Việt Nam thúc đẩy dịch vụ tin cậy số xuyên biên giới trong bối cảnh AI

Hội thảo có sự tham dự của bà Inarukundo Francine, Thứ trưởng Bộ Tài chính, ngân sách và Kinh tế số Burundi. Tham dự Hội thảo còn có đại diện các cơ quan, tổ chức và chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ số hoạt động trong lĩnh vực chứng thực điện tử, chữ ký số, dịch vụ tin cậy đến từ Việt Nam và nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế, trong đó có Hiệp hội Hạ tầng khóa công khai châu Á (APKIC), Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Liên bang Nga, Malaysia.

Hội thảo tập trung vào ba nội dung chính: Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và khu vực về phát triển hạ tầng tin cậy số, thúc đẩy khả năng liên thông và công nhận lẫn nhau các dịch vụ tin cậy xuyên biên giới; Trao đổi các ứng dụng thực tiễn của dịch vụ tin cậy trong bảo đảm an toàn giao dịch điện tử, xác thực nguồn gốc và tính toàn vẹn của nội dung số, đặc biệt là nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra; Thảo luận về yêu cầu và giải pháp xây dựng hạ tầng tin cậy số, góp phần phát triển các hệ sinh thái AI đáng tin cậy trong bối cảnh hợp tác số quốc tế ngày càng mở rộng.

Niềm tin số phải trở thành một bộ phận thiết yếu của hạ tầng số

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long nhấn mạnh, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội. Trong bối cảnh đó, các dịch vụ tin cậy như chứng thực chữ ký số, cấp dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu không chỉ là những giải pháp công nghệ mà còn là bộ phận quan trọng của hạ tầng kinh tế số, giúp xác minh chủ thể, bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn và khả năng kiểm chứng các giao dịch điện tử.

Để thúc đẩy phát triển dịch vụ tin cậy tại Việt Nam, Thứ trưởng đề nghị tập trung vào bốn định hướng trọng tâm: tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, làm rõ điều kiện công nhận dịch vụ tin cậy nước ngoài; thúc đẩy liên thông kỹ thuật, nâng cao khả năng kiểm chứng chữ ký số, chứng thư số và bằng chứng điện tử; phát triển hệ sinh thái dịch vụ tin cậy gắn với nhu cầu thực tế của người dân, doanh nghiệp; đồng thời chủ động tăng cường hợp tác quốc tế, lựa chọn những lĩnh vực có nhu cầu rõ ràng để thử nghiệm các mô hình hợp tác trước khi từng bước mở rộng.

Đề cập đến vai trò của dịch vụ tin cậy trong xây dựng hệ sinh thái AI, Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu chủ động xác thực nguồn gốc, kiểm chứng tính toàn vẹn của nội dung số, thay vì chỉ phát hiện và xử lý thông tin giả mạo sau khi xuất hiện. Đồng thời, cần xác định rõ thẩm quyền và trách nhiệm của các chủ thể khi AI ngày càng tham gia vào các giao dịch tự động, hướng tới xây dựng hệ sinh thái AI an toàn, minh bạch và đáng tin cậy.

Thứ trưởng đề nghị NEAC và các đơn vị liên quan tổng hợp những khuyến nghị, kinh nghiệm từ Hội thảo để tham mưu các giải pháp triển khai phù hợp; đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế gắn với bảo đảm an toàn, bảo vệ dữ liệu và nâng cao năng lực tự chủ, hướng tới xây dựng hạ tầng tin cậy số có khả năng liên thông, phục vụ thiết thực người dân và doanh nghiệp.

Việt Nam từng bước xây dựng hạ tầng tin cậy số có khả năng kết nối quốc tế

Tại Hội thảo, ông Phạm Quốc Hoàn, Phó Giám đốc Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC) đã giới thiệu những kết quả nổi bật và định hướng phát triển hạ tầng tin cậy số của Việt Nam. Theo đó, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý và hạ tầng chứng thực điện tử quốc gia, với nền tảng là Luật Giao dịch điện tử năm 2023 và các quy định pháp luật về dịch vụ tin cậy.

Hiện nay, hệ sinh thái dịch vụ tin cậy được mở rộng với ba loại hình gồm chứng thực chữ ký số, cấp dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu. Trong đó, dịch vụ dấu thời gian giúp xác định thời điểm tồn tại của dữ liệu, còn dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu hỗ trợ xác nhận việc gửi, nhận và lưu trữ thông điệp, tạo bằng chứng phục vụ xác minh giao dịch điện tử. Bên cạnh đó, NEAC đã xây dựng hệ thống eSign làm đầu mối kết nối các tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số, tạo thuận lợi cho việc triển khai và sử dụng dịch vụ.

Chia sẻ về nội dung công nhận dịch vụ tin cậy xuyên biên giới, ông Phạm Quốc Hoàn cho biết một trong những khó khăn hiện nay là quá trình xác minh chữ ký số nước ngoài vẫn còn nhiều thao tác thủ công, trong khi các quốc gia có sự khác biệt về chính sách chứng thực, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý. Để thúc đẩy liên thông, cần từng bước xây dựng cơ chế kết nối, trao đổi danh sách tin cậy (Trust List), xác định mức độ bảo đảm tương đương giữa các hệ thống và làm rõ trách nhiệm của các bên tham gia.

