Vị chủ tịch xã trưởng thành từ màu áo lính, kinh qua nhiều "trận địa" chuyển đổi số

Người lính đưa tri thức số về nông thôn

Ít ai biết rằng, trước khi gắn bó với lĩnh vực khoa học và công nghệ, ông Nguyễn Văn Viện đã có gần 8 năm học tập, rèn luyện và công tác trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Năm 1996, sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, ông tự nguyện nhập ngũ, sau đó theo học tại Trường Huấn luyện Bay và Kỹ thuật Không quân, nay là Trường Sĩ quan Không quân, tại Nha Trang, Khánh Hòa. Hoàn thành chương trình đào tạo, người chiến sĩ trẻ được phân công công tác tại Trung đoàn Không quân 923 (Đoàn Không quân Yên Thế), thuộc Sư đoàn 372, Quân chủng Phòng không - Không quân. Những năm tháng quân ngũ đã rèn cho ông bản lĩnh, tác phong kỷ luật và tinh thần trách nhiệm, nền tảng theo ông trong suốt hành trình công tác sau này.

Năm 2004, sau gần 8 năm công tác trong quân đội, ông Nguyễn Văn Viện chuyển ngành về Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai. Bước vào một lĩnh vực mới, ông cùng đồng nghiệp mang theo một mong muốn giản dị: đưa khoa học và công nghệ đến gần hơn với đời sống người dân.

Thời điểm đó, khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và hoạt động sản xuất ở khu vực nông thôn còn khá lớn. Nhiều tiến bộ kỹ thuật đã được nghiên cứu nhưng người dân khó tiếp cận. Internet mới bắt đầu phát triển, chủ yếu kết nối bằng hình thức quay số qua đường dây điện thoại cố định, tốc độ chậm và chi phí cao. Tại nhiều xã, nhất là vùng sâu, vùng xa, hạ tầng viễn thông chưa ổn định, người dân chủ yếu tiếp nhận thông tin qua truyền hình, phát thanh và báo in.

Từ thực tế ấy, với sự chỉ đạo của lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ, ông Nguyễn Văn Viện cùng đồng nghiệp trăn trở tìm cách giúp người dân tiếp cận tri thức ngay tại địa phương. Theo ông, muốn người dân ứng dụng khoa học thì trước hết phải tạo điều kiện để họ có thông tin và hiểu được giá trị của tiến bộ kỹ thuật.

Ông trực tiếp tham gia xây dựng, triển khai Chương trình đưa thông tin khoa học và công nghệ về nông thôn. Điểm nhấn là mô hình Điểm thông tin khoa học và công nghệ, còn gọi là Thư viện điện tử nông thôn. Đây là một cách làm mới vào thời điểm đó, ứng dụng công nghệ thông tin để phục vụ người dân ngay từ cấp xã, nhiều năm trước khi khái niệm chuyển đổi số trở nên phổ biến. Đồng Nai cũng là một trong những địa phương sớm triển khai hiệu quả mô hình này.

Mỗi Điểm thông tin được trang bị máy tính, đường truyền Internet và kết nối với kho dữ liệu gồm hơn 60.000 tài liệu công nghệ nông thôn, 40.000 câu hỏi, đáp khoa học, hơn 3.000 phim khoa học cùng nhiều cơ sở dữ liệu về cây trồng, vật nuôi, bảo vệ thực vật và kỹ thuật sản xuất. Hệ thống trang thông tin điện tử cấp xã được xây dựng, thường xuyên cập nhật giá cả thị trường, thời tiết, dịch bệnh và tiến bộ kỹ thuật, giúp người dân có thêm nguồn tham khảo phục vụ sản xuất. Các trường học trên địa bàn tỉnh được cấp quyền truy cập cơ sở dữ liệu khoa học và công nghệ; 45 Điểm thông tin được giao cho tổ chức Đoàn Thanh niên quản lý, khai thác.

Ban đầu, chương trình được thí điểm tại 12 xã thuộc 11 huyện và thành phố Biên Hòa vào năm 2004, sau đó được mở rộng trên toàn tỉnh. Đến năm 2013, có 148/171 xã, phường, thị trấn của Đồng Nai xây dựng Điểm thông tin khoa học và công nghệ.

Hiệu quả của chương trình đã thu hút nhiều địa phương, đơn vị đến tìm hiểu, tiếp nhận và triển khai, trong đó có Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Sóc Trăng, Gia Lai, Quảng Trị, Cần Thơ, Cà Mau, Hải Dương, Vĩnh Phúc và Trung ương Hội Nông dân Việt Nam.

Năm 2011, những nỗ lực của ông Nguyễn Văn Viện trong chương trình được ghi nhận bằng Giải thưởng Lương Định Của do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao tặng.

