Vật Cách- Quán Toan- cụm công nghiệp sản xuất thép lớn nhất miền Bắc

Cụm công nghiệp Vật Cách- Quán Toan nằm trong quy hoạch Khu công nghiệp Tây- Tây Bắc thành phố với diện tích khoảng 363 ha. Trong đó, trừ khu công nghiệp Nomura có diện tích 153 ha, diện tích còn lại của cụm công nghiệp Vật Cách- Quán Toan để phát triển công nghiệp kỹ nghệ cao, thép, cơ khí và dịch vụ kho tàng là 210 ha. Căn cứ vào nhu cầu phát triển của thành phố, cụm công nghiệp này sẽ được điều chỉnh lên 277 ha và từ nay đến năm 2020có thể cao hơn. Hiện tại, khu công nghiệp thu hút được hàng chục doanh nghiệp sản xuất thép đang hoạt động và một số dự án đang triển khai. Phần lớn các nhà máy sản xuất thép do thành phần kinh tế ngoài quốc doanh, doanh nghiệp có vốn nước ngoài đầu tư quản lý, chỉ có một số doanh nghiệp là của Nhà nước như Công ty TNHH Nhà nước một thành viên cơ khí Duyên Hải hoặc liên doanh giữa các công ty, tổng công ty nhà nước với nước ngoài như Vinausteel, Vinapipe...Từ năm 1995 trở lại đây, ngành công nghiệp nặng này phát triển với tốc độ chóng mặt. Năm 1995, giá trị sản xuất công nghiệp của ngành sản xuất kim loại (chủ yếu là thép) mới đạt 218 tỷ đồng, đến năm 2000 đạt 1535,2 tỷ đồng, năm 2002 đạt 2.658 tỷ đồng, năm 2004 đạt 2.201 tỷ đồng. Tốc độ phát triển của ngành sản xuất này đạt đỉnh cao về sự tăng trưởng vào năm 1996 (tăng trưởng tới gần 226%) so với năm 1995 và tiếp tục tăng trưởng 21% vào năm 2000; 17% vào năm 2001; 47% vào năm 2002 và bắt đầu sụt giảm từ năm 2003 2004 với tốc độ sụt giảm 9-10% so với năm trước. Trong 6 tháng đầu năm 2005, ngành sản xuất thép bắt đầu có dấu hiệu phục hồi với tốc độ tăng trưởng hơn 36,5% so với cùng kỳ năm trước.

Với giá trị sản xuất công nghiệp đạt hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm, cụm công nghiệp thép- cơ khí Vật Cách- Quán Toan trở thành một khu vực sản xuất công nghiệp tập trung của ngành kinh tế mũi nhọn- sản xuất kim loại của thành phố. Với lợi thế về cảng biển, cảng sông, cửa ngõ giao thông..., ngành sản xuất này đang ngày càng phát triển, nhưng chưa cân đối do mới chú trọng vào sản xuất thép cán xây dựng như thép dây, thép thanh, thép ống... dẫn đến có thời kỳ cung vượt quá cầu. So với thời kỳ đầu phát triển, thành phố đang phải điều chỉnh ngành sản xuất này. Ngoài các nhà máy sản xuất thép cán, một số nhà máy mới sản xuất phôi thép, thép tấm, thép hình...(Vạn Lợi, Cửu Long, TNHH cơ khí Việt- Nhật) vừa được đầu tư xây dựng tại đây đang góp phần điều chỉnh cơ cấu sản phẩm thép theo hướng đa dạng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường, từng bước lành mạnh hoá ngành sản xuất kim loại, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập.

Với việc hình thành khu vực tập trung các nhà máy thép, cụm công nghiệp Vật Cách- Quán Toan trở thành một cụm công nghiệp nặng của thành phố. Trước đây, dân cư khu vực này còn thưa thớt, cụm công nghiệp Vật Cách- Quan Toan còn là ngoại ô thành phố nhưng hiện nay, nơi đây đã trở thành khu đô thị, dân cư ngày càng phát triển đông đúc hơn. Mặc dù nhiều doanh nghiệp ở đây đã áp dụng các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường nhưng không tránh khỏi những vấn đề nảy sinh như khói, bụi, tiếng ồn và các bất cập khác do đặc thù của khu công nghiệp nặng. Thành phố cần có biện pháp điều chỉnh quy hoạch hoặc biện pháp về môi trường để việc phát triển công nghiệp không ảnh hưởng tới việc phát triển các khu đô thị, cân đối hài hòa giữa phát triển công nghiệp với việc đáp ứng các tiêu chí của khu đô thị hiện đại.