Tươi mới đô thị thành phố biển

Chưa bao giờ bộ mặt đô thị Hải Phòng tươi mới đến thế. Những con phố, những tuyến đường và những công trình nối tiếp mọc lên bên cạnh những nét kiến trúc cổ điển còn lại từ hàng trăm năm làm cho Hải Phòng thành một đô thị giao hòa giữa cổ kính và hiện đại. Nếu nói bảo tồn kiến trúc cổ là nét đặc trưng của Hải Phòng thì những công trình mới là niềm tự hào của những người đã dựng xây nên.

Thành phố nhìn từ sông Cấm Ảnh: Duy Thính

Ngược dòng thời gian, nét chấm phá của đô thị Hải Phòng là những mô hình kiến trúc giao thoa giữa Á và Âu nhưng không lẫn cùng một góc phố mà riêng biệt ở các địa điểm, vì vậy mới có tên phố Tây (phố Điện Biên Phủ, Trần Phú, Lương Khánh Thiện, Minh Khai, Đà Nẵng… bây giờ) và phố Tàu (Lý Thường Kiệt, Tam Bạc, Kỳ Đồng, Hoàng Văn Thụ, Đinh Tiên Hoàng…). Mỗi lần nhắc đến những con phố cổ hay những công trình kiến trúc cổ, người dân Hải Phòng đi ở phương xa vẫn rưng rưng nhớ về thành phố, nhớ về những bông hoa phượng rực đỏ ven hồ Tam Bạc trong ngày hè.

Nhưng đô thị Hải Phòng đâu chỉ là hoài niệm với bộ mặt đô thị cũ. Trong quá trình phát triển, Hải Phòng bây giờ trở thành một đô thị lớn với 7 quận trải dài từ núi ra biển. Những tuyến đường mới đan xen những tuyến đường cũ không những thuận lợi về giao thông mà còn làm thay đổi bộ mặt đô thị của một thành phố ngày càng hiện đại. Những ngày tháng 5 lịch sử, chạy xe trên tuyến đường mới Lê Hồng Phong, những người dù khó tính đến mấy cũng phải hài lòng với sự đổi thay kỳ diệu mà trước đây chưa bao giờ nghĩ đến. Nối vào tuyến đường cũ Đà Nẵng, Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Lê Lai, đường Lê Hồng Phong không chỉ là tuyến đường có dáng dấp đẹp, nhưng đẹp hơn cả là những công trình lớn được xây kèm. Những tòa nhà lớn mọc lên ngày một nhiều tạo nên một khu phố sầm uất với đa dạng dịch vụ khách sạn- nhà hàng- khu vui chơi giải trí- văn phòng- nhà ở.

Xuôi xuống Lạch Tray qua cầu Rào sẽ bắt đầu vào tuyến đường Phạm Văn Đồng, nối từ trung tâm thành phố đến thẳng Đồ Sơn qua quận Dương Kinh. Có thể nói rằng, quận mới Dương Kinh và Đồ Sơn được hình thành cũng chính từ tuyến đường này. Đường đến đâu, công trình đến đó và khi công trình được xây dựng nhiều, có nghĩa là bộ mặt đô thị được đổi mới hiện đại hơn. Những cánh đồng sản xuất nông nghiệp hiệu quả thấp nay đã nhường chỗ cho những khu đô thị mới, bên cạnh đó, những tuyến đường được xây dựng lên đan xen với nhau làm cho bộ mặt đô thị Hải Phòng hiện đại và mang bản sắc của đô thị biển.

Khi phà Bính kết thúc sứ mệnh lịch sử vì cầu Bính được xây dựng, vùng đất Tân Dương (Thủy Nguyên) trở thành phố mới và nơi phát triển đô thị nhanh nhất của huyện này. Ngày xưa, khi nhắc đến Hải Phòng, nhiều người thường bảo, đô thị Hải Phòng được kết thúc bởi những cây cầu như: cầu Niệm, cầu Rào, cầu Bính hay cầu Thượng Lý, nhưng nay, những cây cầu trở thành nét đặc trưng của đô thị Hải Phòng. Không mấy nơi được như Hải Phòng là có nhiều cầu trong nội đô và đô thị Hải Phòng hình thành những công trình ven sông, hay phát triển đô thị dọc theo những dòng sông là những hình thái kiến trúc- quy hoạch mang hơi thở của thành phố biển.

Là thành phố biển và là nơi giao thoa của 5 cửa sông, đó chưa kể đến những con sông trong nội đô như sông Tam Bạc, Lạch Tray, sông Cấm đã khiến những người làm quy hoạch- kiến trúc của Hải Phòng quyết tâm xây dựng thành phố dựa vào những con sông. Đó không chỉ là một đô thị hiện đại mà còn thuận tiện trong việc giao thương bằng đường thủy- tiềm năng giao thông lớn nhất của Hải Phòng. Nội đô Hải Phòng có Bến Bính, Bến Tam Bạc và có cảng lớn nhất miền Bắc, đó là những tiềm năng phát triển kinh tế: đô thị cận giang.

Đô thị Hải Phòng đẹp hơn nhiều nhờ điểm nhấn về kiến trúc, vì thế các công trình đã, đang và sẽ xây dựng mới dần phù hợp với cảnh quan hơn. Xu hướng kiến trúc hiện đại được xem là chủ đạo. Đề cao tính hợp lý, hình thức kiến trúc thể hiện cấu trúc và tổ chức mặt bằng phù hợp tính chất sử dụng. Kiến trúc đô thị Hải Phòng còn khai thác các giá trị của hình ảnh, hình tượng kiến trúc theo cảm nhận thấu thị và liên tưởng. Lồng ghép những ý nghĩa độc đáo, không xuất phát hoặc liên hệ trực tiếp với nội dung sử dụng. Các ý nghĩa này có thể là tiền đề trong lịch sử, trong thiên nhiên… theo trí tưởng tượng của con người. Kiến trúc sinh thái, phát triển bền vững với môi trường cũng có sự phát triển mạnh mẽ. Với nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, nâng cao tối đa hiệu suất sử dụng năng lượng và vật liệu cũng như giảm ô nhiễm môi trường trong quá trình xây dựng, khai thác và sử dụng công trình, ngôi nhà màu xanh là kiến trúc của tương lai.

Rồi tới đây, khi những công trình mới được hoàn thành, đô thị Hải Phòng tiếp tục khởi sắc. Hải Phòng không những là một thành phố biển hiện đại, còn là nơi tập trung thu hút du khách phương xa. Đến với Hải Phòng không chỉ hòa mình vào những con phố cổ  còn đến với những công trình lớn, đến với một đô thị phát triển dọc theo những dòng sông tiến ra biển lớn. Ngồi trên thuyền lướt sóng qua sông Cấm, sông Tam Bạc hay dòng Lạch Tray ngắm nhìn những đổi mới của đô thị Hải Phòng mọi người sẽ dễ dàng nhận ra: đó là sự khác biệt của thành phố Cảng.

Mai Lâm