Việc làm đối với sinh viên tốt nghiệp đại học: Ngại khó, thiếu kinh nghiệm

Việc không thiếu, thiếu người làm được việc
Hiện nay, ngành được thị trường lao động “khát” chủ yếu là kế toán, kinh doanh, chuyên viên công nghệ thông tin và một số nghề mới nổi như PR, marketing…Thực tế, không riêng ngành xã hội vốn bị coi là ít cơ hội việc làm, mà ngay cả những ngành đang cần lao động nêu trên vẫn rơi vào tình trạng không tuyển dụng được nhân lực theo yêu cầu.
Mâu thuẫn cung cầu lao động xuất phát từ nguyên nhân: sinh viên có nhu cầu tìm việc, nhưng không đáp ứng được yêu cầu của nhà tuyển dụng bởi thiếu kinh nghiệm thực tế. Hoàng Thị Trang, ở số 7/15 phố Hai Bà Trưng, quận Lê Chân buồn bã: “Từ khi ra trường đến nay đã qua 10 tháng, nhưng em vẫn chưa tìm được việc làm. Em nộp không dưới 20 bộ hồ sơ nhưng chỉ qua vòng phỏng vấn rồi “bặt vô âm tín”. Em tốt nghiệp loại khá, sẵn sàng chấp nhận khó khăn, nhưng đều bị nhà tuyển dụng từ chối với lý do thiếu kinh nghiệm thực tế”. Trang tốt nghiệp khoa quản trị kinh doanh Viện đại học mở Hà Nội với tấm bằng loại khá, nhưng chặng đường tìm việc của cô còn nhiều gian nan bởi thiếu kinh nghiệm thực tế, trong khi phần lớn nhà tuyển dụng yêu cầu người lao động phải làm được việc ngay.
Tâm lý ngại khó
Không chỉ thiếu kinh nghiệm, nhiều sinh viên mới ra trường có tư tưởng “ngại khó”, thiếu sự kiên trì và lòng đam mê với công việc. Nguyễn Thu M, tốt nghiệp Học viện báo chí và tuyên truyền năm 2008. M có kinh nghiệm thực tế, bởi cô từng là cộng tác viên của nhiều tờ báo từ khi còn là sinh viên. Có chút ít kinh nghiệm và năng khiếu báo chí, nên M nhanh chóng được nhận vào một cơ quan báo chí có tiếng. Nhưng sau hơn một tháng thử việc, M bỏ vì lý do “cơ quan không tạo điều kiện, cơ chế “hẻo”. M đâm đơn vào một cơ quan báo chí khác. Nhưng cũng chỉ sau nửa năm làm việc, M lại bỏ vì không thể kham nổi phần công việc được giao là phóng viên phụ trách mảng nông nghiệp bởi “màu mè” ít lại hay phải đi xa…Chưa biết sẽ dừng chân ở đâu, nhưng với tư tưởng thực dụng, “đứng núi này trông núi nọ” và ngại khó như vậy, M khó có cơ hội việc làm theo ngành nghề được đào tạo và phát huy được khả năng nghề nghiệp của mình.

Tư vấn việc làm cho thanh niên tại Trung tâm giới thiệu việc làm (Hội Liên hiệp Thanh niên thành phố).                                                       Ảnh: Thu Hiền

Chiến lược đào tạo theo nhu cầu lao động xã hội
Theo thống kê của Bộ Giáo dục-Đào tạo, hiện có 37% số sinh viên tốt nghiệp không tìm được việc làm. Từ nhu cầu tìm việc của sinh viên  tốt nghiệp các trường đại học ở Hải Phòng qua các trung tâm giới thiệu việc làm cho thấy con số này không nhỏ. Vấn đề này sẽ nan giải hơn khi sự cạnh tranh trong thị trường lao động ngày càng lớn. Việc mở rộng quy mô các trường đại học, cao đẳng, tăng chỉ tiêu tuyển sinh các ngành nghề cần thiết phải có đơn đặt hàng đào tạo từ phía nhà tuyển dụng để không bị “bí” đầu ra của sinh viên.
Trước thực trạng này, một số trường đại học ở Hải Phòng như Trường đại học Y Hải Phòng, Trường đại học Hàng hải, Trường đại học Hải Phòng đang tập trung đổi mới phương pháp giảng dạy tích cực, lấy học sinh làm trung tâm của quá trình đào tạo, và chuẩn bị các điều kiện thực hiện đào tạo theo tín chỉ. Lãnh đạo Trường đại học Y Hải Phòng cho biết: thông qua các phương pháp giảng dạy đa dạng, bao gồm cả thuyết trình theo truyền thống, sử dụng powerpoint, cập nhật nguồn tài nguyên kiến thức trên mạng internet, thực tập tại các phòng thí nghiệm, giảng dạy bên giường bệnh, giảng dạy dựa trên vấn đề, y học dựa trên chứng cứ, thực hành và nghiên cứu tại các bệnh viện và trung tâm y tế...sinh viên đã thu được các kiến thức và kỹ năng cần thiết cho nghề nghiệp của mình.
Tuy nhiên, chương trình đào tạo hiện nay chưa đào tạo được người có thể làm được việc ngay. Phần lớn khi tuyển dụng sinh viên mới ra trường, đơn vị sử dụng lao động phải mất ít nhất 6 tháng đào tạo lại mới có thể bố trí công việc cụ thể. Đây chính là lý do sinh viên mới ra trường khó tìm được việc làm. Kiến thức được đào tạo trong trường còn nặng về lý thuyết nên sinh viên đi xin việc lúng túng khi nhà tuyển dụng phỏng vấn sâu về một vấn đề gì đó. Nhiều cán bộ tuyển dụng đều có chung nhận xét: thiếu tự tin là điều phần đông sinh viên mắc phải khi đối mặt với nhà tuyển dụng. Sinh viên mới ra trường phải học cách “marketing” chính mình, chủ động tìm kiếm cơ hội, không nên thụ động chờ doanh nghiệp chào mời.
Thực tế, không ít sinh viên tìm được việc làm ngay sau khi tốt nghiệp, thậm chí khi còn học năm cuối đại học. Bởi ngoài nắm vững chuyên ngành được đào tạo, họ chủ động trang bị cho bản thân kiến thức về tin học, ngoại ngữ, sự tự tin thông qua các hoạt động xã hội, phong trào, đoàn thể và những kỹ năng cần thiết trong giao tiếp, ứng xử, xử lý tình huống….
Vì vậy, trong khi chờ đợi sự thay đổi về chương trình, mục tiêu đào tạo từ phía ngành giáo dục, bản thân mỗi sinh viên phải tự vận động trang bị kiến thức, kỹ năng xã hội, rèn luyện bản lĩnh sẵn sàng đảm nhận “việc khó” khi được phân công công việc, tránh tình trạng sinh viên thất nghiệp ngày càng nhiều như hiện nay.
                                                                                                                                                             Thanh Thủy