Vận tải biển Việt Nam: Nhiều thuyền viên bỏ biển lên bờ

(PLVN) - Nghề đi biển được đánh giá là một công việc nặng nhọc, vất vả, thường xuyên xa nhà, lênh đênh trên biển, trong khi thu nhập không cạnh tranh được với các công việc trên bờ đã và đang làm “đau đầu” đối với những nhà hoạch định chiến lược về phát triển kinh tế biển.
Ngành Hàng hải đang đối mặt với thách thức thiếu hụt thuyền viên Ngành Hàng hải đang đối mặt với thách thức thiếu hụt thuyền viên

Không còn tha thiết với nghề 

Các chủ tàu hiện nay ngày càng khó khăn trong khâu tuyển dụng thuyền viên, đặc biệt là những người có kinh nghiệm, tay nghề cao. Nhiều thuyền viên có giấy chứng nhận khả năng chuyên môn (GCNKNCM) đã bỏ nghề, chuyển sang các công việc khác trên bờ; giới trẻ ngày càng ít quan tâm theo học tại các cơ sở đào tạo thuyền viên. Ngành Hàng hải nói chung, nghề làm việc trên tàu biển nói riêng đã không còn sức hấp dẫn.

Theo TS.Trịnh Thế Cường, Trưởng phòng Vận tải Cục Hàng hải Việt Nam, lượng thuyền viên trong tuổi lao động, được cấp GCNKNCM để làm việc trên tàu biển, đã giảm rõ rệt, cũng như đầu vào của các cơ sở đào tạo thuyền viên cũng giảm nghiêm trọng. Gần đây, quy mô đào tạo suy giảm gần 1/3. Các trường đại học, cao đẳng ngành HHVN không đủ nguồn tuyển sinh, các sinh viên, học viên sau khi ra trường cũng ưu tiên tìm kiếm công việc trên bờ, không thiết tha theo nghề đi biển. 

Áp lực về nhu cầu thuyền viên đã phá vỡ quy định về tiêu chuẩn chất lượng thuyền viên trong tuyển dụng của các công ty đã áp dụng trong nhiều năm, nhiều công ty nước ngoài đã bắt đầu chuyển sang hoạt động ở các thị trường thuyền viên khác. Các doanh nghiệp trong nước thì phải tính toán đến các phương án và thực tế đã phải thuê thuyền viên nước ngoài (Ấn Độ, Indonesia, Myanmar,) để duy trì hoạt động của đội tàu. Vấn đề đặt ra nghiêm trọng hơn khi sỹ quan, thuyền viên kế cận sẽ thiếu hụt khi lớp thuyền viên hiện nay đến tuổi nghỉ hưu. 

Thuyền viên được coi là “linh hồn của những con tàu”. Chất lượng thuyền viên được coi là yếu tố quyết định sự vận hành an toàn của tàu. Thế nhưng, chất lượng thuyền viên Việt Nam (TVVN) cũng chưa được các chủ tàu nước ngoài cũng như chủ tàu trong nước đánh giá cao.

Qua đánh giá của các chủ tàu trong và ngoài nước, TVVN nhìn chung thông minh, nhanh nhẹn tháo vát, chịu khó học hỏi nghề nghiệp, dễ tiếp thu kiến thức, nắm bắt nhanh việc vận hành các máy móc thiết bị hiện đại. Tuy nhiên, TVVN còn rất nhiều hạn chế, như: kinh nghiệm thực tiễn, sức khoẻ, trình độ ngoại ngữ; ý thức và tác phong làm việc chưa chuyên nghiệp, sự hợp tác, và đặc biệt là chưa thực sự yêu nghề, gắn bó với nghề. 

“Thu nhập không bằng chạy xe Grab”

TS.Bùi Thiên Thu, Phó Cục trưởng Cục Hàng hải Việt Nam cho rằng, vấn thuyền viên quan tâm khi chọn nghề đi biển là tiền lương. “Bây giờ thu nhập của sỹ quan thuyền viên tàu biển mà không bằng anh chạy xe Grab thì sao mà thu hút được”, ông Thu nói.

