'Tuýt còi' hoạt động tôn vinh nghệ nhân 'hữu danh vô thực'

Tại Việt Nam, hai nơi chính thức trao danh hiệu “nghệ nhân” đó là: Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân của Bộ VH-TT&DL và “Nghệ nhân dân gian” của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam.
Tại Việt Nam, hai nơi chính thức trao danh hiệu “nghệ nhân” đó là: Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân của Bộ VH-TT&DL và “Nghệ nhân dân gian” của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam.
(PLO) - Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, đồng tiền đã chi phối toàn bộ nội dung của cái gọi là “tôn vinh nghệ nhân”. Kiểu này đã và đang diễn ra nhiều tỉnh thành trong nước với nhiều đơn vị đứng ra tổ chức và rốt cuộc “đẻ” ra hàng loạt “nghệ nhân” hữu danh vô thực”. 

Cứ có tiền là có nghệ nhân?

Những năm qua, nhiều tổ chức xã hội, tổ chức xã hội-nghề nghiệp đã tổ chức một số hoạt động liên quan đến lĩnh vực văn hóa, di sản văn hóa như: Liên hiệp các Hội UNESCO VN cấp bằng chứng nhận, tôn vinh “Phong tặng nghệ nhân ưu tú văn hóa dân gian trong nghi lễ chầu văn của người Việt”, bằng chứng nhận “Tôn vinh nghệ nhân”. Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy văn hóa dân tộc VN là đơn vị trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam cấp bằng “Nghệ nhân văn hóa dân gian”; Hội Sinh vật cảnh Việt Nam cấp bằng tôn vinh “Nghệ nhân”...

Tại các làng quê có di sản văn hóa, nhiều bà con phản ánh có một số người giới thiệu là Trung tâm này, Tổ chức kia, Hiệp hội nọ tới nhà có người tham gia hoạt động nghệ thuật dân gian để chào mời... làm nghệ nhân! Với một bộ hồ sơ hướng dẫn kê khai lý lịch và bộ hợp đồng tài trợ, họ ngon ngọt đưa ra mức giá “tài trợ” từ 15 triệu tới 1 tỷ đồng. Và “nghệ nhân” ấy có “điển hình”, “xuất sắc”, “ưu tú”, “nhân dân” hay không phụ thuộc vào số tiền họ... “tài trợ”.  

Còn nhớ cách đây  2 năm, dư luận từng xôn xao, bất bình khi một số cá nhân và doanh nghiệp bỗng nhiên nhận được hồ sơ hoặc mail do Công ty CP Truyền thông – Dịch vụ truyền hình (ở Yên Hoà, Cầu Giấy, Hà Nội) gửi. Hồ sơ gồm đơn đăng ký tham dự chương trình Nghệ nhân văn hóa dân gian, cá nhân, tổ chức, doanh nhân, doanh nghiệp cống hiến vì sự nghiệp bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc. Đơn đăng ký này đề nghị người đăng ký hỗ trợ (tài trợ) hoạt động quảng bá - truyền thông cho chương trình với mức tối thiểu 30 triệu đồng và mức tối đa là 1 tỷ.

Nếu các cá nhân, tổ chức, doanh nhân, doanh nghiệp... nào hỗ trợ (tài trợ) số tiền trên sẽ được tặng bằng “Nghệ nhân văn hóa dân gian” hoặc bằng “Chứng nhận vì sự nghiệp bảo tồn và phát huy văn hóa di sản dân tộc”, được báo cáo thành tích với lãnh đạo Đảng và Nhà nước trong Phủ Chủ tịch. Chương trình vinh danh và trao bằng dự kiến diễn ra vào 29/11/2015 tại Phủ Chủ tịch nước. Kèm theo hồ sơ còn có hình ảnh 2 mẫu dự kiến “Bằng chứng nhận Nghệ nhân văn hóa dân gian” và “Bằng chứng nhận có đóng góp vì sự nghiệp bảo tồn văn hóa dân tộc”. Trong bằng, đề rõ 3 đơn vị tham gia trao tặng bằng là: Bộ VH-TT& DL, Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa tôn giáo Việt Nam và Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy văn hóa dân tộc.

Sau khi kiểm tra, Bộ VH-TT& DL đề nghị Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam chỉ đạo Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc Việt Nam dừng việc tổ chức chương trình vinh danh và cấp Bằng chứng nhận “Nghệ nhân văn hóa dân gian”. Bởi, Trung tâm tự ý đưa Bộ VH-TT& DLvào Bằng chứng nhận “Nghệ nhân văn hóa dân gian” là không đúng với vị trí của cơ quan quản lý nhà nước trong sự kiện này. Ảnh mẫu Bằng chứng nhận “Nghệ nhân văn hóa dân gian” có mô phỏng Quốc huy trên mẫu Bằng chứng nhận được thiết kế khác lạ không đúng với quốc huy được quy định trong Hiến pháp.

