Việc thực thi các phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính còn chậm

(PLVN) - Theo đánh giá nhiều chuyên gia, nhà làm luật, thời gian quan, nhiệm vụ thống kê, rà soát thủ tục hành chính (TTHC) đã được các Bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, bám sát yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, việc thực thi các phương án cắt giảm, đơn giản hóa ở một số Bộ, ngành, địa phương còn chậm; việc kiểm soát TTHC đặc thù ở địa phương chưa đạt hiệu quả như mong muốn…, làm ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng của công tác cải cách TTHC.

Thứ Sáu 30/01/2026 14:02 (GMT+7)

Muốn cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, cần sửa đổi, bổ sung hàng trăm luật

Báo cáo số 679/BC-BTP của Bộ Tư pháp cho biết, về rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa TTHC theo Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ, đến tháng 10/2025, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Phương án cắt giảm TTHC, điều kiện kinh doanh (ĐKKD) thuộc phạm vi quản lý của 14 Bộ, cơ quan, dự kiến cắt giảm, đơn giản hóa 3.064/4.888 TTHC17 liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh (đạt 62,7%); cắt giảm 2.263/6.974 ĐKKD thuộc ngành, nghề kinh doanh có điều kiện (đạt 32%), vượt chỉ tiêu Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ đặt ra trong năm 2025 (30%).

Theo đó, cần sửa đổi, bổ sung 484 văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) để thực thi các phương án cắt giảm đơn giản hóa. Trong đó, 6 Bộ, cơ quan đã sửa đổi, bổ sung theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành đối với 12 VBQPPL để thực thi phương án đơn giản hóa 73 TTHC, bãi bỏ 16 TTHC và cắt giảm 24 ĐKKD.

Từ tháng 10 đến nay, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành thêm một số văn bản phê duyệt phương án cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cụ thể, Quyết định số 2671/QĐ-TTg ngày 10/12/2025 phê duyệt Phương án cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương (lần 2); Quyết định số 02/2026/QĐ-TTg ngày 8/1/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các Quyết định để cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ; Nghị định số 14/2026/NĐ-CP ngày 13/1/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của 26 Nghị định để cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng; Nghị định số 18/2026/NĐ-CP ngày 14/1/2026 sửa đổi, bổ sung một số nghị định để cắt giảm, đơn giản hóa TTHC, ĐKKD thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp.

Theo dự thảo Nghị quyết cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh do Bộ Tư pháp được giao chủ trì xây dựng thì sẽ điều chỉnh nội dung của 327 TTHC (gồm 323 THC thực hiện theo phương án và 4 TTHC có sự điều chỉnh so với phương án), 64 ĐKKD quy định tại 65 văn bản (14 luật, 46 nghị định, 5 quyết định).

Qua tổng hợp kết quả thống kê, rà soát TTHC ở 3 cấp chính quyền cho thấy, việc triển khai thống kê, rà soát và chuẩn hóa TTHC đã được các Bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm túc, đồng bộ, bám sát yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương, qua đó đạt được nhiều kết quả quan trọng. Nổi bật, đã xác định được số lượng TTHC theo từng lĩnh vực, theo thẩm quyền ban hành và thẩm quyền giải quyết ở cả cấp bộ, cấp tỉnh và cấp xã (tính đến ngày 15/12/2025).

Số liệu thống kê cho thấy hệ thống TTHC hiện hành có quy mô lớn, với tổng số 5.896 TTHC. Kết quả xác định 1.800 TTHC có thành phần hồ sơ có thể khai thác từ các cơ sở dữ liệu (CSDL) và 1.740 trường thông tin thuộc 21 CSDL đã sẵn sàng chia sẻ cho thấy việc cắt giảm giấy tờ, đơn giản hóa thành phần hồ sơ và đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến là xu thế tất yếu. Hiện tại, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, địa phương đang tập trung chuẩn hóa mẫu đơn, tờ khai, quy trình nội bộ và xây dựng biểu mẫu điện tử (eForm) gắn với việc xây dựng Hệ thống thông tin giải quyết TTHC tập trung.

Chưa quyết liệt tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC

Tuy nhiên, qua rà soát, đối chiếu số liệu thống kê của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, địa phương và số liệu trên CSDL quốc gia về TTHC, Bộ Tư pháp nhận thấy, số liệu TTHC do các cơ quan Trung ương ban hành thuộc thẩm quyền giải quyết của địa phương trong cùng một lĩnh vực có sự chênh lệch lớn giữa các địa phương. Mặc dù số lượng TTHC được thực hiện tại các địa phương có thể khác nhau phụ thuộc vào thực tế, đặc thù tại địa phương, tuy nhiên việc chênh lệch quá lớn cho thấy có sự không chính xác trong việc theo dõi, kiểm đếm, thống kê.

Đối với TTHC do địa phương ban hành, còn thực trạng văn bản Trung ương giao quy định chi tiết nhưng tại một số địa phương chưa thực hiện việc quy định chi tiết TTHC. Bên cạnh đó, việc ban hành TTHC tại địa phương chưa gắn với công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát việc ban hành TTHC theo lĩnh vực quản lý nhà nước của các Bộ, ngành tại Trung ương.

