Tục thờ Cá Ông - nét văn hóa tín ngưỡng đặc sắc của ngư dân phương Nam

(PLVN) - Ở nhiều tỉnh phía Nam, Lăng ông Nam Hải là nơi thờ tự Cá Ông - loài cá thiêng đã được các vua triều Nguyễn suy tôn là Nam Hải đại tướng quân. Riêng vua Gia Long phong cho Cá Ông tước hiệu "Nam Hải cự tộc ngọc lân thượng đẳng thần”. 
Tục thờ Cá Ông - nét văn hóa tín ngưỡng đặc sắc của ngư dân phương Nam

Đến thị trấn Gành Hào, huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu, du khách đừng quên ghé thăm Lăng ông Nam Hải tọa lạc ở ngả đường vào thị trấn Gành Hào và đường đê ra biển, đây là một địa chỉ tâm linh độc đáo, linh thiêng và gần gũi thể hiện nét tín ngưỡng đặc sắc của bà con ngư dân trong vùng. 

Đối với ngư dân hành nghề đánh bắt hải sản, Cá Ông là một sinh vật linh thiêng luôn phù trợ cho người đi biển, không những giúp cho người đi biển đánh bắt nhiều cá tôm mà còn cứu nạn mỗi khi bị bão giông. Lăng ông Nam Hải Gành Hào được xây cất từ lâu, ban đầu ở vàm sông Gành Hào, sau đó do vàm sông sạt lở, người dân địa phương di dời vào vị trí hiện nay. 

Tục thờ Cá Ông có ở nhiều địa phương vùng cửa biển phía Nam. Tại mỗi lăng thờ Cá Ông, hàng năm đều tổ chức lễ hội Nghinh Ông rất long trọng. Tùy vào ngày ông lụy ở mỗi nơi mà lễ Nghinh Ông được tiến hành vào những thời đểm khác nhau. Đây là loại lễ hội quan trọng và lớn nhất của ngư dân và từ lâu đã trở thành một hoạt động tín ngưỡng dân gian đặc sắc.

Lễ Nghinh Ông còn có nhiều tên gọi khác nhau như: lễ rước cốt Ông, lễ cầu ngư, lễ tế cá Ông, lễ cúng Ông, lễ nghinh ông Thủy tướng, lễ cúng biển… Thời Nguyễn, các vua suy tôn cá ông là Nam Hải đại tướng quân. Riêng vua Gia Long phong cho cá Ông tước hiệu Nam Hải cự tộc ngọc lân thượng đẳng thần”.

Tục thờ Cá Ông - nét văn hóa tín ngưỡng đặc sắc của ngư dân phương Nam  ảnh 1
"Bộ da cá nhám voi xác lập kỷ lục lớn nhất Việt Nam" dài 9,7m, rộng 5m trưng bày tại Lăng Ông Nam Hải Gành Hào. 

Lăng Ông ở Gành Hào hiện nay có tới 4 cốt (sọ đầu) Cá Ông, 9 xương sườn và khoảng mười đốt xương sống. Xương sọ cái lớn nhất có chiều ngang trên 1m; xương sườn cái dài nhất từ 2,5 – 2,6 m. Hiện nay, chưa có một kết quả khoa học nào xác định những chiếc xương này có từ khi nào, nhưng theo lời những người già ở đây thì chí ít cũng khoảng 100 năm.

Tại Lăng Ông Nam Hải Gành Hào còn có "Bộ da cá nhám voi lớn nhất Việt Nam" được xác lập năm 2013. Trước đó, vào năm 2010, ngư dân đánh bắt khơi xa thả lưới kéo được một con cá voi nhám nặng hơn 13 tấn, tiếc rằng khi vướng lưới ngư dân thì "Ông Voi" này đã gặp nạn, không cứu được nên  được ngư dân thị trấn Gành Hào đưa vào bờ và làm lễ theo phong tục.

Do đó sau khi thực hiện các nghi thức truyền thống miền biển và xử lý hóa chất đối với xác cá nhám voi này, tỉnh Bạc Liêu đã mời Viện Hải dương học Nha Trang nhồi bông bộ da cá dài 9,7m, rộng trên 5m. Sau đó Sở VH-TT&DL Bạc Liêu đã có dự án xây nhà trưng bày bộ da cá nhám voi tại lăng Ông Nam Hải. Kinh phí khoảng 8 tỉ đồng.

Tục thờ Cá Ông - nét văn hóa tín ngưỡng đặc sắc của ngư dân phương Nam  ảnh 2
Tưng bừng lễ hội Lăng Ông Nam Hải.  

Hàng năm, Lễ Nghinh Ông ở Gành Hào được tổ chức vào ngày 09 và 10 tháng 3 âm lịch. Đây là lễ hội dân gian truyền thống được lưu truyền gìn giữ hàng năm, do vậy mà không ai bảo ai, hễ đến ngày lễ, hàng vạn người từ khắp nơi trong và ngoài tỉnh đổ về Gành Hào tham gia lễ hội. Lễ được tổ chức dưới hình thức học trò lễ dâng rượu, cúng tế, sau đó khách đến ăn uống và xem hát tuồng kéo dài đến khuya.

