được mở ra ở nhiều nơi… Từ thập niên 50, Vovinam được phổ biến tại Sài Gòn, Gia Định, Đà Lạt… Sau đó, khoảng năm 1966, phong trào Vovinam được phổ biến rộng rãi vào nhiều trường công lập và tư thục lớn tại Sài Gòn như Pétrus-Ký (nay là Lê Hồng Phong), Gia Long (nay là Nguyễn Thị Minh Khai), Chu Văn An, Cao Thắng, Hưng Đạo... sau đó, dần dần được phát triển mạnh tại hầu hết các tỉnh phía Nam: Cam Ranh, Nha Trang, Phú Yên, Bình Định, Qui Nhơn, Đà Nẳng, Pleiku, Bình Dương, Kiên Giang, An Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ, Mỹ Tho... Danh xưng Vovinam được bổ sung thành Vovinam-Việt Võ đạo để thanh thiếu niên chú trọng đến tinh thần dân tộc khi luyện võ, phấn đấu hoàn thiện bản thân về 3 phương diện: Tâm - Trí - Thể, nhằm phục vụ dân tộc và nhân loại. Từ năm 1970, theo chân các du học sinh, những lớp Vovinam Việt Võ đạo đã được phổ biến tại một số nước châu Âu.
Sau 30 năm kể từ ngày đất nước thống nhất, từ những lớp võ đầu tiên có mặt tại thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) từ năm 1976 do võ sư Nguyễn Văn Chiếu gây dựng, đến nay, phong trào Vovinam được khôi phục và phát triển đồng loạt ra khắp các tỉnh, thành phố trong cả nước với số lượng người tập luyện lên đến hàng trăm ngàn người. Từ năm 1992 đến nay, các giải Vô địch quóc gia (VĐQG) luôn thu hút đông đảo các võ sĩ đến từ các địa phương trong cả nước và thực sự là ngày hội của làng võ Việt Nam. Bên cạnh TP.HCM- cái nôi của phong trào Vovinam, các đơn vị như Quân Đội, Khánh Hòa, Cần Thơ, Vĩnh Long, Bà Rịa-Vũng Tàu, Đồng Nai... cũng đã xây dựng và phát triển rộng rãi phong trào tập luyện môn võ thuật dân tộc này.
Trên bình diện quốc tế, các võ sư, VĐV xuất sắc của TP.HCM, Bà Rịa-Vũng Tàu, Quân đội… từng được ngành TDTT cử tham dự nhiều Liên hoan Võ thuật truyền thống quốc tế tại Thái Lan, CHLB Đức, Hàn Quốc, Nhật Bản…, tranh giải Vovinam Việt Võ đạo quốc tế, biểu diễn võ thuật tại Tây Ban Nha, Pháp, I-ta-li-a…. Những tiết mục biểu diễn hấp dẫn và nghệ thuật của Vovinam-Việt Võ đạo đã góp phần giúp bè bạn năm châu hiểu thêm về đất nước và con người Việt
CÁC HOẠT ĐỘNG QUỐC TẾ ĐÁNG LƯU Ý
*Năm 1996, Vovinam tham dự Festival văn hóa thể thao truyền thống thế giới lần thứ 3 tại Băng Cốc (Thái Lan), được chọn là 1 trong 4 môn võ gây ấn tượng mạnh và được yêu thích nhất tại Festival và chọn biểu diễn trong đêm chung kết tại Nhà thi đấu Bangkok cùng với Muay Thai, Kendo Nhật và wushu Trung Hoa.
* Từ năm 2000 đến năm 2002, Vovinam tham dự Festival võ thuật truyền thống thế giới lần thứ 3 tại TP.Chungju (Hàn Quốc) cùng với gần 80 môn võ đến từ 50 nước trên thế giới.
*Năm 2003, nhận lời mời của BTC Festival võ thuật truyền thống thế giới, Uỷ ban TDTT cử Đoàn võ thuật Vovinam tham dự Festival võ thuật truyền thống thế giới tại Hàn Quốc, đã gây được tiếng vang lớn khi biểu diễn rất thành công tại Liên hoan.
* Hiện Vovinam phát triển ra khoảng 35 nước trên thế giới, mạnh nhất là các nước: Pháp (có nhiều võ sư người Việt và cả Pháp có đẳng cấp cao (khoảng gần 10.000 môn sinh), Tây Ban Nha (gần 200 CLB), I-ta-li-a, An-giê-ri, Ru-m-ani, Nga, Mỹ, Marốc, Đức… Ước tính hiện có khoảng gần 200.000 môn sinh Vovinam ở nước ngoài.
