Vĩnh biệt Giáo sư Hoàng Phê

Giáo sư Hoàng Phê sinh ngày 15-7-1919, tại xã Ðiện Quang (Ðiện Bàn, Quảng Nam). Sinh trưởng ở một vùng quê hiếu học, từ nhỏ ông đã theo đuổi nghiệp đèn sách và đỗ tú tài phần thứ nhất năm 1937.Cho đến lúc về hưu năm 1997, ông là cán bộ nghiên cứu, nghiên cứu viên cao cấp Viện Ngôn ngữ học. Ông còn là Phó Tổng biên tập của Tạp chí Ngôn ngữ và đã có nhiều đóng góp trong việc xây dựng, phát triển tạp chí. Ông là Chủ tịch đầu tiên của Hội Ngôn ngữ học Việt Nam. Sau khi về hưu, ông thành lập Trung tâm Từ điển học, giữ cương vị Giám đốc, Chủ tịch Ban điều hành Trung tâm và tham gia công tác ở Trung tâm cho đến ngày cuối cùng.

Gần 60 năm tham gia cách mạng, ở các vị trí công tác khác nhau, Giáo sư Hoàng Phê có những cống hiến to lớn cho xã hội, cho đất nước nói chung, cho ngành ngôn ngữ học và Viện Ngôn ngữ học nói riêng.

Ở cương vị nhà khoa học, Giáo sư Hoàng Phê là một trong số những chuyên gia có công đặt nền móng, xây dựng và phát triển ngành ngôn ngữ học, nhất là ngành từ điển học ở nước ta. Ông là người xây dựng cơ sở lý luận về Từ điển học cũng như tổ chức việc biên soạn và đồng thời là chủ biên công trình cấp nhà nước biên soạn cuốn Từ điển tiếng Việt (Xuất bản lần đầu năm 1988, tái bản nhiều lần, trong đó hai lần có sửa chữa, bổ sung vào năm 1992 và 2000). Ông cũng là người đầu tiên ứng dụng công nghệ thông tin vào việc xây dựng ngân hàng dữ liệu từ ngữ tiếng Việt và biên soạn từ điển bằng máy tính. Cùng với thành quả lao động được xã hội đánh giá cao là những bộ sách công cụ như Từ điển tiếng Việt, Từ điển chính tả, Từ điển vần, Giáo sư Hoàng Phê còn có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị về chuẩn hóa tiếng Việt, về ngữ nghĩa - từ vựng học tiếng Việt. Ông là chuyên gia về lĩnh vực lô-gích - ngữ nghĩa với nhiều bài báo và cuốn sách nổi tiếng: Lôgic ngôn ngữ học: Qua cứ liệu tiếng Việt, xuất bản năm 1989. Gần 60 công trình nghiên cứu khoa học với chất lượng cao được Giáo sư Hoàng Phê công bố thể hiện lòng say mê nghề nghiệp, sức làm việc không mệt mỏi của một nhà khoa học chân chính. Ông làm việc như chạy đua với thời gian, nhưng thời gian không chiều ông hoàn thành tâm nguyện biên soạn cho xong cuốn Từ điển Hán Việt - một công trình được ông dồn hết tâm trí để biên soạn suốt mấy năm qua.