Nghề đi biển vẫn được đánh giá là công việc nặng nhọc, vất vả, thường xuyên xa nhà, lênh đênh trên biển, trong khi thu nhập lại không cạnh tranh được với các công việc trên bờ đang làm “đau đầu” đối với những nhà hoạch định chiến lược kinh tế biển.

TVVN đặc biệt là thuyền viên tàu ven biển bị ép trả lương thấp, chế độ ăn ở, đời sống, y tế trên tàu không đảm bảo. Tình trạng các chủ tàu Việt Nam nợ lương, thậm chí quỵt lương thuyền viên diễn ra đáng lo ngại. 

Theo Cục Hàng hải Việt Nam, từ cuối năm 2017 đến nay, lương của thuyền viên đã có dấu hiệu nhích dần lên, nhưng lương bình quân của bậc thủy thủ vẫn trong khoảng trên dưới 10 triệu đồng/tháng. Mức thu nhập này là dành cho thuyền viên khi làm việc trên tàu, còn khi nghỉ ngơi, nghỉ phép thì hầu như không có thu nhập. 

Do thu nhập thấp, cơ cấu gia đình đã thay đổi theo hướng ít con do vậy các gia đình ngày càng có tâm lý chung không muốn con cái học và làm nghề đi biển xa, vất vả, nguy hiểm. Các cơ chế, chính sách của Nhà nước hiện nay hầu như chưa có ưu đãi đặc biệt gì để thu hút lao động như thuyền viên.

Đây là những nguyên nhân cơ bản gây ra mối lo ngại về thiếu hụt sỹ quan thuyền viên cho ngành vận tải biển Việt Nam. Đáng tiếc câu chuyện lao động trên tàu biển chưa được các bộ, ngành liên quan quan tâm, các báo cáo về thực trạng này vẫn đang nằm trong “ngăn kéo”.

Bốn vạn thuyền viên có giấy chứng nhận khả năng chuyên môn

Theo Cục Hàng hải Việt Nam, đến tháng 6/2019, số lượng tàu biển treo cờ Việt Nam là gần 1.600 chiếc. Với số lượng khoảng 4 vạn thuyền viên đang có giấy chứng nhận khả năng chuyên môn để làm việc trên tàu biển, về lý thuyết lượng thuyền viên Việt Nam vẫn có thể đáp ứng được nhu cầu cho đội tàu trong nước (bình quân khoảng 15 người/tàu), kể cả nhu cầu của tàu treo cờ nước ngoài. Nhưng thực tế đang tồn tại nhiều khó khăn.

Ngô Đức Hành
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Kỷ niệm 31 năm Ngày thành lập PV GAS: Tự hào truyền thống - Khát vọng vươn cao

Người lao động PV GAS tại công trình khí
(PLVN) - Tháng 9/2021, PV GAS đón mừng tuổi mới giữa mùa thu hướng về những ngày kỷ niệm đáng nhớ của dân tộc và của ngành Dầu khí. Kỷ niệm tuổi 31 của PV GAS năm nay diễn ra trong bối cảnh khá đặc biệt, khi cả nước đang quyết liệt chiến đấu để chiến thắng “giặc Covid”, từng bước khôi phục và đưa nền kinh tế trở lại đà phát triển.

Đề xuất áp giá sàn vé máy bay nội địa: Cần đánh giá kỹ lưỡng tác động đến thị trường, người dân

Quy định áp giá sàn vé máy bay nội địa bị cho là ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng.
(PLVN) -  Người tiêu dùng, chuyên gia pháp lý cho đề xuất áp giá sàn máy bay nội địa tại Dự thảo Thông tư Cục Hàng không vừa trình Bộ Giao thông Vận tải sẽ tác động lớn đến nền kinh tế, quyền lợi người tiêu dùng nên cần đánh giá kỹ lưỡng tác động của văn bản này khi được ban hành.

