Uỷ ban chứng khoán nhà nước phải trực thuộc chính phủ
Ngày 26/5, Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XI thảo luận tại Hội trường Ba Đình về dự án Luật Chứng khoán, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn Yểu chủ trì phiên họp.
Tờ trình của Chính phủ đã khái quát về thị trường chứng khoán Việt Nam với những số liệu khá thuyết phục: Từ khi Trung tâm giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh chính thức khai trương (20/7/2000), thị trường chứng khoán (TTCK) đã đạt những kết quả bước đầu quan trọng. Tính đến 31/12/2005, tổng giá trị chứng khoán niêm yết và đăng ký giao dịch đạt 41.800 tỷ đồng; thu hút sự tham gia của công chúng đầu tư trong và ngoài nước với số lượng trên 29.000 tài khoản...Chứng tỏ nguồn vốn trong nhân dân còn rất lớn và một bộ phận người dân đã tiếp cận và bắt nhịp với cơ chế thị trường tài chính phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.
Tuy nhiên, TTCK của ta còn nhỏ bé, chưa trở thành một kênh huy động vốn dài hạn có hiệu quả cho đầu tư phát triển. Thảo luận các điều của dự án Luật, các đại biểu bày tỏ sự nhất trí cao khi dự thảo Luật đã quy định cụ thể về nguyên tắc hoạt động của TTCK; quy định các hành vi bị cấm (như gian lận, lừa đảo, công bố thông tin sai lệch, thao túng thị trường) nhằm phòng ngừa tình trạng đầu cơ, lũng đoạn. Luật cũng đã có các quy định về công bố thông tin, về những hạn chế trong đầu tư, về lưu ký chứng khoán tập trung, về thanh toán qua ngân hàng và quy định về xử phạt nhằm phòng ngừa rủi ro. Đại biểu Nguyễn Đình Hương ( Hà Tĩnh) đề nghị: cần phải có điều cấm các 'nội gián' tiết lộ thông tin, không được phép công bố hoặc thông tin không đúng sự thật, phao tin thất thiệt, gian lận, gây rối thị trường... Đây là những điều cấm hết sức quan trọng, trong dự thảo Luật có nêu, nhưng còn dài, chưa thật cụ thể. Điều 121, chỉ cần ghi là cấm mọi hành vi giả mạo trong hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng để huy động vốn phi phápppp hoặc ghi cấm công bố thông tin sai lệch, che giấu sự thậtttt...Thời gian vừa rồi, TTCK chao đảo, lúc lên, lúc xuống, chứng tỏ thị trường này cũng rất sôi động, nhưng nếu không có những quy phạm pháp luật mà xử lý những vi phạm này sẽ gây sự xáo động lớn trong quá trình chuyển đổi kinh tế của nước ta.
Có đại biểu cho rằng: Để quản lý hoạt động đầu tư gián tiếp còn có các chính sách khác như quản lý ngoại hối, chính sách thuế, kế toán, kiểm toán và các công cụ chính sách tiền tệ như tỷ giá hối đoái, lãi suất, các chính sách và các công cụ này không nên thể hiện trong Luật Chứng khoán mà nên quy định trong các văn bản pháp luật khác có liên quan. Cần có quy định về quyền điều tra của UBCKNN nhằm tăng cường vai trò quản lý, giám sát đối với hoạt động của TTCK tương tự như thẩm quyền điều tra quy định tại Luật Cạnh tranh?. Nhưng ông Nguyễn Đức Kiên, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội cho rằng: Việc vận dụng Luật Cạnh tranh để quy định về các nội dung liên quan đến điều tra trong hoạt động chứng khoán và TTCK là không phù hợp, do vậy có thể không cần quy định thêm về nội dung điều tra tại Chương IX Luật này. Về xử phạt vi phạm, có ý kiến cho rằng việc xử lý vi phạm hành chính đã được quy định chi tiết tại Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính, do vậy không cần đề cập trong các văn bản luật chuyên ngành.
