Viện Dragon: Mô hình hợp tác nghiên cứu cần nhân rộng

Viện Dragon là một mô hình hợp tác nghiên cứu cần được nhân rộng... Bà Claudia McMurray, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ, cố vấn các chương trình điều phối sáng kiến, kết quả nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu.

Viện Dragon là một mô hình hợp tác nghiên cứu cần được nhân rộng... Bà Claudia McMurray, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ, cố vấn các chương trình điều phối sáng kiến, kết quả nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu.

 
Viện Dragon: Mô hình hợp tác nghiên cứu cần nhân rộng

Một buổi toạ đàm được tổ chức tại TP.HCM với chủ đề biến đổi khí hậu (Ảnh: M. Loan)

  
Hôm 20/11, Viện Nghiên cứu đồng bằng Mekong và hệ thống quan trắc toàn cầu (gọi tắt là Viện Dragon – Mekong) đã được thành lập, đặt trụ sở tại Trường Đại học Cần Thơ. Trường Đại học Cần Thơ đã kết hợp với Trung tâm Nghiên cứu đất ngập nước quốc gia, thuộc Cục Địa chính Hoa Kỳ tổ chức lễ thành lập Viện. Bà Claudia McMurray, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ, cố vấn các chương trình điều phối sáng kiến, kết quả nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu cùng ngài Michael W. Michalak, Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam đã đến dự. Dịp này, phóng viên VietNamNet cũng đã phỏng vấn bà xung quanh việc thành lập Viện Dragon – Mekong.

- Bà đánh giá thế nào về tầm quan trọng của việc thành lập Viện Dragon – Mekong đối với việc phát triển bền vững của vùng ĐBSCL trước việc biến đổi khí hậu toàn cầu?

Viện Dragon: Mô hình hợp tác nghiên cứu cần nhân rộng

Bà Claudia McMurray, Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ: Viện Dragon là một mô hình hợp tác nghiên cứu cần được nhân rộng (Ảnh: H. Anh)

- Hôm nay có rất nhiều nhân vật từ hai phía Việt Nam và Hoa Kỳ đến dự, điều đó chứng minh được cam kết rất lớn của Chính phủ Hoa Kỳ đối với Việt Nam, cũng như cam kết rất lớn của các khoa học gia trong lĩnh vực này.
 
Công việc mà phía VN và Hoa Kỳ cùng làm tại Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu ĐBSCL sẽ mang tầm quan trọng với cả hai nước. ĐBSCL và đồng bằng Mississipi có nhiều điểm tương đồng, vì vậy những tác động và những lợi ích của việc nghiên cứu sẽ có tác động rất lớn trong nỗ lực toàn cầu chống lại những tác động của biến đổi khí hậu. Hiện nay, trên toàn thế giới đang tìm hiểu xem tác động của biến đổi khí hậu như thế nào và những số liệu, dữ liệu thu thập được qua nghiên cứu của Viện sẽ mang một tầm quan trọng rất lớn trong nỗ lực đó.

Những nhà khoa học tham gia nghiên cứu ở đây là những khoa học gia rất giỏi, công việc nghiên cứu của họ đưa ra rất quan trọng với người dân nhất là người dân sống ở ĐBSCL và đồng bằng Mississipi. Công việc nghiên cứu của họ đưa ra những số liệu tác động của việc mực nước biển dâng cao đối với sản xuất nông nghiệp và cuộc sống người dân ở khu vực đó. Để người dân có thể vẫn tiếp tục canh tác nông nghiệp được, tự bảo vệ được trước những cơn bão do quá trình biến đổi khí hậu gây ra. Những việc đó hàng ngày người dân bình thường vẫn phải đối mặt.

- Vùng đồng bằng của hai nước, như bà nói có những nét tương đồng. ĐBSCL có thể chia sẻ giải pháp từ phía đồng bằng Mississipi, thưa bà?