Việc công bố lại TTHC ở địa phương còn chậm và chưa thống nhất (cùng một lĩnh vực nhưng có nơi công bố nhiều TTHC, có nơi lại rất ít). Do vậy, việc thực hiện chủ trương thống nhất Hệ thống thông tin TTHC dùng chung tại các Bộ, ngành là rất phù hợp; đồng thời, trong thời gian tới, cần thực hiện việc công bố TTHC theo hướng các TTHC do cơ quan Trung ương ban hành và công bố thống nhất trên cả nước thì địa phương không thực hiện công bố lại; địa phương chỉ công bố đối với TTHC do địa phương chủ động ban hành hoặc được giao quy định chi tiết.

Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng chưa quyết liệt tái cấu trúc quy trình giải quyết TTHC để thay thế thành phần hồ sơ bằng giấy tờ điện tử; vẫn có tâm lý e ngại khi sử dụng giấy tờ điện tử vì lo lắng tính chính xác trong việc kết nối, đồng bộ dữ liệu, dẫn đến việc không áp dụng thực hiện. Đặc biệt, còn tình trạng cán bộ, công chức, viên chức khi tiếp nhận hồ sơ vẫn yêu cầu người dân cung cấp bản giấy mà không sử dụng dữ liệu, giấy tờ điện tử.

***

* Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh: Cần chỉ rõ bất cập, nguy cơ tiêu cực từ TTHC

Cần chỉ rõ bất cập, nguy cơ tiêu cực, nhất là trong lĩnh vực đất đai, tài sản. Cục Kiểm soát TTHC (Bộ Tư pháp) phải xây dựng quy trình số hóa TTHC, xác định rõ khâu có thể số hóa ngay và khâu cần lộ trình, qua đó tham mưu giải pháp phù hợp, nhất là đối với các thủ tục phức tạp như đất đai, tài sản. Đồng thời, nghiên cứu phương án xây dựng nền tảng dùng chung cho địa phương nhằm thống nhất về pháp lý và quy trình, hạn chế tình trạng mỗi nơi triển khai một kiểu, nhưng vẫn phải bảo đảm tính đặc thù.

* Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh: Cần làm rõ hơn việc chưa thực thi phương án đơn giản hóa đối với 30 TTHC liên quan trong lĩnh vực bất động sản

Đối với các CSDL quốc gia, CSDL chuyên ngành đã được kết nối, chia sẻ, không được yêu cầu tổ chức, cá nhân nộp lại giấy tờ tương ứng; trách nhiệm tra cứu, xác minh phải thuộc về cơ quan giải quyết TTHC.

Đối với lĩnh vực bất động sản, đề nghị làm rõ hơn việc chưa thực thi phương án đơn giản hóa đối với 30 TTHC liên quan cấp lại chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản. Việc chờ sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản dự kiến đến năm 2026-2027 mới có hiệu lực là thời gian khá dài; cần đánh giá việc tiếp tục duy trì các thủ tục hiện hành có thực sự phù hợp chủ trương triệt để cắt giảm, tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp theo Nghị quyết số 66 hay không.

Đối với việc không thực thi phương án bãi bỏ một số điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực xây dựng (như quản lý, vận hành nhà chung cư), đề nghị rà soát lại sự phù hợp, bởi Luật Đầu tư năm 2020 đã loại bỏ dịch vụ quản lý vận hành nhà chung cư khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Cần tiếp tục hoàn thiện quy định về thành phần hồ sơ theo hướng chấp nhận bản sao, bản sao điện tử và khai thác dữ liệu; không yêu cầu nộp lại giấy tờ đã có trong CSDL quốc gia, CSDL chuyên ngành. Cơ quan có thẩm quyền phải trực tiếp tra cứu, xác thực thông tin, phù hợp các quy định về cơ chế một cửa và chuyển đổi số, nhất là đối với dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp, đầu tư, đất đai, lý lịch tư pháp, dân cư, bảo hiểm, môi trường.

* Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng VBQPPL (Bộ Tư pháp) Nguyễn Quốc Hoàn: Dự kiến điều chỉnh 327 TTHC và 64 ĐKKD tại 65 văn bản

Dự thảo Nghị quyết cắt giảm, đơn giản hóa TTHC liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh được xây dựng theo cơ chế được quy định tại Nghị quyết số 206 của Quốc hội; dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/2/2026 đến hết ngày 28/2/2027. Kèm theo Nghị quyết có danh mục văn bản cần sửa đổi, bổ sung để thực hiện, gồm 14 luật, 46 nghị định và 5 quyết định. Sau khi Nghị quyết ban hành, các cơ quan chủ trì có trách nhiệm trình Quốc hội sửa đổi các luật; trình Chính phủ sửa đổi, ban hành mới hoặc thay thế các nghị định; trình Thủ tướng ban hành thay thế các quyết định.

Qua rà soát, dự thảo Nghị quyết điều chỉnh 327 TTHC và 64 ĐKKD tại 65 văn bản. Ngoài các phương án đã được phê duyệt, một số Bộ đề xuất bổ sung phương án mới phù hợp thực tiễn, như rút ngắn thời hạn giải quyết từ 15 ngày xuống 7 ngày, bãi bỏ một số thủ tục để giảm chi phí tuân thủ.

Dự thảo Nghị quyết quy định không thực hiện 42 TTHC và 167 ĐKKD. Một số phương án tuy đã có trong Quyết định của Thủ tướng nhưng các Bộ đề xuất chưa thực hiện do chưa phù hợp điều kiện hiện nay hoặc cần đánh giá thêm; các nội dung này đều được Bộ Tư pháp nêu rõ trong dự thảo Tờ trình Nghị quyết.

T.Hoàng