Vốn trung và dài hạn cho các dự án- Chưa đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp

Ngân hàng “ngại” rủi ro

Thực tế trên địa bàn Hải Phòng số đông chi nhánh ngân hàng thương mại nhỏ, chi nhánh mới thành lập “ngại” cho vay vốn nói chung và đặc biệt “ngại” hơn đối với dự án trung và dài hạn của các doanh nghiệp. So với tổng vốn huy động, ít  ngân hàng có mức dư nợ cho vay gần bằng hoặc lớn hơn mức vốn huy động, trừ một số ngân hàng lớn như Vietcombank Hải Phòng, BIDV Hải Phòng, Vietinbank Hải Phòng, Agribank Hải Phòng... Trong cơ cấu dư nợ cho vay, cho vay ngắn hạn chiếm tỷ lệ chủ yếu, cho vay trung và dài hạn ít hơn. Nhiều chi nhánh chọn giải pháp “gửi tiền về hội sở” cho an toàn. Một số ngân hàng có mức dư nợ cho vay thấp so với tổng vốn huy động. Trong 4 tháng đầu năm, SCB Hải Phòng huy động vốn đạt 670 tỷ đồng nhưng dư nợ cho vay chỉ hơn 30 tỷ đồng. GP Bank Hải Phòng huy động vốn 600 tỷ đồng, dư nợ cho vay 350 tỷ đồng. SHB Hải Phòng huy động vốn 150 tỷ đồng, dư nợ cho vay 75 tỷ đồng….Trong cơ cấu cho vay của nhiều ngân hàng, cho vay ngắn hạn chiếm hơn 70% tổng dư nợ. Nguyên nhân chủ yếu, theo lãnh đạo các ngân hàng là ngại “rủi ro” do tình hình kinh tế khó khăn, nhiều doanh nghiệp đang trong quá trình phục hồi sản xuất, kinh doanh. Cho vay dài hạn, thời gian thu hồi vốn lâu, nếu doanh nghiệp có dấu hiệu phá sản, ngân hàng sẽ khó thu hồi nợ. Một lý do khác là nguồn vốn huy động hiện nay của các ngân hàng chủ yếu là vốn ngắn hạn. Tâm lý khách hàng chỉ gửi tiền trong khi chờ đợi có kênh đầu tư hấp dẫn hơn như vàng, chứng khoán, ngoại tệ…để rút tiền hoặc đầu tư vào sản xuất, kinh doanh hoặc gửi tiền tiết kiệm cho đến khi đủ để mua sắm vật dụng gia đình, nhà cửa…Nhiều ngân hàng đã đẩy mức lãi suất huy động vốn lên đến 9%/năm, là mức khá cao, gần sát lãi suất cho vay tối đa là 10,5%, nếu trừ đi các chi phí hầu như không có lãi song lượng tiền thu hút cũng có hạn. Giám đốc Maritime Bank Hải Phòng Bùi Ngọc Diệp cho biết, tuy các ngân hàng đều đưa ra các kỳ hạn tiết kiệm với thời gian dài như 24 tháng, 36 tháng và mức lãi suất ưu đãi, được cộng thêm lãi suất hoặc lĩnh lãi trước, song thực tế, rất ít khách hàng gửi tiền với các kỳ hạn này.

Nhiều giải pháp được đặt ra

Để có vốn cho vay trung và dài hạn, hiện các ngân hàng chủ yếu dựa vào nguồn vốn chủ sở hữu hoặc tăng vốn điều lệ, song trong lúc thị trường chứng khoán khó khăn, việc huy động vốn của các ngân hàng cũng không mấy suôn sẻ. Sacombank từng dự định phát hành cổ phiếu tăng vốn điều lệ nay chưa dám thực hiện ngay. Đối với các ngân hàng lớn, tiềm lực mạnh, để đáp ứng nhu cầu vay vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp, ngân hàng đành áp dụng giải pháp sử dụng vốn huy động ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn. Để làm được như vậy, ngân hàng phải tính toán kỹ nhằm bảo đảm tính thanh khoản thường xuyên. Trong 3 tháng đầu năm, Vietcombank Hải Phòng huy động tiền gửi đạt 2.875 tỷ đồng, dư nợ cho vay 3.957 tỷ đồng. Trong đó, dư nợ ngắn hạn gần 1.947 tỷ đồng, dư nợ trung, dài hạn gần 2.010 tỷ đồng. BIDV Hải Phòng cũng có cơ cấu cho vay ngắn hạn và trung, dài hạn xấp xỉ như nhau. Một số ngân hàng có giải pháp phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu chuyển đổi, trả cổ tức bằng cổ phiếu để tăng vốn điều lệ như Vietinbank, ACB…Các ngân hàng cũng áp dụng nhiều sản phẩm tiết kiệm  tiện ích cho khách hàng và gia tăng các hình thức khuyến mại để huy động vốn nhằm đáp ứng nhu cầu vay vốn trung và dài hạn của các doanh nghiệp trong thời gian tới.

Mai Hương