Về Lam Kinh nghe chuyện trung thần - Kỳ cuối: Bà chúa Chầm - người nuôi giấu nghĩa quân Lam Sơn hóa Thánh

(PLVN) - Nằm cách Khu di tích Lam Kinh 6km, đền bà Chúa Chầm tọa lạc ở làng Chầm, xã Phùng Giáo, huyện Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hoá. Ngôi đền thiêng là nơi thờ bà chúa Chầm - người phụ nữ khi sống kiên trung có công với nước với dân, khi mất hóa Thánh nữ che chở, bảo vệ dân làng. 
Mái vẩy đại điện Lam Kinh. Mái vẩy đại điện Lam Kinh.

Từ khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Lam Kinh (tỉnh Thanh Hóa) xuôi theo đường Hồ Chí Minh hướng đi Ngọc Lặc khoảng 6 km đến ngã ba Si, rẽ trái khoảng 10 km là đến Khu di tích đền thờ bà chúa Chầm. 

Theo câu chuyện truyền ngôn của nhân dân quanh vùng còn lưu giữ, bà chúa Chầm là một người con gái hiền lành, phúc hậu, sống đơn thân nhà một mẹ một con. Không ai biết tên thật của người phụ nữ này, chỉ biết bà ở làng Chầm nên sau này gọi là bà Chầm, rồi bà chúa Chầm.

Hoàn cảnh bà Chầm éo le, cơ cực là thế nhưng bà là người có chí khí, tiết nghĩa, kiên trung. Trong 10 năm gian khổ chống giặc Minh của nghĩa quân Lam Sơn từng đi vào thi ca, sử sách như trong Đại cáo Bình Ngô của Nguyễn Trãi có viết: "Khi Linh Sơn lương hết mấy tuần/ Khi Khôi huyện quân không một đội".

Về Lam Kinh nghe chuyện trung thần - Kỳ cuối: Bà chúa Chầm - người nuôi giấu nghĩa quân Lam Sơn hóa Thánh ảnh 1
Cặp voi đá niên đại hàng trăm năm tuổi trước lăng mộ vua Lê Thái Tổ trong Khu di tích Lam Kinh (ảnh: Báo ảnh Việt Nam). 

Tương truyền, do bị giặc vây hãm, nhiều lần nghĩa quân Lam Sơn đã phải rút lên vùng núi phía Tây, một trong những lần đóng quân ở đây, Bình Định Vương Lê Lợi đã gặp mẹ con bà Chầm, được hai mẹ con bà giúp đỡ rất nhiều.

Không chỉ bà Chầm có tấm lòng vì nước, vì dân, hết lòng giúp đỡ quân sĩ, làng Chầm cũng là địa phương tham gia, đóng góp nhiều công sức cho cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đi đến thắng lợi.

Cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược thắng lợi, Lê Lợi lên ngôi Hoàng Đế, đóng đô ở Đông Kinh (kinh thành Thăng Long), nhà vua cho đón bà ra hoàng cung ở, cũng như những cung phi khác. Tương truyền, trong một lần về thăm quê làm giỗ mẹ, thuyền chở bà cùng cả đoàn theo dòng sông Âm đến đoạn sông Hón Vắng (Xa Vắng), nay thuộc đại phận xã Phùng Giáo, thì bỗng nhiên trời nổi bão, thuyền bị chìm, bà rơi xuống dòng Hón Vắng và bị nước cuốn trôi. Thi hài của bà sau đó được an táng trên đồi cao (Đồi Lăng).

Để tưởng nhớ đến công lao của bà, nhân dân địa phương đã lập đền thờ tại làng để thờ, tên đền thờ cũng là tên của làng, đó là làng Chầm và đền thờ bà chúa Chầm. Dân gian truyền rằng ngồi đền này nổi tiếng linh thiêng, người thành tâm cầu gì được nấy. Dân gian quen gọi là đền thờ bà chúa Chầm, tôn bà là vị Thánh nữ che chở, bảo vệ cho dân làng.

