VKSND TP Đồng Nai kiến nghị xác minh một số trường hợp nghi khai gian giá mua bán đất

Ông Nguyễn Quốc Hân, Viện trưởng VKSND TP Đồng Nai cho biết, qua công tác kiểm sát giải quyết các vụ án dân sự, đơn vị đã phát hiện một số trường hợp có dấu hiệu kê khai giá chuyển nhượng đất thấp hơn giá trị giao dịch thực tế.

Đây là vấn đề đáng chú ý bởi giá chuyển nhượng ghi trong hợp đồng công chứng thường là căn cứ để xác định nghĩa vụ thuế, lệ phí trước bạ và các khoản tài chính liên quan. Khi giá kê khai không phản ánh đúng bản chất giao dịch, không chỉ là vi phạm pháp luật về thuế phí, mà còn thất thu ngân sách.

Một trong số đó là vụ tranh chấp tại huyện Long Thành cũ, hợp đồng công chứng thể hiện giá chuyển nhượng đất chỉ 300 triệu đồng. Tuy nhiên, tài liệu trong hồ sơ vụ án cho thấy thực tế các bên đã giao nhận đủ 2,1 tỷ đồng ngay tại thời điểm ký kết hợp đồng. Sự chênh lệch này được thể hiện trong “Giấy nhận tiền bán đất” do các bên lập cùng ngày với hợp đồng chuyển nhượng đất.

Một trường hợp khác tại huyện Trảng Bom cũ cũng cho thấy tình trạng tương tự. Theo hợp đồng công chứng, giá chuyển nhượng được ghi là 3,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, tại tòa án, các bên đều thừa nhận giá trị giao dịch thực tế là 4,5 tỷ đồng.

Những sự chênh lệch giữa giá ghi trong hợp đồng công chứng và giao dịch thực tế không chỉ là tình tiết của một vụ án dân sự. Dưới góc độ quản lý thuế, đây là dấu hiệu cần được kiểm tra, xác minh vì có thể làm sai lệch căn cứ tính thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ. Nếu không được phát hiện, xử lý kịp thời, thì những vi phạm về thuế phí có thể bị bỏ lọt, tạo tiền lệ nguy hiểm trong giao dịch bất động sản, gây thất thu ngân sách.

Từ những vụ việc như nêu trên, Phòng 9 đã tham mưu lãnh đạo VKSND TP Đồng Nai ban hành 2 kiến nghị phòng ngừa vi phạm trong lĩnh vực thuế (Kiến nghị 519 ngày 24/4/2026 gửi Thuế cơ sở 5 và Kiến nghị 520 ngày 24/4/2026 gửi Thuế cơ sở 6 TP Đồng Nai); yêu cầu các đơn vị thuế kiểm tra, xác minh hồ sơ kê khai thuế, lệ phí trước bạ của các cá nhân, giao dịch có dấu hiệu bất thường.

Theo VKS, với các trường hợp trên, cơ quan thuế cần xác định lại giá trị chuyển nhượng thực tế để làm căn cứ tính thuế thu nhập cá nhân, lệ phí trước bạ. Trường hợp có căn cứ xác định hành vi kê khai không trung thực, cần truy thu thuế, tiền chậm nộp; xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP…

Theo ông Nguyễn Quốc Hân, việc VKSND TP Đồng Nai ban hành các kiến nghị như nêu trên cho thấy vai trò của công tác kiểm sát không chỉ dừng lại ở việc giải quyết từng vụ án cụ thể. Từ hồ sơ tranh chấp dân sự, cơ quan kiểm sát có thể phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật khác.

Việc kiểm sát, kiến nghị không chỉ dừng lại ở một giao dịch cụ thể; mà hướng đến việc rà soát, kiểm tra các hồ sơ có dấu hiệu tương tự; nếu các vi phạm có tính lặp lại, phổ biến, cần sớm bị phát hiện, xử lý kịp thời, rút kinh nghiệm, có biện pháp phòng ngừa.

Những chứng cứ phát sinh trong quá trình giải quyết tranh chấp dân sự như giấy nhận tiền, lời khai các bên, tài liệu giao dịch thực tế… là những căn cứ quan trọng để cơ quan chức năng xem xét xử lý sự việc theo đúng bản chất của giao dịch.