Việc làm cho người khuyết tật: Nhu cầu lớn cơ hội quá ít

Khao khát việc làm

"Không có việc gì khó" là phương châm sống của anh Phạm Quang Thực, hội viên Hội Người mù huyện Vĩnh Bảo. Cha mẹ già yếu, bản thân mù bẩm sinh nên cuộc sống của anh Thực khó khăn trăm bề. Làm tăm, chổi không đủ nuôi sống gia đình, nên khi được Hội Người mù thành phố cử đi học lớp xoa bóp bấm huyệt, anh hăng hái tham gia ngay. Có nghề trong tay, anh về quê mạnh dạn mở một cơ sở xoa bóp bấm huyệt. “Tiếng lành đồn xa”, cơ sở xoa bóp bấm huyệt của anh ngày càng đông khách, giải quyết việc làm cho hàng chục hội viên mù ở huyện với mức thu nhập ổn định.

Anh Thực tâm sự: “Cơ hội việc làm cho người khuyết tật rất khó. Nhiều hội viên hội người mù các quận, huyện không tìm được việc làm bởi họ là người khuyết tật. Tôi có người bạn bị liệt hai chân, học xong cao đẳng công nghệ thông tin cách đây hơn chục năm rồi mà vẫn chẳng nơi nào nhận…Chỉ mong sao, nhà nước, doanh nghiệp quan tâm, tạo điều kiện cho người khuyết tật có việc làm, giảm bớt khó khăn trong cuộc sống”.

Khoảng cách giữa chính sách và thực tế

Hiện nay, người khuyết tật có thuận lợi là có điều kiện học tập, tiếp cận công nghệ thông tin, năng động, sáng tạo hơn. Nhà nước, xã hội quan tâm bằng những chính sách thiết thực, cụ thể như đề án dạy nghề cho lao động nghèo, nông thôn, khuyết tật, giúp người khuyết tật có điều kiện vượt lên khó khăn tham gia các hoạt động xã hội …

Tuy nhiên, hệ thống chính sách về người khuyết tật chưa đi vào cuộc sống một cách đồng bộ và rộng khắp. Luật Lao động ban hành năm 1995 có nhiều điều khoản ưu tiên lao động khuyết tật như bố trí công việc phù hợp dựa trên tính chất, thể trạng, khả năng lao động; tỷ lệ lao động là người khuyết tật mà doanh nghiệp phải tuyển dụng, nhưng cơ hội việc làm cho họ vẫn khá hiếm hoi. Nguyên nhân là do chưa có chế tài, cơ chế giám sát thoả đáng nhằm bảo vệ quyền lợi của lao động khuyết tật nên nhiều doanh nghiệp thiếu sự quan tâm đến lao động khuyết tật. Theo quy định của  pháp luật, nếu doanh nghiệp không nhận người lao động khuyết tật thì chỉ bị phạt với mức thấp nên doanh nghiệp thà chịu nộp phạt còn hơn là nhận họ, bởi tâm lý e ngại về điều kiện cơ sở vật chất, quan hệ lao động, năng suất lao động…

Một nguyên nhân khác là chính sách hỗ trợ cơ sở có nhiều người lao động khuyết tật chưa thoả đáng (được hỗ trợ 1 triệu đồng nếu nhận lao động khuyết tật ngoài chỉ tiêu). Mặt khác việc không công nhận doanh nghiệp dưới 10 lao động với hơn 51% người khuyết tật là cơ sở sản xuất dành riêng cho người khuyết tật làm doanh nghiệp mất cơ hội hưởng chính sách ưu đãi. Phần lớn người lao động khuyết tật có trình độ văn hoá thấp (khoảng 36% người tàn tật chưa biết chữ, 25,3% có trình độ tiểu học và 21,46% có trình độ THCS), chưa có tay nghề hoặc có nhưng chưa phù hợp, khó khăn trong di chuyển, giao tiếp, chưa tiếp cận với trang thiết bị nơi làm việc. Đó là lý do các doanh nghiệp không muốn tuyển dụng lao động khuyết tật.

Hải Phòng có chủ trương tổ chức hướng nghiệp, dạy nghề cho người khuyết tật gắn với quá trình phục hồi chức năng, dạy văn hoá ở các cơ sở giáo dục, nuôi dưỡng, điều dưỡng xã hội, hỗ trợ vay vốn... Nhiều đơn vị bảo trợ người khuyết tật hoạt động hiệu quả như Trường dạy nghề người tàn tật, Hội Bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi thành phố, Hội Người mù thành phố… Nhu cầu việc làm tăng, nhưng cơ hội việc làm  cho người tàn tậtlại quá ít.

 Để khắc phục hạn chế của người tàn tật, các tổ chức, hội người khuyết tật ngoài việc hướng nghiệp cho hội viên cần tập huấn giúp họ chuẩn bị về tâm lý, làm quen với cách trả lời phỏng vấn, tiếp cận môi trường làm việc….UBND thành phố, ngành Lao động thương binh-Xã hội có chính sách tạo cơ hội tiếp cận nghề nghiệp và việc làm với lao động khuyết tật đã có nghề; tư vấn, hướng nghiệp và dạy nghề gắn với giải quyết việc làm cho người chưa có nghề hoặc làm nghề tự do, đồng thời đẩy mạnh việc nâng cao trình độ văn hoá cho người khuyết tật../.

Thanh Thuỷ