Năm Đại Bảo thứ 9 (1934), triều đình đã ban sắc phong Mỹ tự cho bà là: Trinh Uyển tôn thần (vị thần có tấm lòng trung trinh). Nội dung Sắc phong ghi: "Chòm Chầm, xã Phùng Giáo, tổng Vân Am, châu Ngọc Lặc, tỉnh Thanh Hoá, thờ phụng vị cung phi tiên bà Tôn Thần, là vị thần đã bảo vệ đất nước, che chở cho nhân dân rất là linh thiêng.

Nay xét thấy, công đức của thần (tức bà chúa Chầm) mà phong cho thần là Trinh Uyển tôn thần và cho phép chòm Chầm thờ phụng chu đáo để mong được vị thần bảo vệ cho đất nước, che chở cho nhân dân. Kính cẩn thay! Ngày 27 thánh 07 năm Đại Bảo thứ 9 (1934). (người dịch sắc phong là ông Trịnh Ngữ (nguyên trưởng Ban Quản lý Khu di tích Lam Kinh).

Theo lời kể của các cụ cao niên trong làng, đền thờ bà chúa Chầm được xây dựng vào thế kỷ XVI - XVII. Đến những năm 1958 - 1960, trong phong trào bài trừ mê tín dị đoan, người dân đã phá dỡ ngôi đền cổ, đem chân tảng làm những công trình phúc lợi. Hiện nay vết tích đền cũ chỉ còn lại một số chân tảng bằng đá, cùng với một số hiện vật là đồ thờ.

Để tưởng nhớ công lao của bà, năm 1997 nhân dân địa phương cùng dòng họ Lê đã đứng ra quyên góp tiền của để dựng lại ngôi đền mới trên nền đất cũ để thờ phụng bà. Ngày nay đền bà chúa Chầm là một địa chỉ sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng tâm linh của nhân dân địa phương và du khách. 

Hạnh Nguyên
Cùng chuyên mục
Hội Chữ thập đỏ tỉnh Bắc Giang hỗ trợ tích cực trong công tác phòng, chống dịch Covid 19

Hội Chữ thập đỏ tỉnh Bắc Giang hỗ trợ tích cực trong công tác phòng, chống dịch Covid 19

(PLVN) - Diễn biến phức tạp của dịch Covid-19 gây ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân. Với tinh thần "Chữ thập đỏ - vì mọi người, ở mọi nơi", các cấp Hội Chữ thập đỏ trên địa bàn tỉnh Bắc Giang đã huy động, kêu gọi mọi nguồn lực tổng giá trị đạt trên 33 tỉ đồng để giúp đỡ, chia sẻ khó khăn cùng chính quyền và người dân tham gia phòng, chống dịch.

Đọc thêm

Bát cơm quả trứng đưa người về bên kia núi

Bát cơm quả trứng đưa người về bên kia núi
(PLVN) - Quê tôi gọi bát cơm quả trứng cúng người vừa mất là: “cơm đặt đầu” nghĩa là bát cơm đặt phía trên đầu giường người vừa mất. Bát cơm đó có ý nghĩa vô cùng lớn lao, nên người Việt đã gìn giữ, duy trì qua nhiều ngàn năm không mất.

Những ngọn gió ngát hương…

Những ngọn gió ngát hương…
(PLVN) - Như là đất, là nước, là ánh mặt trời, là lá hoa và những ngọn gió thơm hương... cứ tự tại, an nhiên và cần mẫn dâng hiến cho đời. Lặng lẽ, khiêm cung nhưng cũng đầy kiêu hãnh.

Nét văn hóa đặc sắc trên từng sợi thổ cẩm S’Tiêng

Thổ cẩm S’Tiêng được làm hoàn toàn thủ công.
(PLVN) - Nghề dệt thổ cẩm từ lâu đã trở thành nét văn hoá không thể thiếu trong đời sống vật chất và tinh thần của người đồng bào S’Tiêng. Dệt thổ cẩm do người phụ nữ đảm nhiệm, ngoài việc phục vụ nhu cầu thiết yếu trong gia đình, còn là lễ vật cho những lễ hội truyền thống.