Dự kiến gói hỗ trợ về thuế, phí hơn 21 nghìn tỷ đồng

Dự kiến gói hỗ trợ về thuế, phí hơn 21 nghìn tỷ đồng
(PLVN) -  Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa thống nhất ban hành Nghị quyết một số giải pháp về miễn, giảm thuế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân chịu tác động của dịch COVID-19 với tổng giá trị khoảng 21,3 tỷ đồng, nâng tổng gói hỗ trợ thuế, phí, lệ phí, tiền thuê đất cho doanh nghiệp, người dân năm 2021 lên khoảng 140 nghìn tỷ đồng…

Sắp hết thời gian gia hạn nộp thuế giá trị gia tăng kỳ tháng 3 và Quý I/2021

Sắp hết thời gian gia hạn nộp thuế giá trị gia tăng kỳ tháng 3 và Quý I/2021
(PLVN) - Cục thuế TP Hà Nội vừa thông báo, chỉ còn ít ngày nữa là đến hạn người nộp thuế (NNT) thực hiện nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) tháng 3/2021 và quý I/2021. Do đó, NNT cần lưu ý để có kế hoạch nộp tiền thuế đúng hạn tránh trường hợp nộp tiền thuế quá thời hạn sẽ bị tính tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế…

Bộ trưởng Tài chính: Không có chuyện “ngân sách cạn kiệt”

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho biết, Bộ Tài chính sẽ tham mưu cho các cơ quan có thẩm quyền bố trí một khoản ngân sách riêng cho công tác phòng chống dịch năm 2022 - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Bộ trưởng Tài chính Hồ Đức Phớc khẳng định: Không có chuyện ngân sách cạn kiệt, ngân sách vẫn hoàn toàn bảo đảm được các nhiệm vụ chi theo dự toán đã được Quốc hội phê duyệt. Chỉ có khoản dự phòng ngân sách năm 2021 (thường chiếm 2-4% ngân sách), thì đã sử dụng hết cho công tác phòng chống dịch, cho nên Chính phủ đã chỉ đạo tăng cường tiết kiệm chi và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép chuyển khoản tiết kiệm 14.620 tỷ đồng từ nguồn chi thường xuyên để bổ sung dự phòng ngân sách, phục vụ công tác phòng chống dịch COVID-19.

Khuyến khích khu vực tư nhân tham gia vào ngành nước

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận của diễn đàn.
(PLVN) - Chiều ngày 16/9, trong khuân khổ “Tuần lễ ngành Nước Việt Nam - Úc 2021”, đã diễn ra diễn đàn “Tạo điều kiện cho khu vực tư nhân tham gia vào ngành nước”. Tại diễn đàn, các diễn giả trong nước và quốc tế đánh giá tiến trình cổ phần hóa (CPH) doanh nghiệp ngành nước ở Việt Nam cũng như việc vận hành định giá và quy định trong ngành nước tại Úc.

Thời của gỗ, gỗ nào được dùng đúng luật?

Nhà hàng Sen tại Khu nghỉ dưỡng An Lâm (Nha Trang) - một công trình gỗ. (Ảnh: TranDuc Homes)
(PLVN) -  Theo ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), nhu cầu nội thất gỗ ở Việt Nam rất lớn và là một thị trường đầy tiềm năng. Tuy nhiên, sử dụng gỗ hợp pháp là vấn đề “tồn tại hay không tồn tại” trong môi trường kinh doanh ngày nay…

Bảo hiểm PVI: Dẫn đầu thị trường trên mọi chỉ tiêu tài chính

Dẫn đầu về kinh doanh, Bảo hiểm PVI cũng đi đầu về phòng chống dịch Covid-19
(PLVN) -Theo số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, thị phần của Bảo hiểm PVI 6 tháng đầu năm 2021 là 15,4%, đứng đầu thị trường bảo hiểm phi nhân thọ, vượt Bảo Việt ở vị trí thứ hai với 15,3% thị phần. Đây là quý thứ 2 liên tiếp, Bảo hiểm PVI dẫn đầu thị trường về thị phần.