9 "cửa" và nhiều giấy phép “con”

Đó là một trong những nguyên nhân làm chậm tiến độ triển khai 3 dự án xây dựng trường THPT. Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Trần Xuân Đình, để đến được bước động thổ xây dựng công trình, phải vượt qua quy trình 9 "cửa", trong đó có 4 khâu công việc ở cấp thành phố (HĐND ra Nghị quyết và UBND phê duyệt kế hoạch giao kinh phí chuẩn bị đầu tư, quyết định giao đất, quyết định phê duyệt nhà thầu); 3 khâu công việc liên quan đến các Sở: Kế hoạch và Đầu tư (tham mưu với thành phố phê duyệt dự án), Xây dựng (duyệt quy hoạch đất) và Tài nguyên và Môi trường (thủ tục để thành phố giao đất); địa phương có trách nhiệm dành đất xây dựng,  cùng với các ngành lên phương án đền bù giải phóng mặt bằng... Đến thời điểm này, dự án xây dựng trường THPT Quốc Tuấn có tiến độ nhanh nhất, cũng chỉ vượt qua "cửa" 7; dự án trường THPT Thuỵ Hương vừa được Sở Tài nguyên- Môi trường hoàn thành thủ tục giao đất trình UBND thành phố, coi như xong "cửa" 6; còn dự án xây dựng trường THPT Hải An có tới 5 "cửa" chưa qua. Trong khi đó nhu cầu về phòng học trên địa bàn ngày càng bức xúc. Phó Chủ tịch UBND huyện An Lão cho biết : "Nếu không xây dựng được trường THPT Quốc Tuấn trong năm nay, địa phương không thể hoàn thành phổ cập trung học và nghề vào năm 2008”. Còn Phó Chủ tịch UBND huyện Kiến Thuỵ bộc bạch: “Kỳ họp nào cử tri cũng chất vấn tại sao dự án xây dựng trường THPT Thuỵ Hương chưa động tĩnh gì ? Các hiệu trưởng cũng bức xúc bởi có quyết định thành lập nhưng trường chưa ra trường, lớp chưa ra lớp.

Điều đáng quan tâm là quy trình thủ tục xây dựng không chỉ nhiều "cửa", mà mỗi "cửa" còn có nhiều "khoá" với nhiều giấy phép “con”, như cam kết bảo vệ môi trường, phòng cháy, chữa cháy... Một hiệu trưởng than rằng nếu như ngay từ đầu, ngành chức năng hướng dẫn bằng văn bản những thủ tục, hồ sơ cần có và hướng dẫn sát thực tế, chắc chúng tôi cũng đỡ vất vả. Nhiều  hồ sơ làm đầy đủ như hướng dẫn, khi trình vẫn thiếu, lại phải bổ sung. Chẳng hạn, vì có đường điện đi qua nên cần có ý kiến ngành chủ quản rồi mới trình Sở Tài nguyên- Môi trường. Thực tế, mỗi lần bổ sung thủ tục lại kéo dài thêm thời gian của cả chủ đầu tư cũng như ngành chức năng. Còn muốn có đủ giấy phép “con”, chủ đầu tư phải hợp đồng thuê đơn vị tư vấn và như vậy rõ ràng lại mất thêm thời gian.

Thiếu sự phối hợp đồng bộ

Về vướng mắc ở khâu đền bù giải phóng mặt bằng dự án trường THPT Quốc Tuấn, Phó Chủ tịch UBND huyện An Lão cho biết, trong thời gian chờ quyết định giao đất của UBND thành phố, địa phương chủ động thành lập tổ công tác, xác định nguồn gốc đất, lên phương án đền bù giải phóng mặt bằng, để khi thành phố có quyết định thì áp luôn. Nhưng tiếc rằng, do không có sự phối hợp giữa địa phương và ngành chủ quản, nên dẫn đến sai lệch trong tính toán phương án đền bù. Được biết, phương pháp tính toán của huyện là trên cơ sở thực tế sau khi dồn điền đổi thửa. Còn Sở Tài nguyên- Môi trường lấy căn cứ pháp lý là bản đồ giải thửa. Trong khi đó, sau khi dồn điền đổi thửa, huyện chưa chỉnh sửa bản đồ địa chính. Hiệu trưởng Trường THPT Quốc Tuấn bộc bạch: Làm dự án này, chúng tôi rất vất vả, đi lại nhiều lần. Dự án trường THPT Quốc Tuấn lúc đầu có tên là dự án xây dựng trường THPT bán công An Lão. Song để phù hợp với yêu cầu và tình hình mới, Sở Giáo dục- Đào tạo đề nghị thành phố đổi tên dự án. Và thế là phát sinh thủ tục. Để có quyết định đổi tên, chủ đầu tư phải đi gõ cửa từng đơn vị liên quan.

Dự án xây dựng trường THPT Hải An được khởi động sớm hơn cả (từ năm 2001), nhưng do nhiều yếu tố khách quan (quận mới thành lập, địa điểm trường phụ thuộc vào quy hoạch chi tiết quận mới) nên khó khăn cũng là điều dễ hiểu. Song nguyên nhân của sự chậm trễ còn ở chỗ địa phương “dành đất” xây dựng trường gần khu vực nghĩa trang, ngành Giáo dục- Đào tạo đề nghị đổi địa điểm. Tiếp đó, quy hoạch công trình xây dựng lại liên quan đến đường điện cao áp phục vụ đảo Đình Vũ, nên tiến độ bị chậm.                            