Bí ẩn đáng kinh ngạc bên trong tấm bản đồ cổ đại

Các mảnh sót lại của bản đồ Piri Reis thấy bờ biển miền Trung và Nam Mỹ.
(PLVN) - Châu Nam Cực từng có thời kỳ sông ngòi chằng chịt, cây cối rậm rạp, sa mạc lớn nhất thế giới Sahara từng là một vùng đất màu mỡ. Đây chỉ là số ít trong số rất nhiều đặc điểm đáng kinh ngạc của những tấm bản đồ cổ đại. Điều đó chứng tỏ các nhà thám hiểm cổ đại đã có một hệ thống bản đồ phức tạp, chi tiết và tinh vi, có độ chính xác rất cao nếu so với bản đồ chúng ta đang có ngày nay.

Kỳ thú về vùng đất mang tên "Đám lá tối trời" ở miền Tây Nam bộ

Rừng dừa nước ngày nay là hình ảnh quen thuộc trong hoạt động du lịch các tỉnh miền Tây Nam bộ.
(PLVN) - Tại vùng miền Tây Nam Bộ có địa danh mang tên khá kỳ lạ, mang đặc trưng xứ sở thuở xa xưa là Đám lá tối trời. Điều thú vị là ít nhất có 4 tỉnh có địa danh trên, trong đó nổi tiếng nhất là Đám lá tối trời ở vùng Gò Công Đông, Tiền Giang, nơi gắn liền với Anh hùng dân tộc Trương Định – thủ lĩnh phong trào chống Pháp thế kỷ XIX.

Biệt thự thương mại - Bất động sản hạng sang hội tụ tiêu chí vàng thỏa mãn thị hiếu nhà đầu tư khó tính

Biệt thự thương mại - Bất động sản hạng sang hội tụ tiêu chí vàng thỏa mãn thị hiếu nhà đầu tư khó tính
(PLVN) - Lựa chọn bất động sản khôn ngoan chưa bao giờ là việc dễ dàng. Bạn có thể lựa chọn dễ dàng theo ý thích, nhưng sẽ khó có thể đảm bảo bất động sản đó sẽ trở thành “của để dành”, là nơi mang lại “tài lộc dồi dào”, hay chỉ đơn giản là nơi tiếp thêm nguồn năng lượng tích cực cho bạn mỗi khi về nhà. Tuy nhiên, có một cách để bạn có thể không phải đau đầu, đó là chọn lựa những dự án đã đảm bảo đủ các tiêu chí cho ra đời những bất động sản “vàng”.

Nam Đàn phấn đấu “Huyện Nông thôn mới kiểu mẫu” theo hướng phát triển văn hóa gắn với du lịch

Bức tranh nông thôn mới trù phú, giàu đẹp tại huyện Nam Đàn. (ảnh: Báo Nghệ An)
(PLVN) - Là quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong những năm qua, huyện Nam Đàn (Nghệ An) luôn nỗ lực phấn đấu phát triển về mọi mặt. Trong đó, nổi bật là kết quả thực hiện Đề án “Xây dựng Nam Đàn trở thành huyện Nông thôn mới kiểu mẫu theo hướng phát triển văn hoá gắn với du lịch”.

Thăm vườn lan var tiền tỷ Linh Sơn

Anh Vũ Xuân Sơn - chủ nhà vườn Linh Sơn (mặc áo xanh bên trái) (Ảnh: Nvcc)
(PLVN) - Vườn lan Linh Sơn ở Thanh Trì, Hà Nội được biết đến là một địa chỉ uy tín với nhiều dòng lan quý hiếm trong giới chơi lan hiện nay. Thật may mắn khi chúng tôi có cơ hội được đến để khám phá nét đặc biệt tạo nên tên tuổi và thu hút giới chơi lan của vườn lan này.

Đường đá cổ Pavi huyền thoại: Trầm tích giữa rừng thẳm

Đường đá cổ Pavi huyền thoại: Trầm tích giữa rừng thẳm
(PLVN) -  Nằm vắt mình qua ngọn núi Nhìu Cồ San kỳ vĩ nối liền xã Sàng Ma Sáo (huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai) với xã Sin Suối Hồ (huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu), con đường đá cổ Pavi như ngủ quên giữa cánh rừng đại ngàn. Trải qua 100 năm, giờ đây hành trình tìm lại con đường đá cổ huyền thoại chứa đựng bao trầm tích lịch sử, văn hóa, phong cảnh có một không hai...