Vì sao mục tiêu cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước chưa đạt?

(PLVN) - Sốt ruột về quá trình tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước (DNNN), nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế TW (CIEM), TS Nguyễn Đình Cung đề nghị: “Cải cách gì thì cải cách, nhưng cải cách đầu tiên đối với DNNN là buộc doanh nghiệp phải hoạt động theo cơ chế thị trường…”.
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Thoái vốn 1% (!?)

Tại hội thảo công bố kết quả nghiên cứu “Kinh tế nhà nước và cơ cấu lại DNNN: Đánh giá kết quả thực hiện giai đoạn 2011-2020 và đề xuất phương hướng giải pháp cho giai đoạn 2021-2030” do CIEM phối hợp với chương trình Aus4Reform tổ chức mới đây, ông Phạm Đức Trung, Trưởng ban Ban Nghiên cứu cải cách và phát triển DN (CIEM), cho biết mục tiêu cơ cấu lại DNNN là nhằm xác định vai trò chủ đạo của khu vực kinh tế NN, chủ yếu thông qua cổ phần hóa (CPH), thoái vốn để có cơ cấu hợp lý hơn. Tuy nhiên, qua 10 năm triển khai, mục tiêu này chưa đạt được.

Ông Trung đã chỉ ra một loạt hạn chế của khu vực kinh tế NN như: hiệu quả đầu tư vốn NN thấp hơn so với các thành phần kinh tế khác; Tỷ trọng GDP, thu ngân sách, tạo việc làm mới ngày càng giảm, đặc biệt ở các ngành có mức độ cạnh tranh cao như thương mại, công nghiệp chế tạo, sản xuất hàng tiêu dùng, lương thực, thực phẩm…; vai trò “dẫn dắt”. “tạo động lực phát triển”, “định hướng”, “điều tiết” nền kinh tế chưa thể hiện rõ hoặc chưa thực hiện được….

“Việc thu hút đầu tư tư nhân, đầu tư xã hội vào DNNN chưa đạt được, thậm chí có DN mà NN phải giữ vốn tới 99%. Vốn NN duy trì ở hầu hết các ngành lĩnh vực thì không thể thay đổi cơ cấu của DN. Đó là lý do lớn nhất nói rằng CPH chưa đạt mục tiêu…”- ông Trung lưu ý.

Bình luận về việc DNNN chỉ bán 1% vốn NN, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, PGS-TS. Trần Đình Thiên cho rằng: "Khái niệm CPH mong manh đến mức DN chỉ bán 1% cổ phần, cũng được coi là CPH xong (!?). Khái niệm CPH chả liên quan đến chuyển đổi nguồn lực, thay đổi cấu trúc sở hữu DN và quản trị. Vì thế, số lượng DN cổ phần hóa thì nhiều nhưng thực tế chuyển đổi sở hữu chỉ 5 - 7%”- chuyên gia này chỉ ra bất cập.

Cần hoạt động thực chất theo cơ chế thị trường

TS Nguyễn Đình Cung cho rằng đã đến lúc cần xem xét lại chức năng, vai trò và nhiệm vụ của DNNN trong nền kinh tế bởi nói DNNN có vai trò ổn định kinh tế vĩ mô là chưa hợp lý. Theo ông, “khoác” cho DNNN vai trò đó chẳng những làm cho DNNN bị “đè nén, đảo lộn” mà tín hiệu thị trường cũng bị sai lệch và DNNN luôn đứng trước nguy cơ thua lỗ và những khoản thua lỗ đó thực ra cuối cùng cũng là ngân sách phải bù và người dân phải gánh.

TS Cung cũng đề nghị bỏ chức năng “công cụ ổn định kinh tế vĩ mô của DNNN”, vì điều này “chỉ làm thị thường trở nên méo mó, DN trở nên kém năng động”. Ông đề xuất, cải cách đầu tiên chính là cần phải buộc DNNN hoạt động theo cơ chế thị trường (CCTT), không gò bó. Tức là được quyền tự chủ kinh doanh trong phạm vi, mục đích mà chủ sở hữu đặt ra chứ không nên hành chính hóa hoạt động như hiện nay.

Dẫn ý kiến của Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng, TS Cung nói: “Hãy giao cho DNNN những nhiệm vụ đủ cao để chỉ người tài mới làm được. Đừng giao những nhiệm vụ đủ thấp để ai cũng có thể hoàn thành. Bởi chỉ giao những nhiệm vụ đủ thấp thì chỉ có con ông cháu cha mới vào được DNNN thôi. Và chúng ta đã nhìn thấy thực trạng ấy”.

Đồng tình với ý kiến của TS Cung, TS Lê Xuân Bá, nguyên Viện trưởng CIEM cũng cho rằng, thực chất DNNN chưa bao giờ kinh doanh theo CCTT. “Nếu tới đây, chúng ta buộc tất cả DNNN phải hoạt động, kinh doanh theo CCTT thì tất cả vấn đề đều được giải quyết”- chuyên gia này khẳng định.

Trình bày báo cáo về DNNN, TS Nguyễn Đức Trung, Trưởng ban Nghiên cứu cải cách và phát triển DN (CIEM) cũng cho rằng: Trong giai đoạn tới, không cần thiết phải xác định DNNN là “lực lượng vật chất chủ yếu của kinh tế nhà nước” cũng như sử dụng DNNN làm công cụ điều tiết kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô và ổn định thị trường.