Cơ chế lạc hậu

Theo quy định hiện hành của thành phố về mức công trợ đối với các công trình xây dựng mới trường THPT, THCS, tiểu học, mầm non trên địa bàn, dự án xây dựng trường THPT Thuỵ Hương được công trợ 70%; THPT Quốc Tuấn 60%; THPT Hải An 60% giá trị công trình. Thực tế, các dự án xây dựng trường THPT mới phải đáp ứng yêu cầu giai đoạn 1 đạt chuẩn quốc gia về diện tích mặt bằng, do vậy cần được đầu tư đồng bộ nên nhu cầu vốn  lớn. Với giá cả như hiện nay, mức đầu tư giai đoạn một ít nhất cũng hơn 13 tỷ đồng/ trường. Đưa vào sử dụng 3 năm mới thu hút đủ số học sinh theo thiết kế. Trong khi nguồn huy động vốn chủ yếu từ khoản tiền đóng góp xây dựng trường của cha mẹ học sinh. Như  Trường THPT Quốc Tuấn, nếu mức thu  250.000 đồng/ học sinh thì sau 5 năm cũng chỉ huy động hơn 1 tỷ đồng. Vì vậy, trong thời gian thực hiện dự án, việc huy động vốn rất khó khăn và kéo dài ảnh hưởng tới tiến độ xây dựng. Việc điều tiết nguồn vốn huy động từ các trường, được coi như một giải pháp khả thi, cũng không thực hiện được, vì hiện nay hầu hết các trường THPT đều có nhu cầu đầu tư cải tạo nâng cấp  đạt chuẩn quốc gia. 

Một nguyên nhân khác không thể không đề cập là năng lực chủ đầu tư. Trước đây, cả 3 dự án này đều do Sở Giáo dục- Đào tạo là chủ đầu tư,  việc tiến hành các thủ tục được giao cho cán bộ Ban Quản lý dự án trực thuộc Sở, những người có kinh nghiệm và chuyên môn nghiệp vụ về lĩnh vực xây dựng trường học. Giữa năm 2006, thực hiện Nghị định 112 của Chính phủ, chủ đầu tư là người trực tiếp sử dụng công trình sau này, nên các thủ tục xây dựng đang tiến hành được chuyển giao sang các trường. Việc này cũng kéo dài nửa năm. Mặc dù hiệu trưởng- chủ đầu tư được tạo điều kiện học bồi dưỡng về thủ tục đấu thầu xây dựng, nhưng khó tránh khỏi lúng túng, bởi không có chuyên môn.

Đôi điều suy nghĩ

Tại cuộc họp thường kỳ của UBND thành phố kiểm điểm tình hình thực hiện nhiệm vụ quý1- 2007 và bổ khuyết nhiệm vụ, giải pháp trong quý 2, Chủ tịch UBND thành phố Trịnh Quang Sử  yêu cầu các cơ quan liên quan làm rõ nguyên nhân chậm trễ tiến độ 3 dự án trường học và đề xuất giải pháp khắc phục. Tiếp đó, Phó Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Thị Nghĩa và Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Văn Kể tại cuộc làm việc với Sở Giáo dục- Đào tạo và một số ngành liên quan về tình hình thực hiện Nghị quyết HĐND thành phố, chỉ đạo: Trước mắt, các ngành chức năng cần theo dõi, hướng dẫn, giải quyết kịp thời các thủ tục theo trình tự xây dựng cơ bản, tạo điều kiện cho các đơn vị phấn đấu thực hiện giải phóng mặt bằng trong quý 2- 2007 để khởi công xây dựng.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo thành phố, chắc chắn tiến độ triển khai dự án 3 trường THPT sẽ được đẩy nhanh. Tuy nhiên, điều cần quan tâm là hầu hết nguyên nhân làm chậm tiến độ các dự án trên đều ít nhiều liên quan đến cải cách hành chính, như vấn đề phân cấp, năng lực cán bộ, công chức, sự phối hợp giữa các ngành, cấp... vẫn biết trình tự các thủ tục xây dựng cơ bản, trong đó có việc giao đất khá chặt chẽ, liên quan đến nhiều ngành, cấp, sao không thực hiện cơ chế “một cửa” liên thông? Yêu cầu đặt ra đối với chủ đầu tư là phải có năng lực, am hiểu chuyên môn về thủ tục xây dựng, sao không huy động số cán bộ, công chức của Sở Giáo dục-Đào tạo có kinh nghiệm? Nên chăng, hiểu rộng khái niệm người trực tiếp sử dụng công trình xây dựng sau này là Sở Giáo dục- Đào tạo nên không bó hẹp ở một trường cụ thể, để chọn cán bộ có năng lực tiến hành các thủ tục xây dựng. Về cơ chế cũng vậy, đã đến lúc thành phố nên xem xét, điều chỉnh cơ chế công trợ xây dựng loại hình trường này cho phù hợp thực tế, bởi đây là trường xây dựng mới hoàn toàn, nguồn vốn đầu tư lớn, trong khi nguồn thu từ sự đóng góp tiền theo số học sinh hằng năm không đáp ứng nguồn vốn đối ứng của trường.

Thuỳ Dung