Ứ đọng nước thải vùng ven đô (kỳ 1)

Úng lụt cục bộ: chuyện thường gặp.

Trời mới mưa xuân lất phất nhưng gia đình anh Phạm Tiến ở thôn Thắng Lợi, xã An Hưng (An Dương) vẫn phải tranh thủ mua vôi xỉ về tôn cao nền sân. Anh Tiến cho biết: “Phải khẩn trương tôn cao nền, không đến đầu hè, mưa rào ập xuống,  toàn bộ khu sân nhà lại ngập lụt  khó khăn cho việc đi lại và sản xuất”. Anh kể,  gia đình có 4 nhân khẩu đang sinh sống tại diện tích đất thổ cư gần 600 m2 vừa làm nhà ở, vừa làm sân vườn. Được chia 4 sào ruộng canh tác ở phía sau diện tích đất thổ cư, những năm trước gia đình chủ yếu sống bằng nghề nông. Gần đây, do toàn bộ diện tích ruộng bị úng ngập không thể sản xuất được, gia đình phải chuyển nghề sang đóng gạch pa- panh bán. Tuy nhiên, một thực tế là ngay diện tích đất nhà do hệ thống tiêu thoát nước kém, trời mưa liên tục là ngập cao đến 20- 30 cm nước, phải mấy ngày mới tiêu thoát. Những ngày lụt lội, sinh hoạt của gia đình muôn nỗi khó khăn, còn nghề đóng gạch chỉ có “ngồi chơi xơi nước”.

Anh Tiến cũng cho biết, không chỉ gia đình anh mà nhiều gia đình chung quanh cũng “bí bách’ chỗ thoát nước thải. Toàn bộ khu cánh đồng phía sau khu vực dân cư này bị nước thải trong dân và từ khu công nghiệp Nomura thải ra mà không có chỗ tiêu thoát nên những năm gần đây không thể sản xuất, hầu hết bỏ không. Một số thôn khác chung quanh khu công nghiệp Nomura thuộc các xã An Hưng, An Tiến, An Hồng đều trong tình trạng bất cập về hệ thống tiêu thoát nước thải. Hậu quả là tình trạng ngập lụt cục bộ thường xuyên xảy ra nhất là vào mùa mưa.

Cũng không kém bức xúc như những người dân thôn Thắng Lợi là  khu dân cư Văn Tràng 1, có số dân đông nhất thị trấn Trường Sơn (An Lão) (600 hộ). Nhiều hộ dân ở ven đường quốc lộ thường xuyên kiến nghị về tình trạng “tắc nghẽn” chỗ thoát nước thải. Bác Nguyễn Quốc Đạt, chủ một cửa hàng tin học, photocopy trên địa bàn phản ánh: “Nước thải từ các gia đình, doanh nghiệp trên địa bàn đổ dồn về mương thoát nước nhỏ phía sau khu dân cư, nhưng mương mỗi ngày một đầy lên gây ách tắc dòng chảy. Không còn lối thoát nên nước thải ứ đọng, chảy ngược vào nhà dân. Nhiều người nhà ở mặt đường, phía trước trông dáng vẻ hoành tráng, nhưng phía sau ngập úng nước thải bẩn, mùi hôi thối bốc lên đáng sợ”.

Hơn 200 hộ dân tuyến sau đường trục chính của khu  dân cư số 4 phường Quán Trữ (Kiến An) những năm gần đây cũng sống trong tình trạng khó khăn về nơi thoát nước thải, bởi tất cả đổ dồn về hệ thống tiêu nước với đường kính chưa đầy 1m.

Cả dân và doanh nghiệp cùng có lỗi

Những năm gần đây, tại các khu vực vùng ven đô, dân số tăng lên đáng kể, nhiều người sửa sang, xây mới nhà ở trong khi chưa có quy hoạch chung, thống nhất, vì vậy hệ thống thoát nước cũ trở nên quá tải, không hợp lý. Đặc biệt là nhiều ao, hồ, đầm trước đây là nơi mà cộng đồng dân cư nông thôn có thể “vô tư” tiêu, thoát nước thải, bây giờ cũng bị lấp dần, nhường chỗ cho việc xây dựng các công trình, nhà ở của dân, nơi thoát nước đương nhiên bị “teo” dần. Ông Phạm Duy Rén, trưởng khu dân cư số 4, phường Quán Trữ, cho biết vài năm trước trong khu dân cư có chiếc đầm khá lớn nên việc tiêu thoát nước khá đơn giản, gần đây, một số hộ dân lấn chiếm, lấp đầm chỉ còn lại hệ thống tiêu, thoát nước nhỏ. Trong khi hơn 10 năm qua, dân cư ở địa phương tăng thêm hơn 100 hộ, đương nhiên nước thải thoát vào đâu cho hết.

Đặc biệt, ở nhiều vùng ven đô, sự phát triển nhanh của các khu, cụm công nghiệp làm phá vỡ quy hoạch hệ thống tiêu, thoát nước chung của địa phương. Tại thị trấn Trường Sơn hiện có 44 doanh nghiệp đang hoạt động, tập trung nhiều nhất ở khu vực trung tâm ngã ba An Tràng. Từ khi các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn phá vỡ đến 60% hệ thống tiêu, thoát nước của địa phương. Nước thải của các doanh nghiệp thoát chung vào hệ thống thoát nước thải địa phương dẫn đến tình trạng quá tải trong khi hệ thống thoát nước cũ vừa bị thu hẹp, vừa xuống cấp”. Ông Lưu Văn Hoa, Phó Chủ tịch UBND xã An Hưng, cho biết trước đây ở địa phương có con kênh trung thủy nông độ sâu 2 m, rộng 4 -5 m là kênh tiêu chính cho xã An Hưng và các xã lân cận như Đại Bản, An Hồng. Khi thành lập khu công nghiệpNomura, diện tích con kênh đoạn qua địa bàn xã bị lấp đi phần lớn trong khi xây dựng tuyến mương thoát nước phía sau khu công nghiệp nhỏ hẹp hơn. KCN Nomura được thiết kế xây dựng phía ngoài, nền được tôn cao hơn so với đất dân cư sinh sống phía trong. Bởi vậy lâu nay tình trạng lụt cục bộ thường xuyên xảy ra ở địa phương cũng như một số xã lân cận”.

Hải An