Uranium được làm giàu - con dao hai lưỡi
Uranium được làm giàu ở nhiều mức độ khác nhau rất hữu ích cho các mục đích nghiên cứu và ứng dụng dân sự, song việc này phải được kiểm soát chặt chẽ theo các điều ước quốc tế.
Uranium được làm giàu ở nhiều mức độ khác nhau rất hữu ích cho các mục đích nghiên cứu và ứng dụng dân sự, song việc này phải được kiểm soát chặt chẽ theo các điều ước quốc tế.
Uranium được làm giàu tới mức cao (HEU) tới 20% hay cao hơn có thể làm nhiên liệu để chạy lò phản ứng nghiên cứu, sản xuất chất đồng vị dùng trong y học và lò phản ứng năng lượng nguyên tử.
Giám sát quốc tế
Thế giới hiện có khoảng 160 lò phản ứng nghiên cứu. Nhiều nhất là Nga (62 lò), tiếp theo là Mỹ (54), Nhật Bản (18), Pháp (15), Đức (14) và Trung Quốc (13). $0 $0 Nhiều nước đang phát triển như Bangladesh, Algeria, Colombia, Ghana, Jamaica, Libya, Thái Lan… cũng sở hữu các lò phản ứng ngiên cứu này. Các nhà máy này đang sử dụng uranium được làm giàu ở nhiều mức độ, nhưng chỉ một số dùng nhiên liệu uranium làm giàu ở cấp độ thấp (LEU) với độ giàu 20%.
Năm 2009, 13-14% lượng điện của thế giới được sinh ra bởi năng lượng hạt nhân. Mỹ, Pháp, và Nhật Bản sản xuất ra 56,5% lượng điện hạt nhân của toàn thế giới.
Theo Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), thế giới có hơn 440 nhà máy điện hạt nhân nằm ở 31 nước. Thế giới hiện có hơn 150 tàu thủy có động cơ chạy bằng năng lượng hạt nhân. Australia sở hữu 732.000 tấn uranium, chiếm 27% tổng trữ lượng toàn thế giới. Kazakhstan, Mỹ, Nam Phi, Namibia, Brazil, Niger, Nga và một số nước khác cũng có mỏ uranium.
Uranium chỉ được bán cho những nước là thành viên của Hiệp định không phổ biến vũ khí hạt nhân của Liên Hợp quốc, trong đó có điều khoản các nước sử dụng chất này vào mục đích hòa bình phải chịu sự giám sát chặt chẽ của quốc tế. Những nước khách hàng của Australia và Canada cũng phải ký hiệp định song phương đảm bảo an ninh.
Trừ khi xảy ra sự cố, các nhà máy điện hạt nhân gây rất ít tác hại tới môi trường vì không gây ô nhiễm không khí và không thải ra CO2.
Giảm mức làm giàu uranium
Sự giảm thiểu việc sử dụng HEU trong các ứng dụng hạt nhân dân sự từ lâu đã trở thành một trụ cột trong chính sách không phổ biến vũ khí hạt nhân của quốc tế.
Trong những năm gần đây, vấn đề này càng trở nên cấp bách hơn khi một số tổ chức khủng bố có thể sở hữu chất phóng xạ, đặc biệt là chất ở cấp độ có thể sản xuất vũ khí. Theo IAEA, từ 1993-2007, khoảng 8 kg uranium đã bị sở hữu bất hợp pháp.
Nhiều chuyên gia cho rằng, LEU hay một số chất khác có thể thay thế HEU, nhưng một số nước cảm thấy miễn cưỡng với việc hạn chế thêm việc dùng HEU vào các mục đích dân sự. Tổng số lượng HEU được dùng làm năng lượng cho các lò phản ứng nghiên cứu đang giảm dần do một vài chương trình chuyển đổi lò phản ứng, phần lớn là được Mỹ tài trợ.
Mỹ và Liên Xô đã ngừng sản xuất HEU vì mục đích quân sự nhưng Nga vẫn sản xuất HEU cho mục đích dân sự. Cả hai nước đều đã có chương trình giảm lượng HEU lớn mà họ đang giữ. Cả hai nước này đang cung cấp 15% lượng LEU cho các lò phản ứng sản xuất điện trên khắp thế giới.
Những lo ngại về khả năng phổ biến HEU khiến nhiều nước, nhất là Mỹ, nỗ lực xóa bỏ việc sử dụng HEU vào mục đích nghiên cứu và các lò phản ứng thử. Chương trình giảm hoạt động làm giàu cho mục đích nghiên cứu và lò phản ứng thử nghiệm (RERTR) đã thành công trong việc biến đổi hoàn toàn 39 trong số 105 lò phản ứng nghiên cứu sang chạy bằng LEU.