Nhiều đại biểu đề nghị: không để Uỷ ban chứng khoán Nhà nước trực thuộc Bộ Tài chính, vì như thế sẽ tạo ra 'siêu bộ'. Đại biểu Nguyễn Ngọc Trân ( An Giang) cho rằng: Tôi thấy, Bộ Tài chính có tư cách là một cơ quan phát hành trái phiếu ra công chúng tham gia thị trường chứng khoán. Và như vậy, theo quy định Bộ Tài chính trong chức năng này phải chịu sự quản lý của Uỷ ban Chứng khoán (UBCK) Nhà nước, nhưng UBCK này lại nằm trong Bộ Tài chính, rõ ràng đây là một sự tréo ngoe về cơ cấu. Tôi nghĩ không nên có, không nên duy trì tình trạng vừa đá bóng vừa thổi còi''. Nhiều đại biểu đồng tình với ông Trân và đề nghị: Luật phải quy định UBCKNN là cơ quan độc lập trực thuộc Chính phủ. Bà Nguyễn Thị Anh Nhân (Hà Nội) phân tích kỹ: UBCKNN trực thuộc Chính Phủ thì mới bảo đảm việc giữ gìn an ninh tài chính quốc gia, và chỉ có UBCKNN mới được quyền cấp phép niêm yết cổ phiếu. Nếu luật cho phép Sở giao dịch chứng khoán được cấp phép niêm yết cổ phiếu thì không bảo đảm tính khách quan, trung thực vì họ là dạng công ty TNHH thì đương nhiên sẽ hoạt động vì lợi ích của cục bộ và không đủ khả năng điều tiết cổ phiếu để ổn định thị trường chứng khoán khi cần thiết. Một số ý kiến yêu cầu Ban soạn thảo bổ sung các quy định về quyền và nghĩa vụ của người tham gia hoạt động môi giới chứng khoán. Bởi những người môi giới chứng khoán không trung thực có thể gây ra hậu quả rất lớn cho nhà đầu tư, hoặc họ liên kết với nhau để gây mất ổn định thị trường chứng khoán.v.v...nhưng trong dự án luật chưa đề cập đến các chế tài xử lý đối với những vi phạm của người hoạt động môi giới chứng khoán.
Một vấn đề khá nhạy cảm là: Làm thế nào để phổ biến kiến thức về chứng khoán và thị trường chứng khoán. Đại biểu Trần Hữu Hậu (Tây Ninh) phát biểu: Tôi cho rằng hiện nay những kiến thức cơ bản về thị trường chứng khoán còn khá xa lạ, ngay cả với những đối tượng liên quan trực tiếp đến chứng khoán như doanh nghiệp, như lãnh đạo địa phương, nhiều cán bộ của các ban, ngành Trung ương, tất nhiên là cả nhiều nhà đầu tư chứng khoán. Tình hình ấy rất có thể sẽ dẫn đến việc một vài công ty chứng khoán, công ty môi giới và một số kẻ xấu lợi dụng sự thiếu hiểu biết của các nhà đầu tư để xâm phạm lợi ích của họ. Nhiều nhà đầu tư cho rằng dự án Luật không đả động gì đến việc bảo vệ quyền lợi của mình, nên không tránh khỏi sự e ngại, thiếu mạnh dạn đầu tư vào thị trường chứng khoán. Tôi đề nghị thiết kế thêm ít nhất là một điều về nghĩa vụ, quyền và lợi ích hợp pháp của các nhà đầu tư chứng khoán./.
Tuy nhiên, TTCK của ta còn nhỏ bé, chưa trở thành một kênh huy động vốn dài hạn có hiệu quả cho đầu tư phát triển. Thảo luận các điều của dự án Luật, các đại biểu bày tỏ sự nhất trí cao khi dự thảo Luật đã quy định cụ thể về nguyên tắc hoạt động của TTCK; quy định các hành vi bị cấm (như gian lận, lừa đảo, công bố thông tin sai lệch, thao túng thị trường) nhằm phòng ngừa tình trạng đầu cơ, lũng đoạn. Luật cũng đã có các quy định về công bố thông tin, về những hạn chế trong đầu tư, về lưu ký chứng khoán tập trung, về thanh toán qua ngân hàng và quy định về xử phạt nhằm phòng ngừa rủi ro. Đại biểu Nguyễn Đình Hương ( Hà Tĩnh) đề nghị: cần phải có điều cấm các 'nội gián' tiết lộ thông tin, không được phép công bố hoặc thông tin không đúng sự thật, phao tin thất thiệt, gian lận, gây rối thị trường... Đây là những điều cấm hết sức quan trọng, trong dự thảo Luật có nêu, nhưng còn dài, chưa thật cụ thể. Điều 121, chỉ cần ghi là cấm mọi hành vi giả mạo trong hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng để huy động vốn phi phápppp hoặc ghi cấm công bố thông tin sai lệch, che giấu sự thậtttt...Thời gian vừa rồi, TTCK chao đảo, lúc lên, lúc xuống, chứng tỏ thị trường này cũng rất sôi động, nhưng nếu không có những quy phạm pháp luật mà xử lý những vi phạm này sẽ gây sự xáo động lớn trong quá trình chuyển đổi kinh tế của nước ta.
