“Tuýt còi” chính sách bồi thường, hỗ trợ TĐC ở Ninh Thuận

Chi trả tiền lãi trong bồi thường “chưa có sơ sở”

Hiện chưa có qui định hướng dẫn về việc trả thêm tiền lãi trong giải quyết chi trả tiền bồi thường giải phóng mặt bằng cho các dự án. Nhưng điểm a khoản 4 điều 6 QĐ 2380 qui định “tiền lãi trả cho các hộ do tổ chức thực hiện bồi thường thanh toán nếu chủ đầu tư đã chuyển đủ kinh phí và tài khoản của tổ chức thực hiện việc bồi thường; do chủ đầu tư chịu nếu chưa chuyển đủ kinh phí vào tài khoản của tổ chức thực hiện bồi thường”.

Nghĩa là QĐ 2380 giao hoàn toàn “trách nhiệm trả tiền lãi” cho chủ đầu tư trong khi đã bố trí đủ kinh phí cho việc bồi thường. Trong khi điều 15 Nghị định 69/2009/NĐ-CP về chi trả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư qui định, tiền bồi thường trong các trường hợp GPMB được ngân sách nhà nước hoàn trả hoặc đã được tính toán vào vốn đầu tư của dự án và đã được phê duyệt xong.

Trên thực tế, việc qui định trả thêm tiền lãi trong bồi thường GPMB là có lợi hơn cho người dân, đồng thời làm tăng trách nhiệm của tổ chức thực hiện bồi thường trong việc chi trả tiền bồi thường. Tuy nhiên, Cục Kiểm tra VBQPPL cho rằng, việc QĐ 2380 xác định trách nhiệm của chủ thể phải chi trả tiền lãi cho người dân sau khi đã bố trí đủ kinh phí bồi thường là “chưa có cơ sở”.

Phân biệt không đúng trong hỗ trợ di dời

Điều 9 Thông tư 14/2009/TT-BTNMT về xử lý các trường hợp tổ chức bị thu hồi đất nhưng không được bồi thường qui định tại Điều 17 Nghị định 197/2004/NĐ-CP, không có sự phân biệt giữa công ty Nhà nước và các tổ chức khác không phải là công ty nhà nước (cụ thể là cơ quan, đơn vị hành chính sự nghiệp của Nhà nước) trong việc nhận tiền hỗ trợ khi phải di chuyển đến địa điểm mới.

Ngoài ra, nếu số tiền hỗ trợ này không sử dụng hết cho dự án đầu tư tại địa điểm mới thì số tiền còn lại phải nộp lại ngân sách nhà nước, chứ không đương nhiên được coi là nguồn vốn của ngân sách Nhà nước đầu tư cho công ty nhà nước.

Song theo điều 19 QĐ 2380, công ty Nhà nước tại Ninh Thuận bị thu hồi đất mà không được bồi thường nếu phải di dời đến cơ sở mới sẽ được “hỗ trợ tối đa bằng mức bồi thường cho đất bị thu hồi”. Sau khi chi phí thì “số còn lại là nguồn vốn của ngân sách nhà nước đầu tư cho công ty”. Nếu không phải là công ty Nhà nước thì trong trường hợp này được hỗ trợ “bằng 25% mức bồi thường cho đất bị thu hồi để di dời, xây dựng cơ sở mới nhưng tối đa không quá 5 tỷ đồng”. Như vậy, chính sách về hỗ trợ di dời cho các tổ chức ở Ninh Thuận như trên là chưa đúng với qui định của pháp luật hiện hành.

Bên cạnh đó, trong quá trình tổ chức thực hiện QĐ 2380, Sở Tư pháp tỉnh Ninh Thuận cũng phát hiện ra qui định chưa hợp lý tại Điều 34 về hỗ trợ cho người đang thuê nhà không thuộc sở hữu của Nhà nước.

Thực tế cho thấy, ở các địa phương, chính sách bồi thường, GPMB giải quyết không thấu đáo, không đúng pháp luật sẽ bị lợi dụng, kích động, tạo thành các “điểm nóng” về an ninh trật tự trên địa bàn. Do vậy, với những điểm trái pháp luật của QĐ 2380, ngày 25/4, Cục Kiểm tra VBQPPL đề nghị UBND tỉnh Ninh Thuận khẩn trương tiến hành tự kiểm tra, xử lý đối với QĐ 2380 để đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, đảm bảo thuận lợi cho chủ trương xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại tỉnh.