Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ

Ngày 7/5/2026, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Nhà xuất bản (NXB) Kim Đồng phối hợp với Khoa Văn học của trường tổ chức tọa đàm “Văn học thiếu nhi từ góc nhìn của người viết trẻ”; đồng thời phát động Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ hai giai đoạn 2025-2027.

Phát biểu tại sự kiện, bà Vũ Thị Quỳnh Liên - Phó giám đốc, Tổng biên tập NXB Kim Đồng cho biết, văn học thiếu nhi hiện nay cần thêm những tiếng nói mới, gần gũi với tâm tư, cảm xúc và thế giới của trẻ em đương đại. “Tọa đàm được tổ chức nhằm tạo không gian đối thoại giữa giới nghiên cứu, người viết trẻ và bạn đọc để gợi mở những hướng sáng tác mới cho văn học thiếu nhi Việt Nam. Với tọa đàm này, chúng tôi mong muốn có thêm đối thoại giữa các chuyên gia, người viết trẻ và bạn đọc, góp những góc nhìn đa chiều, gợi mở cho những sáng tác văn học thiếu nhi hấp dẫn, thú vị, được các em yêu thích, đón nhận trong thời gian tới", bà Vũ Thị Quỳnh Liên nhấn mạnh.

Đại diện nhà trường, PGS, TS Đặng Hồng Sơn - Phó hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho biết, sự phối hợp giữa nhà trường và NXB Kim Đồng không chỉ tạo diễn đàn học thuật về văn học thiếu nhi mà còn mở ra cơ hội kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu với thực tiễn sáng tác và xuất bản.

Nhà phê bình văn học Bùi Việt Thắng cho rằng, văn học thiếu nhi hiện vẫn còn nhiều dư địa phát triển. Theo ông, để thúc đẩy sáng tác cho thiếu nhi cần có những chính sách văn hóa thiết thực, tạo sự quan tâm và đầu tư bài bản hơn đối với lĩnh vực này.

Trong khi đó, TS Trịnh Đặng Nguyên Hương nhấn mạnh vai trò của các tọa đàm, diễn đàn trao đổi học thuật trong việc kết nối giới nghiên cứu, người viết và bạn đọc, qua đó góp phần tạo thêm động lực cho văn học thiếu nhi phát triển.

Nhiều ý kiến nhận định, văn học thiếu nhi luôn có một sức nặng và chỗ đứng riêng. Đó là mảng văn học góp phần bồi đắp, nuôi dưỡng giá trị văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, trên thực tế, văn học thiếu nhi đang đối mặt với nhiều thách thức đến từ sự cạnh tranh gay gắt của các phương tiện giải trí kỹ thuật số, thiếu hụt đội ngũ sáng tác chuyên sâu và tâm lý xem nhẹ thể tài này.

Muốn phát triển văn học thiếu nhi, cần có các chính sách vĩ mô và cụ thể, đi vào thực tế, thúc đẩy môi trường sáng tác và tiếp nhận tác phẩm. Các tác giả viết cho văn học thiếu nhi cũng cần đổi mới sáng tạo, có những thay đổi mang tính đột phá về nội dung lẫn hình thức kể chuyện, để "đánh thức" tình yêu đọc sách của trẻ. Gia đình, nhà trường và xã hội cần dựa trên những đặc điểm nổi bật về tâm sinh lý lứa tuổi để hiểu và gắn bó hơn với trẻ em, khuyến khích các em tìm đến văn học...

Ở góc độ người viết, các tác giả trẻ cho rằng văn học thiếu nhi đòi hỏi sự quan sát và khả năng tiếp cận gần gũi với đời sống trẻ em hiện nay. Tác giả Giáp Thị Thùy Dương (tác giả đoạt giải Nhì Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất) chia sẻ, chị đến với văn học thiếu nhi từ cảm xúc và sự yêu thích thế giới tuổi thơ. Trong khi đó, tác giả Nguyễn Hoàng Diệu Thủy cho biết chị bắt đầu viết khá muộn, nhưng việc đọc sách và tích lũy trải nghiệm sống đã giúp chị có thêm chất liệu khi viết văn học thiếu nhi.

Trong khuôn khổ chương trình, NXB Kim Đồng giới thiệu về Giải thưởng Văn học Kim Đồng. Sự ra đời của Giải thưởng Văn học Kim Đồng có ý nghĩa quan trọng đối với việc phát triển đội ngũ sáng tác cho thiếu nhi. Giải thưởng đã tạo không gian khích lệ người viết chuyên và không chuyên mạnh dạn gửi gắm những sáng tác mới cho bạn đọc nhỏ tuổi.

Thông qua giải thưởng, Nhà xuất bản Kim Đồng mong muốn phát hiện thêm các cây bút có tiềm năng, cổ vũ những tìm tòi nghệ thuật mới và tạo điều kiện để các bản thảo chất lượng có cơ hội được xuất bản, đến với đông đảo bạn đọc.

Nhân dịp này, NXB Kim Đồng phát động cuộc vận động sáng tác Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ hai, giai đoạn 2025 - 2027, với hai hệ thống giải thưởng: Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho thiếu nhi và Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho người trẻ. Hạn cuối nhận tác phẩm tham dự là ngày 31/12/2026.