Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Thành phố Hồ Chí Minh: 50 năm bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Qua 50 năm xây dựng và phát triển, Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Thành phố Hồ Chí Minh đã góp phần quan trọng trong công tác phòng, chống sốt rét, bệnh ký sinh trùng và các bệnh do côn trùng truyền tại khu vực phía Nam; đồng thời từng bước nâng cao năng lực giám sát, nghiên cứu và dự báo nguy cơ dịch bệnh.
Từ những ngày đầu trong kháng chiến
Tại lễ kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Thành phố Hồ Chí Minh (Bộ Y tế) tổ chức ngày 16/9 tại Hội trường Thống Nhất, các đại biểu cùng nhìn lại chặng đường hình thành và phát triển của đơn vị.
Theo TS. Giang Hán Minh, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Thành phố Hồ Chí Minh, tiền thân của Viện được hình thành trong những năm kháng chiến tại Trung ương Cục R, bắt đầu từ tổ sốt rét, sau đó là Phòng Sốt rét miền Nam (C30 - trực thuộc Ban Y tế B2).
Trong điều kiện chiến trường, cán bộ y tế vừa thực hiện nhiệm vụ bảo vệ sức khỏe bộ đội, Nhân dân vùng giải phóng, vừa nghiên cứu tác nhân gây bệnh, vật chủ trung gian và đường lây truyền để triển khai các biện pháp phòng, chống phù hợp.
Sau ngày đất nước thống nhất, ngày 18/5/1977, Bộ Y tế quyết định thành lập Phân viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Thành phố Hồ Chí Minh. Đến ngày 18/6/2003, Phân viện được nâng cấp thành Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng Thành phố Hồ Chí Minh). Viện được giao phối hợp với ngành y tế 20 tỉnh, thành khu vực phía Nam và Lâm Đồng trong công tác phòng, chống sốt rét, ký sinh trùng và các bệnh do côn trùng truyền.
Thành quả đi cùng trách nhiệm
Sau năm 1975, sốt rét từng là một trong những thách thức nghiêm trọng đối với ngành y tế. Có thời điểm số người mắc bệnh trên cả nước lên tới hơn 1 triệu người; riêng Nam Bộ và Lâm Đồng, mỗi năm có hàng trăm người tử vong do sốt rét.
Nhờ sự nỗ lực của cả hệ thống phòng, chống sốt rét, tình hình bệnh từng bước được kiểm soát. Từ năm 2007 đến nay, sốt rét tại Nam Bộ và Lâm Đồng được duy trì ở mức thấp, góp phần đẩy lùi căn bệnh từng gây ảnh hưởng lớn tại nhiều địa phương.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, số bệnh giảm không có nghĩa nhiệm vụ giảm mà ngược lại, thành quả càng lớn thì trách nhiệm duy trì càng cao. Đây là yêu cầu quan trọng trong mục tiêu loại trừ sốt rét vào năm 2030.
Theo Thứ trưởng, công tác y tế dự phòng cần chuyển mạnh sang giám sát, dự báo và hành động sớm trước khi nguy cơ trở thành dịch bệnh. Cùng với đó là xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ theo dõi sức khỏe, giám sát dịch tễ và đưa dịch vụ y tế đến gần người dân hơn.
Đẩy mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đô thị hóa, giao lưu quốc tế và biến động dân cư có thể làm thay đổi nguy cơ bệnh truyền nhiễm, Viện được định hướng tiếp tục củng cố năng lực chuyên môn về dịch tễ học sốt rét, ký sinh trùng, côn trùng và vector; giám sát kháng thuốc, xét nghiệm và nghiên cứu khoa học.
Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đề nghị Viện phát huy vai trò của đơn vị đầu ngành trong phát hiện những vấn đề mới, giải quyết các vấn đề chuyên môn khó, hỗ trợ kỹ thuật cho địa phương và cung cấp bằng chứng khoa học phục vụ xây dựng chính sách.
Viện cũng được định hướng tăng cường ứng dụng sinh học phân tử, công nghệ gene, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong giám sát, dự báo, kiểm soát dịch bệnh; đồng thời chú trọng đào tạo cán bộ trẻ, xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh và tăng cường hợp tác trong nước, quốc tế.
TS. Giang Hán Minh cho biết, Viện đặt tầm nhìn đến năm 2045 trở thành viện chuyên sâu hàng đầu trong nước và khu vực về ký sinh trùng, côn trùng; là trung tâm đào tạo, nghiên cứu của Nam Bộ và khu vực, có hệ thống phòng xét nghiệm hiện đại đạt tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao năng lực chỉ đạo tuyến và sẵn sàng ứng phó với các tình huống dịch bệnh khẩn cấp.