Song song với việc xây dựng hệ thống thông tin, ông trực tiếp tổ chức 8 kỳ Chợ Công nghệ và Thiết bị nông thôn (Techmart) tại các huyện, thị xã trong tỉnh. Nếu Điểm thông tin giúp người dân tiếp cận tri thức trên môi trường số thì Techmart đưa công nghệ đến tận nơi sản xuất. Doanh nghiệp, nhà khoa học giới thiệu máy móc, thiết bị và quy trình kỹ thuật mới, nông dân được tư vấn, trao đổi trực tiếp để lựa chọn giải pháp phù hợp. Nhiều công nghệ được chuyển giao sau các kỳ Techmart, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và từng bước thay đổi phương thức sản xuất ở nông thôn.

Gần 10 năm gắn bó với lĩnh vực thông tin và chuyển giao khoa học, ông Nguyễn Văn Viện kiên trì với một hướng đi, đưa tri thức đến đúng nơi người dân cần. Nhìn lại sau hơn hai thập niên, khi chuyển đổi số đã trở thành nhiệm vụ của mọi ngành, những mô hình được Đồng Nai triển khai từ giai đoạn 2004-2013 cho thấy tầm nhìn và cách làm sớm, thiết thực.

Đưa khoa học, chính sách và pháp luật vào cuộc sống

Từ năm 2010 đến năm 2017, ông Nguyễn Văn Viện giữ chức Chánh Văn phòng Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai. Trong công tác tham mưu về hành chính, quản trị và tổ chức cán bộ, ông cùng tập thể Văn phòng hoàn thành tốt nhiệm vụ, được lãnh đạo Sở đánh giá cao. Tập thể Văn phòng được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen.

Năm 2018, ông được điều động giữ chức Giám đốc Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ (Trung tâm). Sau khi các trung tâm thuộc Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai được hợp nhất, ông tiếp tục đảm nhiệm vai trò Giám đốc Trung tâm Khoa học và Công nghệ.

Với ông Nguyễn Văn Viện, đưa Internet về cấp xã mới chỉ giải quyết một phần của bài toán. Điều khó hơn là làm sao để khoa học và công nghệ tạo ra giá trị, việc làm và cơ hội phát triển cho doanh nghiệp. Ông cho rằng kết quả nghiên cứu chỉ thực sự có ý nghĩa khi được ứng dụng vào sản xuất, mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp và địa phương.

Từ tư duy đó, cách vận hành của Trung tâm từng bước thay đổi. Thay vì chờ doanh nghiệp tìm đến, cán bộ được khuyến khích xuống cơ sở, lắng nghe nhu cầu thực tế. Doanh nghiệp thiếu công nghệ được tư vấn đổi mới công nghệ, cần xây dựng tiêu chuẩn được hỗ trợ về chuyên môn; muốn nâng cao chất lượng sản phẩm được kết nối với hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn và thử nghiệm. Mỗi nhiệm vụ đều hướng đến mục tiêu giải quyết đúng nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Trong quá trình làm việc với nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, ông nhận thấy nhiều đặc sản địa phương có chất lượng tốt nhưng giá trị chưa tương xứng do thiếu nhận diện trên thị trường. Trung tâm đã tham gia xây dựng nhiều nhãn hiệu tập thể, hoàn thiện hồ sơ để được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký. Tuy nhiên, theo ông, văn bằng bảo hộ không phải là điểm kết thúc; thương hiệu chỉ bền vững khi đi cùng chất lượng sản phẩm, uy tín của người sản xuất và khả năng tiêu thụ trên thị trường.

Nếu Techmart đưa công nghệ đến với nông dân thì Techfest Đồng Nai mở thêm không gian kết nối giữa ý tưởng khởi nghiệp với doanh nghiệp, nhà đầu tư và chuyên gia. Các cuộc thi sáng tạo kỹ thuật, chương trình kết nối cung – cầu công nghệ và hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp được tổ chức thường xuyên hơn, góp phần hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Đồng Nai. Năm 2022, Đồng Nai được ghi nhận là một trong ba địa phương tiêu biểu của cả nước về xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Trung tâm là đơn vị đề xuất, chủ trì thực hiện nhiều hoạt động trong khuôn khổ Techfest, hướng đến rút ngắn khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và nhà máy, giữa chính sách và doanh nghiệp, giữa khoa học và đời sống.

Trong giai đoạn này, Trung tâm cũng nghiên cứu, triển khai nhiều phần mềm phục vụ nhiệm vụ chính trị của tỉnh như phần mềm kiểm phiếu đại hội Đảng các cấp, phần mềm hỗ trợ bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND, hệ thống hội nghị trực tuyến, văn phòng điện tử cùng nhiều giải pháp điều hành trên môi trường số.

Tinh thần thượng tôn pháp luật ở ông không nằm ở những lời nói lớn lao mà được thể hiện qua sự nghiêm túc trong thực thi công vụ, tôn trọng quy trình, chủ động tham mưu hoàn thiện cơ chế và đưa chính sách vào thực tiễn. Với ông, mỗi quy định chỉ thật sự phát huy giá trị khi được thực hiện đúng, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và phục vụ sự phát triển chung.