Về định hướng phát triển, Việt Nam hướng tới chuyển từ các dịch vụ chữ ký số riêng lẻ sang hệ sinh thái chứng thực thông điệp dữ liệu toàn diện, trong đó các giao dịch điện tử có thể được kiểm chứng về nguồn gốc, tính toàn vẹn và thời điểm tạo lập. Đặc biệt, hạ tầng tin cậy số cần đáp ứng xu hướng chuyển từ giao dịch giữa con người sang giao dịch tự động giữa các hệ thống, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, tổ chức và cơ quan tại các quốc gia thực hiện giao dịch điện tử xuyên biên giới thuận lợi, an toàn và có khả năng xác minh lẫn nhau.

Mở rộng ứng dụng dịch vụ tin cậy trong thời đại AI

Tại Hội thảo, các đại biểu được lắng nghe chia sẻ từ đại diện Hiệp hội Hạ tầng khóa công khai châu Á (APKIC) cùng các chuyên gia đến từ Vương quốc Anh Hoa Kỳ, Liên bang Nga, Malaysia, Singapore về kinh nghiệm xây dựng hạ tầng tin cậy số, thúc đẩy liên thông và công nhận chữ ký số xuyên biên giới.

Qua những kinh nghiệm được chia sẻ cho thấy, công nhận chữ ký số xuyên biên giới không nhất thiết đòi hỏi xây dựng một hạ tầng chứng thực thống nhất, mà cần thiết lập được cơ chế kết nối và xác lập niềm tin giữa các hệ thống quốc gia. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp để Việt Nam nghiên cứu, từng bước thúc đẩy hợp tác quốc tế trên cơ sở hạ tầng chứng thực điện tử và khung pháp lý hiện có.

Bên cạnh đó, các chuyên gia quốc tế đã chia sẻ những giải pháp ứng dụng dịch vụ tin cậy nhằm nâng cao khả năng xác thực, kiểm chứng thông tin, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch.

Ông Ram Kishore, đại diện SSL.com (Hoa Kỳ), giới thiệu các giải pháp xác thực nội dung số trong bối cảnh AI tạo sinh phát triển mạnh mẽ, làm gia tăng nguy cơ giả mạo hình ảnh, video, âm thanh và phát tán thông tin sai lệch.

Thay vì chỉ tập trung phát hiện nội dung giả mạo sau khi được phát hành, các giải pháp được giới thiệu hướng tới xác thực nguồn gốc ngay từ quá trình tạo lập nội dung. Thông qua việc ứng dụng chữ ký số, chứng thư số, dấu thời gian và các tiêu chuẩn xác thực nguồn gốc như C2PA, người sử dụng có thể kiểm tra thông tin về chủ thể phát hành, lịch sử chỉnh sửa và tính toàn vẹn của nội dung số.

Từ góc độ ứng dụng tại Việt Nam, ông Lê Việt Cường, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ Chứng thực chữ ký số FPT IS, Tập đoàn FPT, chia sẻ tham luận “Dịch vụ tin cậy trong thực tiễn: Xây dựng hệ sinh thái số tin cậy của Việt Nam”. Tham luận bổ sung góc nhìn của doanh nghiệp trong nước về triển khai dịch vụ tin cậy, gắn các giải pháp xác thực điện tử và chữ ký số với nhu cầu ứng dụng thực tế, góp phần phát triển hệ sinh thái số an toàn, tin cậy.

Hướng tới những giải pháp hợp tác và ứng dụng cụ thể

Tại phiên thảo luận bàn tròn “Từ dịch vụ tin cậy đến hệ sinh thái AI tin cậy”, đại diện NEAC, APKIC cùng các chuyên gia đến từ Liên bang Nga, Vương quốc Anh và Malaysia trao đổi về khả năng liên thông, công nhận lẫn nhau các dịch vụ tin cậy và những yêu cầu xây dựng hệ sinh thái AI đáng tin cậy.

Từ các kinh nghiệm quốc tế được chia sẻ, Hội thảo làm rõ những vấn đề Việt Nam cần tiếp tục quan tâm trong phát triển hạ tầng tin cậy số, gồm hoàn thiện cơ chế pháp lý về công nhận dịch vụ tin cậy nước ngoài, tăng cường khả năng liên thông giữa các hệ thống chứng thực điện tử và nghiên cứu ứng dụng công nghệ xác thực nguồn gốc nội dung số. Trong đó, việc phát triển các cơ chế xác thực, kết nối danh sách tin cậy và từng bước đối chiếu mức độ bảo đảm giữa các quốc gia là những hướng nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động giao dịch điện tử xuyên biên giới.

Đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ tin cậy và doanh nghiệp công nghệ, những kinh nghiệm được chia sẻ cũng mở ra cơ hội phát triển giải pháp mới, đáp ứng nhu cầu xác thực, ký kết và trao đổi hồ sơ điện tử trong thương mại, tài chính và các hoạt động kinh tế quốc tế.

Thông qua Hội thảo, NEAC tiếp tục tăng cường trao đổi, hợp tác với các tổ chức quốc tế và đối tác công nghệ, nghiên cứu những mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam. Trọng tâm là từng bước đưa các dịch vụ tin cậy từ phạm vi ứng dụng trong nước đến khả năng kết nối, xác thực và hỗ trợ công nhận giao dịch điện tử xuyên biên giới, tạo thuận lợi thiết thực cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình hội nhập kinh tế số.