Uranium được làm giàu tới mức cao (HEU) tới 20% hay cao hơn có thể làm nhiên liệu để chạy lò phản ứng nghiên cứu, sản xuất chất đồng vị dùng trong y học và lò phản ứng năng lượng nguyên tử.
Giám sát quốc tế
Thế giới hiện có khoảng 160 lò phản ứng nghiên cứu. Nhiều nhất là Nga (62 lò), tiếp theo là Mỹ (54), Nhật Bản (18), Pháp (15), Đức (14) và Trung Quốc (13). $0 $0 Nhiều nước đang phát triển như Bangladesh, Algeria, Colombia, Ghana, Jamaica, Libya, Thái Lan… cũng sở hữu các lò phản ứng ngiên cứu này. Các nhà máy này đang sử dụng uranium được làm giàu ở nhiều mức độ, nhưng chỉ một số dùng nhiên liệu uranium làm giàu ở cấp độ thấp (LEU) với độ giàu 20%.
Năm 2009, 13-14% lượng điện của thế giới được sinh ra bởi năng lượng hạt nhân. Mỹ, Pháp, và Nhật Bản sản xuất ra 56,5% lượng điện hạt nhân của toàn thế giới.
 |
| Tự làm giàu Urani là một cơ hội và thách thức lớn đối với mỗi quốc gia |
Theo Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), thế giới có hơn 440 nhà máy điện hạt nhân nằm ở 31 nước. Thế giới hiện có hơn 150 tàu thủy có động cơ chạy bằng năng lượng hạt nhân. Australia sở hữu 732.000 tấn uranium, chiếm 27% tổng trữ lượng toàn thế giới. Kazakhstan, Mỹ, Nam Phi, Namibia, Brazil, Niger, Nga và một số nước khác cũng có mỏ uranium.
Uranium chỉ được bán cho những nước là thành viên của Hiệp định không phổ biến vũ khí hạt nhân của Liên Hợp quốc, trong đó có điều khoản các nước sử dụng chất này vào mục đích hòa bình phải chịu sự giám sát chặt chẽ của quốc tế. Những nước khách hàng của Australia và Canada cũng phải ký hiệp định song phương đảm bảo an ninh.
Trừ khi xảy ra sự cố, các nhà máy điện hạt nhân gây rất ít tác hại tới môi trường vì không gây ô nhiễm không khí và không thải ra CO2.
Giảm mức làm giàu uranium
Sự giảm thiểu việc sử dụng HEU trong các ứng dụng hạt nhân dân sự từ lâu đã trở thành một trụ cột trong chính sách không phổ biến vũ khí hạt nhân của quốc tế.
Trong những năm gần đây, vấn đề này càng trở nên cấp bách hơn khi một số tổ chức khủng bố có thể sở hữu chất phóng xạ, đặc biệt là chất ở cấp độ có thể sản xuất vũ khí. Theo IAEA, từ 1993-2007, khoảng 8 kg uranium đã bị sở hữu bất hợp pháp.
Nhiều chuyên gia cho rằng, LEU hay một số chất khác có thể thay thế HEU, nhưng một số nước cảm thấy miễn cưỡng với việc hạn chế thêm việc dùng HEU vào các mục đích dân sự. Tổng số lượng HEU được dùng làm năng lượng cho các lò phản ứng nghiên cứu đang giảm dần do một vài chương trình chuyển đổi lò phản ứng, phần lớn là được Mỹ tài trợ.
Mỹ và Liên Xô đã ngừng sản xuất HEU vì mục đích quân sự nhưng Nga vẫn sản xuất HEU cho mục đích dân sự. Cả hai nước đều đã có chương trình giảm lượng HEU lớn mà họ đang giữ. Cả hai nước này đang cung cấp 15% lượng LEU cho các lò phản ứng sản xuất điện trên khắp thế giới.
Những lo ngại về khả năng phổ biến HEU khiến nhiều nước, nhất là Mỹ, nỗ lực xóa bỏ việc sử dụng HEU vào mục đích nghiên cứu và các lò phản ứng thử. Chương trình giảm hoạt động làm giàu cho mục đích nghiên cứu và lò phản ứng thử nghiệm (RERTR) đã thành công trong việc biến đổi hoàn toàn 39 trong số 105 lò phản ứng nghiên cứu sang chạy bằng LEU.
Theo Trúc Quỳnh
Dân Trí
Dân Trí