Việt Nam tiếp tục tích cực hợp tác triển khai các cam kết của Hải quan ASEAN

7 thành viên tham gia Hệ thống quá cảnh hải quan ASEAN

Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35 được tổ chức từ ngày 2/6 đến 4/6/2026 tại Phnom Penh, Campuchia, do Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan và Thuế gián thu Campuchia chủ trì với sự tham dự của 11 quốc gia thành viên ASEAN và Ban Thư ký ASEAN. Timor Lester lần đầu tiên tham gia Hội nghị với tư cách thành viên chính thức của ASEAN.

Hội nghị bày tỏ quan ngại về tình trạng căng thẳng tiếp diễn ở Trung Đông tác động đến thương mại quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu. Xung đột leo thang làm gia tăng sự biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu, làm gián đoạn dòng chảy thương mại và gây ra bất ổn cho các doanh nghiệp do chi phí vận chuyển cao cũng như giá năng lượng cũng như các mặt hàng thiết yếu khác tăng cao. Hội nghị tái khẳng định cam kết của Hải quan ASEAN trong việc duy trì và tăng cường khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng để ứng phó với tác động của các cú sốc bên ngoài, tăng cường phối hợp để giảm thiểu rủi ro và hỗ trợ duy trì hoạt động của doanh nghiệp. Hội nghị ghi nhận nhiệm vụ do Hội đồng Cộng đồng Kinh tế ASEAN giao với mục tiêu đẩy nhanh các sáng kiến ​​khu vực, đảm bảo sự lưu thông thông suốt của hàng hóa thiết yếu trong khu vực, bao gồm cả việc tăng cường tính minh bạch và khả năng dự đoán đối với thủ tục hải quan thông qua việc áp dụng công nghệ số và mở rộng sự tham gia của các Đối tác bên ngoài đối với cơ chế Một cửa ASEAN.

Hội nghị ghi nhận việc các quốc gia thành viên ASEAN đã triển khai Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về Doanh nghiệp ưu tiên trong ASEAN và khuyến khích các quốc gia thành viên còn lại thực hiện thỏa thuận này nhằm củng cố chuỗi cung ứng khu vực và thúc đẩy thương mại nội khối ASEAN. Hội nghị ghi nhận các cuộc tham vấn đang thực hiện thường xuyên giữa Hải quan ASEAN và Hải quan các Đối tác đối thoại về khả năng đàm phán các Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên. Trong đó, Hải quan ASEAN mong muốn khởi động thảo luận Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên với Trung Quốc vào tháng 7 năm 2026, với mục tiêu ký kết Thỏa thuận vào năm 2027. Thỏa thuận sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại, giảm rào cản pháp lý và tăng cường việc tận dụng các Hiệp định thương mại tự do của ASEAN với các đối tác.

Hội nghị hoan nghênh thành viên tiếp theo tham gia Hệ thống quá cảnh hải quan ASEAN, nâng lên 7 thành viên tham gia, đánh dấu một cột mốc quan trọng nhằm tăng cường hơn nữa kết nối khu vực và củng cố cam kết chung về việc vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới thông suốt trong khu vực. Hướng tới một mạng lưới logistics bền vững và sẵn sàng cho tương lai, Hải quan ASEAN đã có kế hoạch thí điểm phương thức vận tải đường sắt áp dụng Hệ thống quá cảnh Hải quan ASEAN giữa ba quốc gia thành viên Malaysia, Thái Lan và Lào, vào cuối năm 2026, đồng thời khuyến khích Brunei và Indonesia tiếp tục thúc đẩy hoạt động chuẩn bị cho dự án thí điểm Hệ thống quá cảnh Hải quan ASEAN đối với Hành lang Borneo. Hải quan ASEAN mong thực hiện nghiên cứu khả thi về khả năng kết nối Hệ thống quá cảnh Hải quan ASEAN với Trung Quốc để tận dụng hiệu quả Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN-Trung Quốc.

Hội nghị hoan nghênh Lộ trình xây dựng Một cửa ASEAN thế hệ mới (2.0) (2026–2030) với mục tiêu định hướng sự phát triển liên tục của hệ thống Một cửa ASEAN, bao gồm việc mở rộng trao đổi điện tử các chứng từ quản lý thương mại trong ASEAN và với các đối tác bên ngoài khu vực. Hội nghị tái khẳng định cam kết tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thảo luận và hướng tới ký kết Bản ghi nhớ giữa các quốc gia thành viên ASEAN và Trung Quốc về hợp tác Một cửa vào cuối năm 2026.

Hội nghị hoan nghênh việc kết thúc đàm phán Hiệp định khung về kinh tế số ASEAN, dự kiến ​​sẽ được ký tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần thứ 49 vào tháng 11/2026. Hiệp định sẽ đặt nền tảng vững chắc cho Hải quan ASEAN thúc đẩy thương mại không giấy tờ, đẩy nhanh ứng dụng công nghệ vào việc số hóa các quy trình hải quan để đẩy nhanh thông quan, tăng cường an ninh và giảm chi phí giao dịch thương mại.