* Hàng năm, hàng nghìn môn sinh Việt kiều và nước ngoài vẫn về tập luyện, thi đấu tại Việt
ĐẶC TRƯNG KỸ THUẬT VOVINAM-VIỆT VÕ ĐẠO
Dựa trên nền tảng võ và vật dân tộc, đồng thời nghiên cứu tinh hoa của các môn võ khác trên thế giới để dung nạp, thái dụng và hóa giải, nhất là cải tiến nền tảng kỹ thuật của mình theo nguyên lý cương - nhu phối triển; thế nên, hệ thống kỹ thuật (đòn thế, bài bản…) của môn phái Vovinam Việt Võ đạo khá phong phú, nhưng vẫn có một số nét đặc trưng.
Đặc trưng nổi bật nhất là tính thực dụng. Thay vì phải mất một thời gian luyện tấn, tập đi quyền rồi mới học phân thế; võ sinh Vovinam được HLV hướng dẫn ngay các thế khóa gỡ ( khi bị nắm tóc, nắm áo, nắm tay, bóp cổ, ôm ngang…), phản đòn căn bản (khi bị đấm, đá…) song song với những kỹ thuật gạt đỡ, đấm, đá, chém, phương pháp té ngã… ngay từ các buổi tập đầu tiên. Đây là tư duy khá mới của cố võ sư Nguyễn Lộc vào những năm cuối thập niên 30, nhằm giúp võ sinh có thể tự vệ hữu hiệu được ngay. Tính thực dụng đó không những phù hợp với hoàn cảnh xã hội lúc bấy giờ mà càng hợp lý và có giá trị đối với thời đại ngày nay, vì võ sinh không chỉ tập trung thời gian cho việc luyện võ mà còn có nhiều nhu cầu và nhiệm vụ thiết yếu như: học hỏi thêm một số lĩnh vực khác (văn hóa, nghiệp vụ…) cũng như giải trí, làm việc…
Đặc trưng tiếp theo là tính liên hoàn. Một đòn thế Vovinam Việt Võ đạo tung ra luôn luôn liên kết tối thiểu 2-3 động tác. Hệ thống kỹ thuật Vovinam Việt Võ đạo còn tuân thủ nguyên lý cương - nhu phối triển. Lúc bị tấn công, võ sinh thường né tránh (nhu), rồi mới phản công (cương). Song song đó, Vovinam Việt Võ đạo cũng có nhiều kỹ thuật tấn công nhưng vẫn bảo đảm nguyên lý này; chẳng hạn như khi tung một cú đá tấn công hoặc phản công (cương) vào thân thể đối phương, võ sinh phải dùng tay che mặt và hạ bộ để thủ (nhu). Ngay trong phương pháp luyện tập té ngã (không nguy hiểm, không đau), võ sinh phải lên gân và co tròn thân người lại (cương), sau đó lăn tròn thân người lúc ngã xuống (nhu) để hóa giải lực tấn công của đối phương và sức rơi của trọng lượng cơ thể. Nhờ vậy, võ sinh Vovinam Việt Võ đạo tập luyện đòn thế và té ngã trên sàn gạch bình thường như trên thảm.
Nói khác đi, hệ thống kỹ thuật Vovinam Việt Võ đạo bao gồm những thế nhu nhuyễn, các đòn cương mãnh và ngay trong bản thân từng đòn thế cũng chứa đựng sự kết hợp giữa cương - nhu, giống như sự giao hòa giữa âm - dương trong thiên nhiên và xã hội.
Kỹ thuật Vovinam Việt Võ đạo cũng vận dụng các nguyên lý khoa học vào võ thuật như: lực ly tâm (các thế xoay người, gạt, đỡ, đấm đá, đánh chỏ…theo hình vòng cung hoặc vòng tròn); lực đòn bẩy các thế bẻ, khóa, gài, móc, chặn…), lực xoáy (các thế đấm thẳng…), lực co gấp và sức bật (các đòn quăng, quật, vật, nhảy…), v.v… giúp võ sinh ít hao tốn sức lực khi thi triển đòn thế mà vẫn đạt hiệu quả cao. 67 năm trôi qua, từ một môn phái mới manh nha tại Hà Nội, Vovinam-Việt Võ đạo đã bám rễ và thăng hoa trên mảnh đất Sài Gòn –TP. HCM; đồng thời mở rộng sang nhiều tỉnh, thành phố và một số quốc gia khác; đóng góp một phần không nhỏ vào công cuộc bảo tồn và phát huy võ học dân tộc; trở thành một môn võ Việt Nam hiện đại, khoa học, thực tiễn, thu hút sự ủng hộ của nhiều giới trong và ngoài nước.../.