Nghi thức quan trọng nhất là lễ rước Ông. Từ sáng sớm, có không dưới 100 tàu thuyền trong huyện và khắp nơi về tham gia lễ hội. Các chủ ghe tàu trang hoàng cờ, phướn, băng rôn, khẩu hiệu, như một thuyền hoa, mọi người vô tư lên tàu ra biển Nghinh Ông. Trong đó, có một cụm tàu chính gồm 2 chiếc kết lại thành đoàn. Tàu này có nhiệm vụ chở Ban tổ chức, các vị chức sắc, học trò lễ.

Lễ được khởi hành tại lăng Ông, đi đầu là đội múa lân, kế đến là đội kèn Tây, theo sau là học trò lễ, các đoàn binh sĩ (mặc trang phục binh sĩ thời Gia Long), nữ thanh lịch…Dân chúng đứng hai bên đường, hò reo cổ vũ, tạo nên không khi lễ hội thật náo nhiệt.

Đoàn diễu hành qua thị trấn Gành Hào rồi xuống tàu và chạy ra biển tiến hành làm lễ cúng bái, xin keo cầu cho mưa thuận gió hoà, mùa màng thuận lợi. Cuối cùng là nghi thức thả tôm giống xuống biển nhằm tái tạo nguồn lợi thủy sản, đây là một hoạt động không thể thiếu trong lễ hội Nghinh Ông hàng năm của ngư dân Gành Hào – Đông Hải.

Hải Triều (st)
Cùng chuyên mục
Tự lực Văn đoàn - khẳng định vị thế mới của văn học Việt Nam đầu thế kỉ 20.

Tự lực Văn đoàn - Trăm năm nhìn lại

(PLVN) - Sự ra đời của Tự lực Văn đoàn và Thơ Mới đã tạo nên một trường phái, một phong trào cách tân văn học, đồng thời là một phong trào cách tân văn hóa, cải cách xã hội, đại diện cho khuynh hướng lãng mạn, sự phát triển theo hướng hiện đại hóa của văn học Việt Nam thời kỳ 1930 - 1945.

Đọc thêm

Xây dựng nhãn hiệu chè Phú Thọ, khẳng định vị thế trên thị trường

Xây dựng nhãn hiệu chè Phú Thọ, khẳng định vị thế trên thị trường
(PLVN) - Sản phẩm chè của Phú Thọ được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp Giấy chứng nhận nhãn hiệu vào tháng 11/2020. Đây là niềm vui không chỉ đối với những người sản xuất, kinh doanh nói riêng mà còn là của người dân Phú Thọ nói chung. Việc xây dựng, triển khai và đăng ký thành công nhãn hiệu sẽ tạo điều kiện để thương hiệu chè Phú Thọ ngày càng vươn xa, đưa cây chè trở thành cây có giá trị kinh tế cao của tỉnh.

Tục thờ chó đá, tắm lá bưởi “trừ tà” của người Tày - Nùng

Tục thờ chó đá, tắm lá bưởi “trừ tà” của người Tày - Nùng
(PLVN) - Từ xa xưa, những chú chó đã trở thành vật nuôi quen thuộc, trung thành trong mỗi gia đình Việt. Theo quan niệm của nhiều gia đình người dân tộc Tày – Nùng xứ Lạng, chó thường chỉ trông coi được phần dương, muốn trông giữ phần âm, xua đuổi tà ma, mang lại nhiều tài lộc, may mắn cho gia chủ, thì phải “nuôi” chó đá.

Những đóng góp của lính thợ Việt Nam cho thương hiệu gạo Camargue nổi tiếng

Những đóng góp của lính thợ Việt Nam cho thương hiệu gạo Camargue nổi tiếng
(PLVN) - Năm 1941, trước nguy cơ thiếu lương thực, Chính phủ Pháp huy động hàng trăm lính thợ Việt Nam - những người am hiểu bí quyết trồng lúa đến Camargue giúp nông dân cải thiện kỹ thuật canh tác và chất lượng sản phẩm. Những người lính thợ Việt Nam đã giúp cho vùng Camargue trở nên giàu có nhờ chất lượng gạo vượt trội.

Bắc Giang: Những chuyến xe "0 đồng” ấm áp tình người

Đội xe thiện nguyện phục vụ công tác tiếp nhận, vận chuyển hàng hóa, đồ cứu trợ dịch Covid-19 tỉnh Bắc Giang.
(PLVN) - Từ khi dịch Covid-19 bùng phát, tỉnh Bắc Giang buộc phải thực hiện lệnh giãn cách xã hội với một số huyện, thị xã nhất là các địa điểm liên quan tới 2 ổ dịch lớn ở khu công nghiệp huyện Việt Yên. Giao thông vận tải bế tắc, những cụm dịch có nguy cơ biến thành những "ốc đảo đơn độc" thiếu nhu yếu phẩm, vật tư y tế phòng dịch… khi UBND tỉnh phải căng mình điều phối lượng xe có hạn trong tay.

