Vinh quang con đường huyền thoại

Đã 50 năm từ ngày Bác Hồ chỉ thị mở một tuyến đường chiến lược nối Bắc-Nam, ta quen gọi là “Đường Trường Sơn”, “Đường mòn Hồ Chí Minh” và đã 34 năm kể từ ngày con đường đó hoàn thành nhiệm vụ. Hệ thống 5 tuyến đường dọc và 21 trục đường ngang với tổng số 216 con đường có tổng chiều dài 20.000 km cùng 5.000 km đường ống dẫn dầu từ Lạng Sơn tới Bù Gia Mập, nói như nhà thơ Phạm Tiến Duật, những “công trình ngoằn ngoèo trên mặt đất” mới ngày nào bị bom đạn cày xới, đất đá tan hoang nay đã nhiều đoạn mất dấu giữa rừng tái sinh, nhiều đoạn cây khô lá rụng như chưa từng có dấu chân người, nhiều đoạn thênh thang đường Trường Sơn công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Lịch sử đã hàn gắn lại, đã vượt lên phía trước…

Nhưng trong ký ức của cả dân tộc, trong hoài niệm của hơn 10 vạn người đã từng sống và chiến đấu ở đây, đường Trường Sơn vĩnh viễn là biểu tượng kỳ vĩ của một giai đoạn lịch sử hào hùng, là ý chí sắt đá thà phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành được độc lập, thống nhất cho Tổ quốc, là hình ảnh rực rỡ của chủ nghĩa yêu nước “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước.

Mà lòng phơi phới dậy tương lai”. Sau 50 năm, vì sao ta chiến thắng, ý nghĩa của chiến thắng như thế nào đã dần sáng tỏ nhưng đôi khi, ta vẫn không khỏi bàng hoàng: nếu như không có dãy Trường Sơn, không có đường Trường Sơn huyền thoại, liệu chúng ta có thắng được Mỹ không, và nếu như có thắng thì cái giá phải trả còn đắt đến mức nào? Nhờ con đường vận tải chiến lược đó, 15 năm chiến tranh, hậu phương, tiền tuyến nối liền; Bắc-Nam một dải thông suốt dưới sự lãnh đạo thống nhất của một Trung ương Đảng, một Bộ Tư lệnh chiến tranh.

Trên con đường vận tải chiến lược đó đã có 3 triệu tấn vũ khí, lương thực, quân trang quân dụng; 5,5 triệu lít xăng dầu vượt qua 110.000 trận oanh tạc, hàng triệu tấn bom đạn, hàng nghìn lít chất độc hóa học để đến với chiến trường. Cũng trên con đường ấy, 2 triệu lượt bộ đội, thanh niên xung phong, cán bộ, thương-bệnh binh đã qua lại. Con đường ấy quyết định cục diện cuộc chiến dẫn tới Hiệp định Pa-ri năm 1973, dẫn tới và quyết định Đại thắng mùa xuân năm 1975, đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Với sự giúp đỡ chí tình của hai nước bạn Lào và Campuchia, con đường ấy đã trở thành hệ thống hậu cần khổng lồ, thành chiến trường thu hút và tiêu hao sinh lực địch, chia lửa với cả hai miền.

Nhớ tới những kỳ tích của con đường cũng là nhớ tới những hy sinh vô cùng to lớn không gì bù đắp được của hàng nghìn con người ở lứa tuổi đôi mươi đã ngã xuống giữa đạn bom thù, của những người bị thú dữ ăn thịt, bị chết đuối trên sông lũ, bị sốt rét rừng, bị đói rét, lạc rừng cướp đi cuộc sống. Đó là 12 cô gái truông Bồn, 10 cô gái ngã ba Đồng Lộc, 8 cô gái trong Hang 8 Cô đường 20 và biết bao người nữa. Hài cốt của hàng nghìn anh, chị đã tan vào đất mẹ, đã bị rễ cây rừng xóa dấu tích, có người về được đến nghĩa trang thì cũng không còn tên tuổi.
 
Người hy sinh đã vậy, người sống cũng tiếp tục phải hy sinh vì thương tật, vì di chứng chất độc da cam, vì tuổi xuân và sức khỏe không còn, không ít người đã phải xuống tóc đi tu, phải trở về với cuộc sống thiếu thốn. Không chỉ các anh, các chị đã trực tiếp đến với đường Trường Sơn, cùng chia sẻ, cùng hy sinh với các chiến sĩ Trường Sơn, còn hàng triệu bà mẹ, hàng triệu người con gái ở hậu phương, vì đất nước mà đã gửi lên Trường Sơn hạnh phúc của đời mình. Đất nước mãi mãi không quên ơn con đường Trường Sơn, những người đã làm nên con đường Trường Sơn.

Giờ đây, đường Trường Sơn không còn là đường mòn nữa. Trên mặt đất đạn bom năm xưa đã xuất hiện con đường Trường Sơn công nghiệp hóa, hiện đại hóa; trên bầu trời Trường Sơn đã xuất hiện đường điện 500kV mạch 1 và 2 truyền tải và điều tiết điện giữa hai miền đất nước. Vận nước đang hưng thịnh, Trường Sơn ngày nay đang đảm đương vai trò mới nhưng những kỳ tích cách đây nửa thế kỷ của con đường làm nên chiến thắng sẽ bước vào sử sách như những mốc son không bao giờ phai mờ.

VŨ DUY THÔNG