Năm 2007, Ban liên Chính phủ đánh giá và xếp đồng bằng sông Mekong – Việt Nam và đồng bằng Mississipi – Mỹ là những nơi sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng do hậu quả của việc biến đổi khí hậu toàn cầu và nước biển dâng. Do tầm quan trọng về an ninh lương thực, kinh tế, xã hội của hai vùng đồng bằng này nên VN và Hoa Kỳ đã có tuyên bố chung tháng 6-2008 về việc thành lập Viện Dragon – Mekong. Mục đích nhằm thiết lập quan hệ hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm lâu dài giữa hai đồng bằng. Viện Dragon sẽ là đầu mối kết nối các hoạt động nghiên cứu, giáo dục và chuyển giao kiến thức khoa học đến các cộng đồng cấp địa phương, khu vực, quốc gia và các đồng bằng khác trên thế giới nhằm mục đích nâng cao năng lực thích nghi của con người đối với thiên tai; phát triển bền vững kinh tế, xã hội và bảo tồn các hệ sinh thái tự nhiên.
- Đúng là chúng tôi bước đầu đã có những nghiên cứu tác động của việc biến đổi khí hậu tại vùng đồng bằng Mississipi, nhất là từ khi xảy ra cơn bão Katrina, chúng tôi đã nhìn thấy những tác hại kinh khủng. Chúng tôi hiểu trong thời gian sắp tới còn nhiều cơn bão như thế này xảy ra nữa, vì thế phải chuẩn bị tốt hơn trước những cơn bão như thế này. Việc thành lập Viện Dragon ở đây, mục đích của nó là để chia sẻ thông tin, và việc chia sẻ này không chỉ có một chiều, mà hai bên cùng chia sẻ, hai nước đều được hưởng lợi từ các thông tin mà các nhà khoa học nghiên cứu, của nước này cũng như của nước kia

ĐBSCL là một vựa lúa lớn của thế giới, có hệ sinh thái tự nhiên đa dạng, phong phú… Bà đánh giá thế nào trước việc nước biển dâng ảnh hưởng đến vùng đồng bằng này?

Tôi không phải là khoa học gia nên rất khó đánh giá. Ngay cả các khoa học gia cũng sẽ rất khó đánh giá việc biến đổi khí hậu sẽ tác động như thế nào đối với khu vực ĐBSCL. Năm ngoái, cơ quan dự đoán biến đổi khí hậu của LHQ, trong đó có nhiều khoa học gia người Mỹ và nhiều quốc gia khác đã đưa ra các dự đoán đề cập trực tiếp, cụ thể đến vùng ĐBSCL, trong đó có bao nhiêu hộ dân, bao nhiêu diện tích bị ảnh hưởng. Cho tới nay, đó là những dự đoán tốt nhất. Nhìn vào các con số này, chúng ta sẽ thấy chú trọng đến việc chuẩn bị hôm nay. Theo tôi, Chính phủ Việt Nam đang đi trước một bước, trong những cố gắng, nỗ lực tìm hiểu giảm nhẹ thiệt hại trước những biến đổi khí hậu toàn cầu và nhất là ở khu vực ĐBSCL.

- Như vậy, thưa bà, sắp tới Chính phủ Mỹ sẽ có những chương trình, dự án nào triển khai ở vùng ĐBSCL với mong muốn hỗ trợ vùng này giảm nhẹ tổn thất về kinh tế, văn hóa, xã hội cũng như phát triển bề vững?

Hôm nay chỉ mới thành lập Viện. Tôi nghĩ sắp tới sẽ có một loạt những cuộc họp bàn, quyết định xem ai sẽ tham gia vào cuộc nghiên cứu ở đây và bước tiếp theo sẽ thực hiện như thế nào.
 
Các khoa học gia tại đây sẽ có những nghiên cứu, đóng góp đáng kể, tôi thì không muốn đưa ra những dự đoán. Tuy nhiên, một trong những việc mà phải làm trước hết trước khi đưa ra những chiến lược cụ thể để làm thì phải làm sao tìm ra được dữ liệu cơ bản để hiểu được tác động của biến đổi khí hậu như thế nào.
 
