UBND cấp xã không phải cung cấp thông tin được tiếp nhận từ cơ quan khác

Mở rộng phạm vi thông tin phải công khai

Chiều 23/4, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Luật quy định trách nhiệm cung cấp thông tin của cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu. Đối với doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức khác có sử dụng ngân sách, tài chính, tài sản nhà nước, việc cung cấp thông tin thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành tương ứng.

Báo cáo giải trình trước khi Quốc hội bấm nút thông qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, quy định này nhằm bảo đảm rõ ràng về phạm vi điều chỉnh, tránh chồng chéo, trùng lặp với các luật chuyên ngành, đồng thời phù hợp với đặc thù tổ chức và hoạt động của từng loại chủ thể.

Về phạm vi và trách nhiệm cung cấp thông tin (Điều 10), Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, đối với UBND cấp xã, dự thảo Luật quy định trách nhiệm cung cấp thông tin do mình tạo ra, không bao gồm thông tin do tiếp nhận từ cơ quan khác (trừ một số trường hợp luật định), nhằm bảo đảm tính hợp lý, khả thi trong bối cảnh sắp xếp, mở rộng chức năng, nhiệm vụ của cấp xã. Dự thảo Luật đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền khi giao UBND cấp tỉnh, cấp xã chủ động xác định đầu mối cung cấp thông tin, tạo sự linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Về tiếp cận một phần hồ sơ, tài liệu, dự thảo Luật đã bổ sung quy định cơ quan, đơn vị phải rà soát, phân loại thông tin trước khi cung cấp; bảo đảm tách bạch rõ phần thông tin được tiếp cận và không được tiếp cận. Các nội dung mang tính kỹ thuật sẽ được hướng dẫn cụ thể trong tài liệu nghiệp vụ nhằm bảo đảm thống nhất trong triển khai.

Về thông tin phải được công khai (Điều 17), theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng mở rộng phạm vi thông tin phải công khai, thông qua việc liệt kê và bổ sung các nhóm thông tin quan trọng, gắn trực tiếp với đời sống dân sinh, hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.

Đối với các thông tin không được liệt kê nhưng pháp luật chuyên ngành có quy định phải công khai, dự thảo Luật xác định tiếp tục thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Cách tiếp cận này vừa bảo đảm tính đầy đủ, vừa tránh trùng lặp, đồng thời duy trì tính linh hoạt của hệ thống pháp luật.

Không mở rộng trợ giúp pháp lý sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại

Cùng ngày, Quốc hội cũng thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý.

Về diện người được trợ giúp pháp lý, Luật đã bổ sung nhóm “người lao động có thu nhập thấp là người bị buộc tội, bị hại” nhằm bảo đảm tốt hơn quyền được trợ giúp pháp lý trong tố tụng hình sự. Bên cạnh đó, việc xác định diện người được trợ giúp pháp lý cần dựa trên các chính sách xã hội cơ bản (giảm nghèo, ưu đãi người có công, chính sách dân tộc...), đồng thời phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước.

Luật cũng quy định rõ tiêu chí, điều kiện áp dụng đối với từng nhóm đối tượng, bảo đảm tính minh bạch và khả thi. Đồng thời, bổ sung quy định mở “người được trợ giúp pháp lý khác theo quy định của pháp luật” để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong từng giai đoạn.

Báo cáo giải trình, tiếp thu trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, liên quan đến lĩnh vực trợ giúp pháp lý (Điều 27 Luật Trợ giúp pháp lý hiện hành), sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, Chính phủ đề nghị giữ quy định của Luật hiện hành, không mở rộng trợ giúp pháp lý sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại nhằm bảo đảm đúng bản chất của trợ giúp pháp lý là chính sách an sinh xã hội, tập trung hỗ trợ các đối tượng yếu thế trong các lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền cơ bản của con người như dân sự, hình sự, hành chính. Đồng thời, việc không mở rộng sang lĩnh vực kinh doanh, thương mại cũng phù hợp với điều kiện nguồn lực của Nhà nước và thực tế hiện nay doanh nghiệp đã được thụ hưởng nhiều chính sách hỗ trợ pháp lý và ưu đãi khác.

Về bổ nhiệm, miễn nhiệm, cấp và thu hồi thẻ trợ giúp viên pháp lý, theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp, trên cơ sở ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã tiếp thu, chinh lý dự thảo Luật theo hướng siết chặt hơn tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm trợ giúp viên pháp lý nhằm nâng cao chất lượng, phòng ngừa rủi ro liên quan đến phẩm chất đạo đức.

Cụ thể, bổ sung các trường hợp không được bổ nhiệm, cấp thẻ đối với người đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc, người đã bị kết án mà chưa được xóa án tích về tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, rất nghiêm trọng do vô ý hoặc tội phạm ít nghiêm trọng do cố ý.

Về căn cứ miễn nhiệm, dự thảo Luật rút ngắn thời gian không tham gia tố tụng từ 02 năm xuống 12 tháng; sửa đổi quy định về hình thức kỷ luật làm căn cứ miễn nhiệm theo hướng chặt chẽ hơn. Đồng thời, bổ sung cơ chế miễn nhiệm đương nhiên và thẻ trợ giúp viên pháp lý không còn giá trị khi trợ giúp viên pháp lý nghỉ hưu, thôi việc hoặc chuyển công tác, nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Về cộng tác viên trợ giúp pháp lý, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã làm rõ điều kiện đối với cộng tác viên trợ giúp pháp lý theo hướng giảm yêu cầu về thời gian kinh nghiệm đối với một số đối tượng có trình độ chuyên môn cao (như chuyên viên chính trở lên và viên chức hạng I, hạng II đang làm công tác pháp luật); đồng thời, quy định phạm vi hoạt động của cộng tác viên trợ giúp pháp lý chỉ bao gồm tư vấn pháp luật và đại diện ngoài tố tụng, không tham gia tố tụng, nhằm bảo đảm phù hợp với trình độ, kinh nghiệm và thống nhất với quy định của pháp luật tố tụng hiện hành.