"Vá" lỗ hổng chính sách sau vụ nợ thuế “khủng” ở công ty vàng Phước Sơn

(PLO) - Từ hiện tượng không thua lỗ nhưng vẫn nợ “khủng” ở Công ty TNHH Vàng Phước Sơn và Công ty TNHH Khai thác vàng Bồng Miêu (thuộc Tập đoàn Besra Inc), vấn đề “vá các lỗ hổng” chính sách trong quản lý nguồn thu từ khai thác tài nguyên được các chuyên gia đưa ra mổ xẻ trong buổi tọa đàm ngày 29/9.
Ảnh minh họa Ảnh minh họa

Bất cập từ chính sách

Tiến sĩ (TS) Nguyễn Thành Sơn (Giám đốc Ban quản lý các Dự án than Đồng bằng sông Hồng thuộc Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam) khẳng định, tài nguyên khoáng sản là quà tặng duy nhất một lần của thiên nhiên, không tái tạo và ngày càng khan hiếm. Vì vậy, việc “phân chia quà tặng” phải minh bạch, và việc khai thác (ăn) lãng phí hay khai thác độc quyền (ăn một mình) là không thể chấp nhận được. Tuy nhiên trên thực tế, việc “phân chia quà tặng” này đang tồn tại nhiều bất cập, nhiều “lỗ hổng” chính sách trong quản lý nguồn thu từ khai thác tài nguyên.

Cùng quan điểm với TS Sơn, PGS.TS Lê Xuân Trường (Trưởng khoa Tại chức, Học viện Tài chính) cho rằng, ngoài nguyên nhân từ quản lý, số thu thuế tài nguyên từ dầu thô còn thấp do thuế suất nhìn chung còn thấp; căn cứ tính thuế tài nguyên còn những điểm chưa rõ ràng, bất cập và mâu thuẫn thể hiện ở giá tính thuế tài nguyên trong những trường hợp cụ thể với giá tính thuế tài nguyên khi quyết toán thuế.

Về phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản còn khá thấp, cụ thể như dầu thô 100.000 đồng (đ)/tấn; khí thiên nhiên, khí than: 50đ/m3; khí đồng hành: 35đ/m3; khoáng sản kim loại từ 20.000đ đến 270.000đ/tấn; khoáng sản phi kim loại có thể tính theo tấn hoặc mét khối với mức từ 500 đồng đến 30.000 đồng…

Trong số đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường có mặt hàng than đá với mức từ 10.000 – 50.000đ/tấn. Trong đó, mức hiện hành than antraxit 20.000đ/tấn; các loại than còn lại10.000đ/tấn. Tất cả mức thu hiện hành này còn thấp, chưa tính đủ chi phí xã hội vào giá thành sản phẩm. Mặt khác, một số sản phẩm khác liên quan đến hoạt động khai thác tài nguyên thỏa mãn các tiêu chí đánh thuế bảo vệ môi trường nhưng hiện chưa nằm trong danh mục đánh thuế. 

PGS.TS Trường còn viện dẫn về giá tính thuế quy định trong Thông tư 105/2010 (Thông tư 105) và Nghị định 50/2010 (Nghị định 50) còn nhiều mâu thuẫn. Thông tư 105 cho rằng giá tính thuế tài nguyên là giá bán đơn vị tài nguyên chưa thuế GTGT nhưng không thấp hơn giá do UBND tỉnh quy định. Nghị định 50 lại quy định, trong trường hợp xác định được giá bán thì giá tính thuế là giá bán chưa thuế GTGT… 

Thạc sĩ Trần Thanh Thủy (Trưởng phòng Chính sách Trung tâm Con người và Thiên nhiên kiêm Điều phối viên Liên minh Khoáng sản) cũng cho rằng: “Thu ngân sách chưa tương xứng với tổn thất môi trường”. Bà Thủy viện dẫn số liệu từ báo cáo của Cục Thuế tỉnh Lào Cai cho thấy, phân chia nguồn thu một cách rất thiếu công bằng. 

Có thể áp dụng “tô mỏ”? 

Theo TS Sơn, cần tăng cường hơn nữa quản lý đi đôi với tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh; cải cách hành chính thuế; tăng cường chống trốn thuế và các hành vi vi phạm pháp luật thuế; tích cực áp dụng các biện pháp đôn đốc thu nợ thuế. 

TS Sơn cho rằng, thuế tài nguyên cần được áp dụng như “tô mỏ”. Theo đó, chính sách của Nhà nước về tài nguyên khoáng sản cần hoàn thiện, sửa đổi để phù hợp với “sở hữu toàn dân”. TS Sơn cho biết, trên thế giới, việc áp dụng “tô mỏ” (Mine Royalty) có lịch sử hơn 300 năm. Ở Việt Nam, từ năm Minh Mệnh thứ 21 (tức năm Đinh Dậu 1840), “tô mỏ” đã được áp dụng trong khai thác than ở Quảng Ninh. Tuy nhiên, “tô mỏ” ở nước ta trên thực tế cho đến nay vẫn chưa được áp dụng. 

Theo TS Sơn, “tô mỏ” như một dạng “thuế” nhưng không phải “thuế” và phân chia ở 3 cấp: tuyệt đối, tương đối I, tương đối II. “Tô mỏ” tuyệt đối là phần lợi nhuận mà người khai thác mỏ có được nhờ tài nguyên khoáng sản đã có sẵn trong lòng đất, không phụ thuộc vào chất lượng của mỏ. “Tô mỏ” tương đối (vi phân) I được hình thành khi khai thác các mỏ có điều kiện tốt hơn các mỏ trung bình (phụ thuộc vào chất lượng của khoáng sản). 