Ông Võ Hoàng Khai, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Đồng Nai cho biết, trong quá trình công tác, ông Viện luôn thể hiện tư duy đổi mới, sự quyết đoán và tinh thần trách nhiệm cao. “Đồng chí Nguyễn Văn Viện có khả năng quy tụ tập thể, tổ chức thực hiện hiệu quả nhiều nhiệm vụ trọng tâm, qua đó góp phần nâng cao vị thế của ngành khoa học và công nghệ Đồng Nai”.

Gương sáng từ kỷ luật và trách nhiệm

Tháng 7/2025, ông Nguyễn Văn Viện được điều động giữ chức Chủ tịch UBND xã Phú Hòa, đúng thời điểm địa phương triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Sau hơn 20 năm công tác trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, đây là lần đầu ông đảm nhiệm vị trí quản lý toàn diện ở cấp cơ sở.

Cương vị mới đặt ra yêu cầu cao hơn về sự gần dân, sâu sát cơ sở, giữ vững kỷ cương hành chính và giải quyết công việc đúng pháp luật.

Nhìn lại hành trình từ những ngày đầu đưa thông tin khoa học về nông thôn, xây dựng mạng lưới Điểm thông tin khoa học và công nghệ, đến giai đoạn điều hành Trung tâm, tham gia xây dựng chính sách, phát triển tài sản trí tuệ, chuyển đổi số và hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, mỗi nhiệm vụ ông đảm nhận đều gắn với yêu cầu thực tiễn của Đồng Nai trong từng giai đoạn.

Ông Nguyễn Văn Viện chia sẻ: “Điều may mắn, tự hào và cũng là điểm tựa lớn nhất trong cuộc đời tôi là được học tập, rèn luyện, công tác và trưởng thành trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Nếu không có gần 8 năm quân ngũ, tôi khó có được ngày hôm nay. Quân đội đã rèn cho tôi tác phong, tính kỷ luật, tư duy, ý chí và nhận thức chính trị; cho tôi cả những giá trị hữu hình lẫn vô hình mà không phải ai cũng dễ dàng nhận ra”.

Tính kỷ luật, tinh thần đồng đội, sự chuẩn xác và trách nhiệm đến cùng được hình thành trong quân ngũ vẫn được ông gìn giữ khi chuyển sang ngành khoa học và công nghệ, rồi đảm nhiệm công việc ở chính quyền cơ sở. Môi trường công tác thay đổi, phạm vi trách nhiệm rộng hơn, nhưng nguyên tắc làm việc và tinh thần phục vụ cộng đồng vẫn nhất quán.

Cuối năm 2025, tại Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI, ông Nguyễn Văn Viện là cá nhân duy nhất của Đồng Nai được trao danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc. Đây là sự ghi nhận đối với quá trình nhiều năm liên tục có sáng kiến, giải pháp được ứng dụng hiệu quả trong thực tiễn và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Năm 2026, ông Nguyễn Văn Viện đã vinh dự được trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhì, Huân chương Lao động hạng Ba, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, cùng nhiều bằng khen của các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và hơn 20 bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai. Trong quá trình công tác, ông có 21 lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở, 5 lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh, nhận 5 giải thưởng cấp tỉnh cùng nhiều hình thức khen thưởng khác.

Những phần thưởng trải dài qua nhiều giai đoạn, từ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước, chuyển giao khoa học và công nghệ, phát triển tài sản trí tuệ đến xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Đồng Nai. Đằng sau mỗi danh hiệu là những công việc cụ thể, gắn với hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp và yêu cầu phát triển của địa phương.

Không chỉ cá nhân được ghi nhận, các tập thể do ông phụ trách với vai trò người đứng đầu cũng nhiều năm liền đạt thành tích cao. Trung tâm Khoa học và Công nghệ Đồng Nai có 5 năm liên tiếp hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, 5 năm đạt danh hiệu Tập thể Lao động xuất sắc và 5 năm được UBND tỉnh tặng Cờ thi đua xuất sắc. Đây cũng là giai đoạn đơn vị từng bước mở rộng hoạt động nghiên cứu ứng dụng, dịch vụ khoa học và công nghệ, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Với cương vị mới, vị chủ tịch xã đã từng mặc áo lính, từng miệt mài đưa khoa học công nghệ phát triển… lại đau đáu với nỗi niềm riêng, với mong muốn làm sao để ứng dụng khoa học kỹ thuật trong cuộc sống ngày một mạnh mẽ hơn, giúp cho người dân âm no, địa phương ngày càng phát triển. Từ màu áo người lính đến vai trò nhà khoa học và người đứng đầu chính quyền cơ sở, ông vẫn giữ một tinh thần xuyên suốt: tận tâm phụng sự, đổi mới vì cuộc sống và chịu trách nhiệm đến cùng với công việc được giao.