TS Trung cũng kiến nghị đẩy mạnh CPH, thoái vốn, cơ cấu lại sở hữu, ngành nghề của DNNN: “Chỉ nên giữ lại hình thức DN 100% vốn NN đối với một số đơn vị như các nhà xuất bản, Nhà máy In tiền quốc gia, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Chính sách xã hội, Trung tâm lưu ký chứng khoán”, ông nói.

Thanh Thanh
Cùng chuyên mục
Các đại biểu tham dự phiên thảo luận của diễn đàn.

Khuyến khích khu vực tư nhân tham gia vào ngành nước

(PLVN) - Chiều ngày 16/9, trong khuân khổ “Tuần lễ ngành Nước Việt Nam - Úc 2021”, đã diễn ra diễn đàn “Tạo điều kiện cho khu vực tư nhân tham gia vào ngành nước”. Tại diễn đàn, các diễn giả trong nước và quốc tế đánh giá tiến trình cổ phần hóa (CPH) doanh nghiệp ngành nước ở Việt Nam cũng như việc vận hành định giá và quy định trong ngành nước tại Úc.

Đọc thêm

Bảo hiểm PVI: Dẫn đầu thị trường trên mọi chỉ tiêu tài chính

Dẫn đầu về kinh doanh, Bảo hiểm PVI cũng đi đầu về phòng chống dịch Covid-19
(PLVN) -Theo số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, thị phần của Bảo hiểm PVI 6 tháng đầu năm 2021 là 15,4%, đứng đầu thị trường bảo hiểm phi nhân thọ, vượt Bảo Việt ở vị trí thứ hai với 15,3% thị phần. Đây là quý thứ 2 liên tiếp, Bảo hiểm PVI dẫn đầu thị trường về thị phần.

Quá trình phục hồi chậm, VNDIRECT hạ dự báo tăng trưởng GDP năm 2021 xuống mức 3,9%

Quá trình phục hồi chậm, VNDIRECT hạ dự báo tăng trưởng GDP năm 2021 xuống mức 3,9%
(PLVN) - Cho rằng quá trình phục hồi chậm có thể kéo dài sang quý 4 năm nay cho đến khi số ca mắc COVID-19 mới hàng ngày giảm đáng kể so với mức hiện tại và tỷ lệ tiêm chủng tăng cao hơn, VNDIRECT đã điều chỉnh dự báo về triển vọng kinh tế Việt Nam trong 6 tháng cuối năm 2021 xuống mức 3,9% thay vì dự báo 5,0 - 5,5% đưa ra trước đó.

Nỗi lo về nhân công mùa thu hái cà phê của người dân Tây Nguyên

Người dân lo lắng về mùa thu hái sắp đến.
(PLVN) - Chỉ còn chưa đầy hai tháng nữa người dân Tây Nguyên bước vào mùa thu hoạch cà phê. Nếu như mọi năm người dân lo lắng về giá sản phẩm luôn ở mức thấp, còn chi phí sản xuất ngày càng tăng cao, thì năm nay bài toán về nhân công cũng đang khiến các chủ vườn "đứng ngồi không yên".

Đề xuất cho phép hàng miễn thuế tiếp tục lưu giữ tại Việt Nam

Cửa hàng miễn thuế. Ảnh minh họa
(PLVN) -  Bộ Tài chính kiến nghị sửa đổi một số điều khoản của Luật Hải quan để Bộ Tư pháp tổng hợp, xây dựng tại dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 Luật trình Quốc hội, trong đó có đề xuất cho phép hàng miễn thuế tiếp tục lưu giữ tại Việt Nam trong bối cảnh dịch bệnh.

Ngành Dầu khí đối diện nhiều thách thức

Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn đã nộp ngân sách nhà nước hơn 6.330 tỷ đồng trong 8 tháng đầu năm 2021.
(PLVN) -  Mặc dù đạt kết quả kinh doanh ấn tượng trong 8 tháng đầu năm 2021 nhưng Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) vẫn thừa nhận đang đứng trước một loạt khó khăn, thách thức.

Ngành Thuế bứt phá trong chuyển đổi số

Gần 100% DN, người nộp thuế thực hiện khai thuế, nộp thuế và hoàn thuế bằng phương thức điện tử.
(PLVN) - Đón đầu xu thế chuyển đổi số, ngành Thuế đã rất chủ động đầu tư về cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin (CNTT) từ khá sớm. Tận dụng lợi thế này sẽ là cơ hội để ngành thuế bứt phá, nhất là trong bỗi cảnh dịch COVID-19 hiện nay.

Người trẻ khởi nghiệp thành công trên mảnh đất Hòa Bình

 Nhóm bạn trẻ người dân tộc Mường khởi nghiệp thành công với ứng dụng khoa học 4K Happy Farm.
(PLVN) - Những năm gần đây, doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh Hòa Bình ngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng. Trong đó phải kể đến những doanh nhân trẻ đã lựa chọn mảnh đất Hòa Bình là nơi đặt chân xây dựng kinh tế, phát triển xã hội.