Văn bia Phủ Vân Cát, linh vật Chùa Bút Tháp cùng hiện diện sống động trong triển lãm Bản rập

(PLVN) - Văn bia "Thánh Mẫu cố trạch linh từ" Phủ Vân Cát (Vụ Bản, Nam Định), linh vật trên lan can đá Chùa Bút Tháp (Bắc Ninh), phù điêu võ sĩ trên kiến trúc nhà bia Lăng quận công Phạm Đôn Nghị (Hoài Đức, Hà Nội)... cùng hiện diện sống động trong Triển lãm: “Bản rập trong nghiên cứu và sáng tạo mỹ thuật” đang diễn ra tại Bảo tàng - Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, 42 Yết Kiêu, Hà Nội.

Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 100 năm thành lập Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, tiền thân là Trường Mỹ thuật Đông Dương, 47 năm thành lập Khoa Lý luận, Lịch sử và Phê bình mỹ thuật, Khoa tổ chức triển lãm “Bản rập trong nghiên cứu và sáng tạo mỹ thuật”.
Nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 100 năm thành lập Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, tiền thân là Trường Mỹ thuật Đông Dương, 47 năm thành lập Khoa Lý luận, Lịch sử và Phê bình mỹ thuật, Khoa tổ chức triển lãm “Bản rập trong nghiên cứu và sáng tạo mỹ thuật”.
Triển lãm giới thiệu 50 bản rập tiêu biểu từ thời Lý đến thời Nguyễn cùng nhiều công trình nghiên cứu liên quan, qua đó khẳng định vai trò của bản rập trong việc gìn giữ di sản và khơi nguồn cảm hứng sáng tạo mỹ thuật.
Triển lãm giới thiệu 50 bản rập tiêu biểu từ thời Lý đến thời Nguyễn cùng nhiều công trình nghiên cứu liên quan, qua đó khẳng định vai trò của bản rập trong việc gìn giữ di sản và khơi nguồn cảm hứng sáng tạo mỹ thuật.
Một trong những bản rập tiêu biểu được giới thiệu là văn bia “Thánh Mẫu cố trạch linh từ bi ký” ở phủ Vân Cát - một chứng nhân bằng đá cho những niềm tin thiêng liêng, những kết nối cộng đồng và cả những văn hóa còn đang tiếp diễn. Trong ảnh, bản rập phần trán bia.
Một trong những bản rập tiêu biểu được giới thiệu là văn bia “Thánh Mẫu cố trạch linh từ bi ký” ở phủ Vân Cát - một chứng nhân bằng đá cho những niềm tin thiêng liêng, những kết nối cộng đồng và cả những văn hóa còn đang tiếp diễn. Trong ảnh, bản rập phần trán bia.
Học theo người Pháp, các nhà nghiên cứu mỹ thuật Việt Nam trong những chuyến đi điền dã nghiên cứu về lịch sử mỹ thuật Việt Nam đã sử dụng phương pháp làm bản rập để hệ thống hóa các hoa văn trang trí trên đá, gốm, gỗ ở các di tích mỹ thuật của người Việt.
Học theo người Pháp, các nhà nghiên cứu mỹ thuật Việt Nam trong những chuyến đi điền dã nghiên cứu về lịch sử mỹ thuật Việt Nam đã sử dụng phương pháp làm bản rập để hệ thống hóa các hoa văn trang trí trên đá, gốm, gỗ ở các di tích mỹ thuật của người Việt.
Văn bia Phủ Vân Cát, linh vật Chùa Bút Tháp cùng hiện diện sống động trong triển lãm Bản rập
Bức chạm đá lan can chùa Bút Tháp rất đẹp, được sách giáo khoa và sách báo trích dẫn, sử dụng trong minh hoạ về văn học và nghệ thuật dân gian. Bức chạm hình hai con cò (chữ Hán là Lộ 鹭) và hoa sen (liên hoa 蓮 花).
Bức chạm đá lan can chùa Bút Tháp rất đẹp, được sách giáo khoa và sách báo trích dẫn, sử dụng trong minh hoạ về văn học và nghệ thuật dân gian. Bức chạm hình hai con cò (chữ Hán là Lộ 鹭) và hoa sen (liên hoa 蓮 花).
Năm 1978, khi Khoa Lý luận và Lịch sử mỹ thuật, Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam, được thành lập, bên cạnh chương trình đào tạo lý thuyết, hoạt động thực tập tại các di tích lịch sử rất được chú trọng; phương pháp nghiên cứu bằng bản rập đã trở thành một học phần quan trọng.
Năm 1978, khi Khoa Lý luận và Lịch sử mỹ thuật, Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam, được thành lập, bên cạnh chương trình đào tạo lý thuyết, hoạt động thực tập tại các di tích lịch sử rất được chú trọng; phương pháp nghiên cứu bằng bản rập đã trở thành một học phần quan trọng.
Sinh viên thường xuyên được thực tập in, rập các mẫu hình hoa văn tại di tích phục vụ cho nghiên cứu và sáng tác. Từ năm thứ 2 đến năm thứ 5 trong chương trình học, sinh viên được tham quan nghiên cứu tại các di tích có niên đại trải dài từ thời Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Lê Sơ, Mạc, Lê Trung Hưng đến thời Nguyễn.
Sinh viên thường xuyên được thực tập in, rập các mẫu hình hoa văn tại di tích phục vụ cho nghiên cứu và sáng tác. Từ năm thứ 2 đến năm thứ 5 trong chương trình học, sinh viên được tham quan nghiên cứu tại các di tích có niên đại trải dài từ thời Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Lê Sơ, Mạc, Lê Trung Hưng đến thời Nguyễn.
"Phương pháp in rập các họa tiết, hoa văn không chỉ dừng lại ở việc lấy mẫu để nghiên cứu; các bức rập này còn có thể trở thành những bức tranh mang hồn cốt Việt thông qua bàn tay của những nhà nghiên cứu, đồng thời cũng là nghệ sĩ”, PGS.TS Trang Thanh Hiền - Phó Trưởng khoa Lý luận, Lịch sử và Phê bình mỹ thuật (trường ĐH Mỹ Thuật Việt Nam) nhận định.
"Phương pháp in rập các họa tiết, hoa văn không chỉ dừng lại ở việc lấy mẫu để nghiên cứu; các bức rập này còn có thể trở thành những bức tranh mang hồn cốt Việt thông qua bàn tay của những nhà nghiên cứu, đồng thời cũng là nghệ sĩ”, PGS.TS Trang Thanh Hiền - Phó Trưởng khoa Lý luận, Lịch sử và Phê bình mỹ thuật (trường ĐH Mỹ Thuật Việt Nam) nhận định.

Triển lãm mở cửa tự do vào 8h - 17h hàng ngày, từ 18/8 đến 30/8/2025 (cả Thứ Bảy, Chủ Nhật), tại Nhà Bảo tàng, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam.

Trong khuôn khổ triển lãm cũng sẽ hoạt động trải nghiệm sáng tạo bản rập (ngày 23/8 và 30/8/2025); Tọa đàm chuyên đề: “Vai trò và kỹ thuật làm bản rập trong nghiên cứu và sáng tạo mỹ thuật hiện nay” (ngày 23/8/2025).

Hoàng Giang