Có thể tôi nói các bạn không tin, nhưng sự biến đổi diễn ra nhanh đến mức ngay cả các nhà khoa học cũng bất ngờ, nay dữ liệu như thế này nhưng mai dữ liệu lại khác đi. Trước tiên phải tìm hiểu chuyện gì đang xảy ra, phải thực tế đã. Tuy nhiên cũng có những mối quan tâm từ phía Hoa Kỳ trong một số lĩnh vực như phát triển nông nghiệp, canh tác lúa. Tôi được biết ĐBSCL chỗ nào cũng canh tác lúa, có sự thay đổi nguồn nước, mực nước biển dâng… Nhưng trước tiên phải có được các dữ liệu.

Việc quan hệ giữa hai nước không chỉ gói gọn trong việc thành lập Viện Dragon này, Viện Dragon này chỉ là một công việc trung tâm của Ban Công tác song phương mà hai chính phủ vừa mới thiết lập. Ban công tác này sẽ có một phần việc quan trọng là nghiên cứu ĐBSCL, ngoài ra còn hợp tác nghiên cứu ở nhiều lĩnh vực khác, nhiều cơ cơ quan của Chính phủ Hoa Kỳ sẽ quan tâm đến việc này, sẽ tiếp cận và làm việc với các cơ quan của Chính phủ Việt Nam.
 
Tôi nghĩ rằng sẽ có những việc bàn thảo, các nghiên cứu chung, không chỉ giữa Hoa Kỳ và Việt Nam mà còn có sự quan tâm, nghiên cứu của cả cộng đồng quốc tế. Ban công tác này đúng là một mô hình độc đáo, tôi nghĩ mô hình này sẽ được nhân rộng trong nhiều lĩnh vực khác trong quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Tôi mong đợi việc hợp tác giữa VN và Hoa Kỳ thời gian tới phát triển như mong ước.
 
 
40% diện tích ĐBSCL chìm dưới biển

Cuối năm 2007, trong một báo cáo của Chương trình phát triển của Liên hiệp quốc đã xác định Việt Nam là một trong năm vùng bị tác hại của biến đổi khí hậu nặng nề nhất của thế giới. Đồng bằng sông Cửu Long với các đặc tính: vùng đất thấp ven biển Đông, mật độ dân số cao nhất trong 3 miền (hơn 400người/km2) và có tiềm năng kinh tế lớn về xuất khẩu lúa và thủy sản; nên sẽ là khu vực bị tác hại nặng nề nhất do biến đổi khí hậu của Việt Nam.

Nhóm chuyên gia của Đại học Hoàng gia Thái Lan, theo kịch bản trung bình, đã ứng dụng mô hình của tổ chức IPCC và dự báo một số yếu tố khí tượng có biến đổi quan trọng cho tới năm 2100 như sau:

Nhiệt độ không khí sẽ tăng lên từ 4-50C, số ngày có nhiệt độ cao hơn 350C sẽ tăng lên đến 240 ngày/năm, lượng mưa trong năm sẽ tăng lên, nhưng số ngày mưa lớn hơn 3mm sẽ giảm đi, điều đó có nghĩa là mưa sẽ lớn hơn và lũ sẽ tàn khốc hơn. Vào mùa mưa, mực nước biển Đông sẽ cao hơn hiện nay khoảng 1 m, nhưng mực nước lũ của khu vực ĐBSCL sẽ tăng thêm khoảng gần 2m so mức lũ cao nhất hiện nay. Vào mùa khô, mực nước giảm xuống do không có đủ nguồn băng, tuyết cấp nước cho thượng nguồn sông Mekong, tạo điều kiện cho nước biển xâm nhập vào sâu trong đất liền.

Kết quả của những biến đổi này chắc chắn sẽ rất nặng nề với mọi ngành nghề sản xuất và đời sống của người dân trong vùng, nhất là sản xuất nông nghiệp và thủy sản.

Qua một số nghiên cứu khoa học về thời tiết và môi trường những năm vừa qua, các nhà khoa học đã đưa ra ba kịch bản ĐBSCL bị biển nhấn chìm. Đó là, nước biển dâng cao 0,2m có các tỉnh sau đây bị ảnh hưởng: Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau và Kiên Giang

Theo Việt Nam Net