“Tô mỏ” tương đối II hình thành khi DN khai thác đầu tư hoàn thiện công nghệ, nâng cao hiệu quả, phụ thuộc vào chủ đầu tư. TS Sơn cho rằng, để không thất thoát thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường, cần thiết phải nghiên cứu các hình thức “tô mỏ” để áp dụng trong lĩnh vực khai thác tài nguyên khoáng sản, nhằm đảm bảo công bằng quyền lợi các chủ mỏ và tăng thu ngân sách nhà nước.

Cần “vá các lỗ hổng”

Thất thu thuế tài nguyên ở một số địa phương chủ yếu do khai thác lậu. Vai trò của chính quyền địa phương trong chống thất thu từ tài nguyên còn hạn chế. Nợ thuế ở một số doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực khai thác khoáng sản còn dây dưa, kéo dài. PGS.TS Trường đưa ra một số khuyến nghị chính sách và tổ chức đồng bộ hóa chính sách quản lý tài nguyên, trong đó có chính sách thuế, phí; điều chỉnh mức thu thuế, phí cho phù hợp; sửa đổi, bổ sung đối tượng chịu thuế, ưu đãi thuế; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nhà nước có liên quan trong quản lý thuế đối với hoạt động khai thác tài nguyên; đồng thời tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương và thủ trưởng cơ quan thuế các cấp.

Tiến sĩ Nguyễn Thành Sơn - Giám đốc Ban quản lý các Dự án than Đồng bằng sông Hồng thuộc Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam

Lê Trọng Hùng
Cùng chuyên mục

Đọc thêm

Ông Huỳnh Quang Liêm là tân Tổng Giám đốc VNPT

Ông Huỳnh Quang Liêm - tân Tổng Giám đốc VNPT.
(PLVN) -  Gia nhập Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) từ năm 1992, ông Huỳnh Quang Liêm đã trải qua nhiều vị trí quan trọng trước khi được bổ nhiệm chức vụ Tổng Giám đốc VNPT vào ngày hôm nay - 12/7.

Trương Anh - Chủ tịch Tập đoàn VsetGroup: Không thỏa hiệp với số phận!

Trương Anh - Chủ tịch Tập đoàn VsetGroup: Không thỏa hiệp với số phận!
(PLVN) - Trải qua những ngày đầu khởi nghiệp gian khó với đầy rẫy những khó khăn, thất bại song Chủ tịch Tập đoàn VsetGroup Trương Anh chưa bao giờ có ý định buông xuôi và cũng không cho phép mình tự thoả hiệp với số phận. Cứ từng bước, từng bước một, anh đã giải được bài toán cuộc đời và sự nghiệp của mình để chứng minh rằng “tôi làm được”.

Vùng đất đỏ bazan Đắk Lắk cất cánh cùng điện gió

Đắc Lắk ngày càng thu hút nhiều nhà đầu tư điện gió.
(PLVN) - Vùng đất đỏ bazan Đắk Lắk nằm ở trung tâm khu vực Tây Nguyên đang được kỳ vọng trở thành trung tâm kinh tế - xã của cả khu vực. Với những điều kiện địa lý, tiềm năng tự nhiên, Đắk Lắk cũng được định hướng trở thành Trung tâm năng lượng tái tạo của vùng Tây Nguyên.

Herbalife Việt Nam Là Nhà Tài Trợ Đồng Hành của AFF Suzuki Cup 2020

Herbalife Việt Nam Là Nhà Tài Trợ Đồng Hành của AFF Suzuki Cup 2020.
(PLVN) - Công ty dinh dưỡng hàng đầu Herbalife Việt Nam vừa công bố tài trợ AFF Suzuki Cup 2020. Đây là lần đầu tiên công ty trở thành nhà tài trợ cho giải bóng đá, với gói tài trợ bao gồm hỗ trợ về tài chính và tài trợ sản phẩm dinh dưỡng thể thao cho các cầu thủ tham gia thi đấu.

Những “nữ tướng” ngành kỹ thuật – Đam mê để chinh phục!

Những “nữ tướng” ngành kỹ thuật – Đam mê để chinh phục!
(PLVN) - Chuyện nữ giới làm việc trong nhóm ngành STEM (khoa học, kỹ thuật, công nghệ và toán học) ngày càng trở nên phổ biến tại Việt Nam hiện nay. Hình ảnh những “nữ tướng” mạnh mẽ và bản lĩnh đang chứng minh cho xã hội thấy rằng, họ có thể hoàn thành xuất sắc mọi công việc và xây dựng một sự nghiệp rực rỡ trong lĩnh vực mà ưu thế trước nay thường thuộc về cánh mày râu.

Hành trình 40 năm “tìm lửa” của Vietsovpetro

Vietsovpetro đã khai thác được 241 triệu tấn dầu thô, doanh thu bán dầu khí đạt gần 84 tỷ USD.
(PLVN) -  Sau 40 năm hình thành và phát triển, Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro (Vietsovpetro) vẫn là liên doanh hoạt động hiệu quả nhất trong tìm kiếm thăm dò và khai thác dầu khí, có đóng góp to lớn cho kinh tế Việt Nam, góp phần củng cố mối quan hệ hữu nghị truyền thống và đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga.

PVFCCo nỗ lực tăng nguồn cung phân bón

PVFCCo ra mắt sản phẩm NPK Phú Mỹ 16-8-8+TE
(PLVN) - Trong bối cảnh phân bón trong nước và thế giới sụt giảm, thương hiệu phân bón Phú Mỹ của Tổng Công ty Phân bón và hóa chất dầu khí (PVFCCo) đang thực hiện nhiều biện pháp để gia tăng sản lượng, phục vụ nhu cầu phân bón của bà con nông dân.