Gặp lại mình ở làng rau Trà Quế

Gặp lại mình ở làng rau Trà Quế
(PLVN) - Hẹn nhau hết dịch chúng mình lại về Hội An du lịch, và nhất định phải ghé làng rau Trà Quế - làng quê xinh đẹp mà chỉ nhắc cái tên đã đủ cảm nhận được sự thơm thảo, an lành... 

Đến Đà Thành chiêm bái chùa Linh Ứng để cầu gì được nấy!

Tượng Phật chùa Linh Ứng trên đỉnh Bà Nà.
(PLVN) - Đà Nẵng - thành phố du lịch tuyệt diệu có tới 3 ngôi chùa mang tên Linh Ứng, Người ta lấy nơi toạ lạc của các ngôi chùa đính kèm tên gọi để phân biệt, chẳng hạn chùa Linh Ứng Bà Nà - Núi Chúa, chùa Linh Ứng Bãi Bụt - bán đảo Sơn Trà, chùa Linh Ứng Non Nước - Ngũ Hành Sơn.

Độc đáo ngôi chùa Không Tên

Độc đáo ngôi chùa Không Tên
(PLVN) - Tên gọi độc đáo của ngôi chùa đã gợi cho du khách ít nhiều sự tò mò. Những năm gần đây, chùa Không Tên là một địa điểm du lịch tâm linh không thể bỏ lỡ của du lịch khi đến thăm Đà Nẵng – thành phố đáng sống.

Người gìn giữ “báu vật” tranh thờ truyền thống của người Dao

Nghệ nhân Chảo Sành Nhàn vẽ tranh thờ.
(PLVN) - Trong lịch sử hình thành và phát triển của mình, một trong những giá trị văn hóa đặc sắc của người Dao chính là di sản tranh thờ. Đối với người Dao, tranh thờ chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần, tâm linh phong phú của họ. Tuy nhiên, việc bảo tồn và gìn giữ tranh thờ truyền thống của người Dao đang gặp nhiều khó khăn bởi không còn nhiều người Dao biết, yêu và theo đuổi đam mê một nghề được coi là cao quý của dân tộc mình.

Đền thiêng ngàn tuổi bên núi Quả, sông Lam

Đền Quả Sơn – một trong tứ đại thắng tích, đệ nhất danh thiêng của Nghệ An.
(PLVN) - Quả Sơn là ngôi đền linh thiêng đứng thứ nhì trong "tứ đại đền thiêng" xứ Nghệ. Đền là nơi thờ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang - vị Tri châu có công lao to lớn xây dựng quê hương xứ Nghệ và mở mang, bảo vệ bờ cõi cho quốc gia Đại Việt dưới triều đại nhà Lý. Ngôi đền này đã được công nhận là “Di tích lịch sử văn hóa” cấp quốc gia.

Ký ức cầu Thăng Long (Kỳ 2): Lên Chèm

Lễ thông xe dự án sửa chữa mặt cầu Thăng Long sau gần 5 tháng thi công, sáng 7/1/2021.
(PLVN) -  Cầm tờ quyết định đóng dấu Bộ Giao thông nhét vào túi, tôi ra về. Và trước lúc về tôi không quên hỏi các chú, các anh ở Vụ Tổ chức cán bộ Bộ Giao thông đường lên Chèm đi thế nào? Thú thực từ nhỏ đến lúc ấy tôi chưa lên Chèm bao giờ!

Chuyện đời cơ cực của những lính thợ trên đất Pháp

Họa sĩ Lê Bá Đảng, một người lính thợ Việt Nam sang Pháp năm 1939.
(PLVN) - Khi Chiến tranh Thế giới thứ II sắp bùng nổ thì chính quốc Pháp có lệnh tuyển mộ người Việt sang làm lao công thuộc địa với dạng cưỡng bách, một số nhỏ trong đó là từ nguyện. Những chàng trai trẻ Việt Nam khi đó bị bắt ép làm công nhân trong các nhà máy sản xuất vũ khí, chịu nhiều cơ cực. Tuy nhiên, vì nhiều lý do mà thân phận của họ bị che khuất suốt 70 năm.

Tân Yên - Bắc Giang: Tổ kiểm tra liên ngành tham gia phòng, chống dịch Covid-19 hoạt động hiệu quả

Công an huyện Tân Yên xử lý người dân vi phạm không tuân thủ phòng, chống dịch covid-19
(PLVN) - Ngày 09/05/2021 UBND huyện Tân Yên đã ban hành quyết định số 2037/QĐ-UBND về việc thành lập tổ kiểm tra liên ngành tham gia phòng, chống dịch Covid-19 trên địa bàn huyện. Kể từ đó đến nay, mô hình hoạt động của Tổ kiểm tra đã có bước hiệu quả, đáp ứng tốt nhiệm vụ phòng, chống dịch trên địa bàn, kịp thời xử lý, chấn chỉnh các hành vi vi phạm liên quan đến công tác phòng chống dịch trên địa bàn.