Việc hàng loạt các đơn vị tổ chức xã hội nghề nghiệp tự đứng ra phong tặng các danh hiệu như: nghệ nhân dân gian, nghệ nhân quốc gia… khiến cho danh hiệu nghệ nhân thật, giả khó phân biệt. Việc thẩm định đối với không ít danh hiệu chỉ như “cưỡi ngựa, xem hoa”, có hơi hướng thương mại hóa danh hiệu. Phong tặng không đúng quy trình và chồng chéo, mạnh ai đấy làm này đã làm uy tín của nghệ nhân gìn giữ di sản văn hóa mất đi những giá trị đích thực. “Nghệ nhân vàng thau lẫn lộn” còn tạo ra bức xúc cho những người vì nghệ thuật truyền thống thực sự và những nghệ nhân đã được vinh danh và phong tặng theo một quy trình nghiêm túc.

Chỉ có hai nơi được trao danh hiệu “nghệ nhân”

Tại Việt Nam, hai nơi chính thức trao danh hiệu “nghệ nhân” đó là: Nghệ nhân Ưu tú, Nghệ nhân Nhân dân của Bộ VH-TT&DL và “Nghệ nhân dân gian” của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam. Ông Phạm Xuân Phúc - Phó Chánh Thanh tra Bộ VH-TT&DL khẳng định, căn cứ vào các quy định của pháp luật hiện hành, các tổ chức khác không có chức năng vinh danh, nên tất cả các danh hiệu chứng nhận, bằng công nhận... của các hội khác đã trao trước đây đến bây giờ đều không có giá trị pháp lý. Nhiều địa phương phản ánh, nhiều hiệp hội về địa phương, không thông qua chính quyền địa phương, tùy tiện trao bằng chứng nhận và thu tiền của mọi người.

 Tháng 9/2017, Bộ VH-TT& DL đã  gửi Công văn số 3754/BVHTTDL-TTr báo cáo Thủ tướng Chính phủ về nội dung quản lý việc chứng nhận, tôn vinh của các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp. Theo đó, Bộ VH- TT& DL khẳng định, việc vinh danh và cấp bằng công nhận, bằng chứng nhận các danh hiệu của các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội-nghề nghiệp: Liên hiệp các Hội UNESCO VN, Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam là hội thành viên thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy văn hóa dân tộc VN là đơn vị trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam chưa được pháp luật quy định.

Bộ VH-TT& DL cũng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo các Bộ, ngành liên quan chỉ đạo các tổ chức xã hội, tổ chức xã hội-nghề nghiệp chấn chỉnh việc công nhận, tôn vinh, vinh danh trái pháp luật. 

Đọc thêm

Chương trình nghệ thuật chính luận “Vĩ tuyến 17 - Khát vọng hòa bình”

Cụm di tích lịch sử Cầu Hiền Lương – Sông Bến Hải- Vĩĩ tuyến 17 (Ảnh: Trần Tiến)
(PLVN) -  Nhân dịp kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Khu vực Vĩnh Linh (25/8/1954 -25/8/2024), Báo Nhân Dân phối hợp tỉnh Quảng Trị tổ chức Chương trình nghệ thuật chính luận “Vĩ tuyến 17 - Khát vọng hòa bình”. Chương trình sẽ diễn ra vào tối ngày 19/7/2024 tại Kỳ đài Bờ Bắc – Khu Di tích Đôi bờ Hiền Lương, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị.

Vở nhạc kịch Shrek - hạnh phúc khi là chính mình

Hành trình đưa nhạc kịch đến với khán giả khắp Việt Nam mang tên "Shrek: On National Tour". (Ảnh BTC)
(PLVN) - Vở nhạc kịch Shrek đã phá vỡ những định kiến thông thường, đem lại thông điệp vô cùng ý nghĩa: Mỗi người dù là ai, đều thật đẹp khi là chính mình và đều xứng đáng có được hạnh phúc. Chính thông điệp này đã chạm đến trái tim của những khán giả thưởng thức vở nhạc kịch và để lại những dư âm thật sâu sắc, rực rỡ.

Xem phim kinh điển trên Hanoi On

Đài Phát thanh-Truyền hình Hà Nội ra mắt ứng dụng nội dung đa phương tiện Hanoi On (ảnh P.V)
(PLVN) - Hanoi On là một hệ sinh thái nội dung số cho Hà Nội và về Hà Nội. Ứng dụng này gồm các chương trình truyền hình, thông tin điện tử, chương trình phát thanh và các nội dung nghe nhìn đặc sắc. Ngoài ra, Hanoi On còn có hàng vạn chương trình âm nhạc, hàng nghìn sách nói, cùng thư viện phim bộ đặc biệt là bộ sưu tập những bộ phim kinh điển của Việt Nam và nước ngoài.

60 thí sinh vào bán kết Hoa hậu Du lịch Việt Nam 2024

Thí sinh tham dự Hoa hậu Du lịch Việt Nam 2024. (Ảnh T.Thanh)
(PLVN) - Tại vòng Bán kết, top 60 thí sinh xuất sắc nhất đến từ khắp đất nước tập trung tại Sa Pa (Lào Cai) và bắt đầu chuỗi hành trình quảng bá, lan tỏa vẻ đẹp của du lịch Sa Pa nói riêng và Việt Nam nói chung đến cộng đồng.