Hội nghị ghi nhận những kết quả đã đạt được và khuyến khích các cơ quan Hải quan liên quan hoàn tất việc sửa đổi Danh mục Thuế quan Hài hòa ASEAN (AHTN) phiên bản 2028 trong năm 2026 để thực hiện kịp thời việc chuyển đổi Quy tắc sản phẩm cụ thể và Lộ trình cắt giảm thuế quan theo Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN nâng cấp. Danh mục AHTN phiên bản 2028 sẽ được cập nhật phản ánh các mô hình thương mại đang phát triển, những tiến bộ công nghệ và các ưu tiên toàn cầu trong các lĩnh vực như y tế công cộng và bảo vệ môi trường, điều này sẽ giảm thiểu sự khác biệt, tăng cường tính minh bạch và thúc đẩy khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng.

Cam kết ngăn chặn các hành vi vi phạm, chống gian lận xuất xứ

Hội nghị hoan nghênh việc triển khai thành công Chiến dịch kiểm soát hải quan chung lần thứ 3, giúp tăng cường hợp tác và cam kết giữa các nước thành viên ASEAN trong việc ngăn chặn các hành vi vi phạm và chống gian lận xuất xứ, tăng cường môi trường thương mại minh bạch. Hội nghị khuyến khích sự phối hợp của cơ quan Hải quan các nước thành viên và khu vực tư nhân để ngăn chặn các vi phạm và chống gian lận xuất xứ và ghi nhận tầm quan trọng của sự hỗ trợ quý báu từ các cơ quan hải quan của các nước đối tác trong việc nâng cao hiểu biết của Hải quan ASEAN về ​​hải quan xanh, các biện pháp liên quan đến kinh tế tuần hoàn, trung hòa carbon.

Hội nghị hoan nghênh việc triển khai thành công Chương trình đào tạo quản lý cấp trung lần thứ 8 tại Malaysia. Chương trình đã tạo điều kiện cho việc trao đổi chuyên môn và kinh nghiệm tốt nhất trong các lĩnh vực nghiệp vụ trong đó nhấn mạnh quản lý trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, chiến lược quản lý thay đổi, tăng cường năng lực lãnh đạo. Chương trình đã đóng góp vào việc nâng cao năng lực lãnh đạo, thúc đẩy trao đổi kiến ​​thức và tăng cường hợp tác khu vực đồng thời nêu bật tầm quan trọng của việc duy trì Chương trình như một diễn đàn có ý nghĩa cho phát triển lãnh đạo, kết nối chuyên nghiệp và tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm tốt nhất đối với cán bộ quản lý cấp trung. Hải quan ASEAN khuyến khích các nước tham gia Chương trình thực tập khu vực để nâng cao năng lực và kiến ​​thức cho cán bộ hải quan.

Hội nghị hoan nghênh việc ký kết Nghị định thư thứ hai sửa đổi Hiệp định ATIGA và việc ký kết Nâng cấp ACFTA 3.0, đồng thời ghi nhận việc hoàn thành đàm phán Chương Thủ tục hải quan và Tạo thuận lợi thương mại thuộc Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Canada. Những nội dung nâng cấp và bổ sung này phản ánh xu hướng toàn cầu về hải quan và tạo thuận lợi thương mại, tận dụng công nghệ để đẩy nhanh việc vận chuyển hàng hóa, tăng cường tính minh bạch và khả năng dự đoán thủ tục hải quan, đơn giản hóa thủ tục thông quan và giảm chi phí giao dịch thương mại. Hải quan ASEAN ghi nhận tiến trình đàm phán Chương Thủ tục hải quan và Tạo thuận lợi thương mại trong khuôn khổ đàm phán nâng cấp Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN - Ấn Độ và khuyến khích tất cả các nước thành viên ASEAN nỗ lực hết sức để hoàn thành chương này vào năm 2026, sớm công bố kết quả cho khu vực tư nhân. Chúng tôi mong chờ nhiều cam kết về tạo thuận lợi thương mại hơn nữa sẽ được đề xuất và đưa vào Chương Thủ tục hải quan và Tạo thuận lợi thương mại trong quá trình đàm phán nâng cấp Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Hàn Quốc, nhằm thúc đẩy hơn nữa thương mại giữa ASEAN và Hàn Quốc.

Hải quan ASEAN đánh giá cao các cơ quan Hải quan của Úc, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc về sự hỗ trợ và hợp tác quý báu thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm, cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và triển khai các hoạt động chung. Hải quan ASEAN hoan nghênh việc tăng cường hợp tác giữa Hải quan ASEAN và Hải quan Nhật Bản trong việc chia sẻ thông tin về chống buôn lậu.

Hội nghị ghi nhận tầm quan trọng về sự hỗ trợ của khu vực tư nhân và hoan nghênh việc tiếp tục tham vấn mang tính xây dựng để thảo luận về các vấn đề khác, trong đó có tuân thủ dựa trên thông tin, tự động hóa hải quan, các thỏa thuận công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên, buôn lậu, vi phạm đối với các sản phẩm thuốc lá. Hải quan ASEAN tái khẳng định cam kết duy trì việc trao đổi thông tin, thúc đẩy quan hệ đối tác, hướng tới đơn giản hóa và hiện đại hóa thủ tục hải quan.

Cùng với việc thống nhất thông qua Tuyên bố chung, Phó Cục trưởng Lưu Mạnh Tưởng, đại diện cho Hải quan Việt Nam khẳng định tiếp tục tích cực hợp tác triển khai các cam kết trong nội khối cũng như với các nước đối tác về Doanh nghiệp ưu tiên, Quá cảnh hải quan, Một cửa ASEAN và sáng kiến về các Chiến dịch về kiểm soát, chống buôn lậu và gian lận thương mại như Con rồng Mekong giai đoạn 8, Hải quan xanh, Chống rửa tiền...