Có đại biểu cho rằng: Để quản lý hoạt động đầu tư gián tiếp còn có các chính sách khác như quản lý ngoại hối, chính sách thuế, kế toán, kiểm toán và các công cụ chính sách tiền tệ như tỷ giá hối đoái, lãi suất, các chính sách và các công cụ này không nên thể hiện trong Luật Chứng khoán mà nên quy định trong các văn bản pháp luật khác có liên quan. Cần có quy định về quyền điều tra của UBCKNN nhằm tăng cường vai trò quản lý, giám sát đối với hoạt động của TTCK tương tự như thẩm quyền điều tra quy định tại Luật Cạnh tranh?. Nhưng ông Nguyễn Đức Kiên, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Ngân sách của Quốc hội cho rằng: Việc vận dụng Luật Cạnh tranh để quy định về các nội dung liên quan đến điều tra trong hoạt động chứng khoán và TTCK là không phù hợp, do vậy có thể không cần quy định thêm về nội dung điều tra tại Chương IX Luật này. Về xử phạt vi phạm, có ý kiến cho rằng việc xử lý vi phạm hành chính đã được quy định chi tiết tại Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính, do vậy không cần đề cập trong các văn bản luật chuyên ngành.
Nhiều đại biểu đề nghị: không để Uỷ ban chứng khoán Nhà nước trực thuộc Bộ Tài chính, vì như thế sẽ tạo ra 'siêu bộ'. Đại biểu Nguyễn Ngọc Trân ( An Giang) cho rằng: Tôi thấy, Bộ Tài chính có tư cách là một cơ quan phát hành trái phiếu ra công chúng tham gia thị trường chứng khoán. Và như vậy, theo quy định Bộ Tài chính trong chức năng này phải chịu sự quản lý của Uỷ ban Chứng khoán (UBCK) Nhà nước, nhưng UBCK này lại nằm trong Bộ Tài chính, rõ ràng đây là một sự tréo ngoe về cơ cấu. Tôi nghĩ không nên có, không nên duy trì tình trạng vừa đá bóng vừa thổi còi''. Nhiều đại biểu đồng tình với ông Trân và đề nghị: Luật phải quy định UBCKNN là cơ quan độc lập trực thuộc Chính phủ. Bà Nguyễn Thị Anh Nhân (Hà Nội) phân tích kỹ: UBCKNN trực thuộc Chính Phủ thì mới bảo đảm việc giữ gìn an ninh tài chính quốc gia, và chỉ có UBCKNN mới được quyền cấp phép niêm yết cổ phiếu. Nếu luật cho phép Sở giao dịch chứng khoán được cấp phép niêm yết cổ phiếu thì không bảo đảm tính khách quan, trung thực vì họ là dạng công ty TNHH thì đương nhiên sẽ hoạt động vì lợi ích của cục bộ và không đủ khả năng điều tiết cổ phiếu để ổn định thị trường chứng khoán khi cần thiết. Một số ý kiến yêu cầu Ban soạn thảo bổ sung các quy định về quyền và nghĩa vụ của người tham gia hoạt động môi giới chứng khoán. Bởi những người môi giới chứng khoán không trung thực có thể gây ra hậu quả rất lớn cho nhà đầu tư, hoặc họ liên kết với nhau để gây mất ổn định thị trường chứng khoán.v.v...nhưng trong dự án luật chưa đề cập đến các chế tài xử lý đối với những vi phạm của người hoạt động môi giới chứng khoán.
Một vấn đề khá nhạy cảm là: Làm thế nào để phổ biến kiến thức về chứng khoán và thị trường chứng khoán. Đại biểu Trần Hữu Hậu (Tây Ninh) phát biểu: Tôi cho rằng hiện nay những kiến thức cơ bản về thị trường chứng khoán còn khá xa lạ, ngay cả với những đối tượng liên quan trực tiếp đến chứng khoán như doanh nghiệp, như lãnh đạo địa phương, nhiều cán bộ của các ban, ngành Trung ương, tất nhiên là cả nhiều nhà đầu tư chứng khoán. Tình hình ấy rất có thể sẽ dẫn đến việc một vài công ty chứng khoán, công ty môi giới và một số kẻ xấu lợi dụng sự thiếu hiểu biết của các nhà đầu tư để xâm phạm lợi ích của họ. Nhiều nhà đầu tư cho rằng dự án Luật không đả động gì đến việc bảo vệ quyền lợi của mình, nên không tránh khỏi sự e ngại, thiếu mạnh dạn đầu tư vào thị trường chứng khoán. Tôi đề nghị thiết kế thêm ít nhất là một điều về nghĩa vụ, quyền và lợi ích hợp pháp của các nhà đầu tư chứng khoán./.