Hội thảo về Danh nhân Lưu Đình Chất

Tham luận của các nhà nghiên cứu, nhà sử học góp phần làm rõ nét hơn về cuộc đời và sự nghiệp của vị đại quan Lưu Đình Chất. (Ảnh: Y. Khương).
(PLVN) - Ngày 6/7/2024, Hội thảo “Vai trò của danh nhân Lưu Đình Chất trong lịch sử dân tộc và việc bảo tồn, phát huy các giá trị di sản về ông” diễn ra tại huyện Hoằng Hóa, (Thanh Hóa), góp phần làm rõ nét hơn về cuộc đời và sự nghiệp của vị đại quan Lưu Đình Chất, cũng như đóng góp của ông trong lịch sử dân tộc.

Ca sĩ Phương Linh từng ở ẩn để chữa bệnh

Ca sĩ Phương Linh trở lại với sân khấu sau thời gian dài điều trị bệnh (ảnh P.V)
(PLVN) - Hạn chế việc đi hát, ít ai biết được rằng ca sĩ Phương Linh phải đối diện với việc bị tràn dịch khớp gối. Sau nhiều năm điều trị từ Đông y đến Tây y, đến nay nữ ca sĩ mới phục hồi được 80%.

Nhiều người trẻ tâm huyết với nghệ thuật hát bội

Nhiều người trẻ tâm huyết với nghệ thuật hát bội
(PLVN) - Trước dòng chảy như vũ bão của nghệ thuật hiện đại với sự du nhập của nhiều loại hình giải trí mới, các loại hình nghệ thuật truyền thống như hát bội rơi vào khủng hoảng, bấp bênh. Lo ngại di sản niên đại hàng trăm năm của ông cha đứng trước nguy cơ mai một, thất truyền, các bạn trẻ Gen Z đã tâm huyết, nỗ lực tổ chức nhiều chương trình giới thiệu, đưa các loại hình nghệ thuật truyền thống đến gần công chúng, tạo cầu nối giữa nghệ thuật truyền thống và hiện đại…

Vẻ đẹp Tây Hồ trên khuôn nhạc

Vẻ đẹp mênh mang của Hồ Tây luôn dễ chạm vào trái tim người nghệ sĩ, tạo nguồn cảm hứng bất tận cho thi ca. (Ảnh: Zing.vn)
(PLVN) - Hồ Tây là góc lãng mạn nhất trong bức tranh Hà Nội đa màu, là thế giới của những làn gió trong trẻo, sự phóng khoáng và giàu chất thơ. Như một lẽ rất tự nhiên, vẻ đẹp mênh mang của Hồ Tây luôn dễ chạm vào trái tim người nghệ sĩ, tạo nguồn cảm hứng bất tận cho thi ca, nhạc họa, văn chương bao đời nay. Vẻ đẹp lung linh, lãng mạn của Hồ Tây được hiện lên trên từng khuôn nhạc.

'Vui lên nào, anh em ơi' - bộ phim ca ngợi sức mạnh tình bạn

"Vui lên nào, anh em ơi" hướng đến khẳng định giá trị bản thân, sức mạnh của tình bạn (ảnh trong phim)
(PLVN) - “Vui lên nào, anh em ơi” khẳng định sức mạnh của tình bạn, giá trị của niềm tin, sự khích lệ và lối sống tích cực. Bộ phim không chỉ mang đến cho khán giả những tiếng cười mà còn truyền tải những bài học quý giá về cuộc sống, khơi dậy sự lạc quan trong mỗi người.

18 tác phẩm hội họa tại 'Hồng Sen'

Một số bức tranh hoa sen với nét vẽ tài hoa của các họa sĩ đương đại Việt Nam (ảnh Sơn Tùng).
(PLVN) - 18 tác phẩm hội họa có chủ đề về hoa sen thuộc bộ sưu tập “Hồng Sen” của nhà sưu tập Thúy Anh được trưng bày tại Hà Nội. Những bức tranh hoa sen với nét vẽ tài hoa của các họa sĩ đương đại Việt Nam xuất hiện bên áo dài, nón lá đã tạo điểm nhấn đẹp đẽ, khó phai, góp phần tôn vinh vẻ đẹp của đất nước, con người Việt Nam.

Triển lãm “Cuộc sống quanh ta 2024” tôn vinh nét đẹp bình dị

Cuộc sống quanh ta 2024” tôn vinh nét đẹp đời thường (Ảnh: BTC).
(PLVN) - Triển lãm “Cuộc sống quanh ta 2024” trưng bày 63 tác phẩm, là những sáng tác mới của 62 tác giả thuộc thuộc Câu lạc bộ Mỹ thuật sáng tác đề tài xây dựng Tổ quốc. Người xem có thể bắt gặp những hình ảnh bình dị với làng gốm, làng thổ cẩm, làng nón, phong cảnh bốn mùa, đình làng, Khuê Văn Các...