Tuần làm việc cuối cùng của kỳ họp thứ 4, Quốc hội khoá 12: Nhiều câu hỏi vẫn còn để ngỏ

Chất vấn có trọng tâm, trả lời chuẩn bị kỹ lưỡng

Tuần làm việc cuối kỳ họp, Quốc hội hoạt động sôi nổi và quyết định nhiều vấn đề quan trọng. Phần thảo luận tại hội trường phần nào đã làm rõ thực trạng, khó khăn, thách thức của kinh tế-xã hội đất nước để Quốc hội tiếp thu ý kiến, thông qua mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của năm 2009 với những điều chỉnh căn bản như điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng GDP của năm 2009 xuống còn khoảng 6,5%, từ nhiệm vụ “tiếp tục ưu tiên kiềm chế lạm phát” đã bổ sung nhiệm vụ “chủ động phòng ngừa giảm phát”…

Quốc hội thực sự sôi nổi với phiên chất vấn các thành viên Chính phủ tại hội trường, phần chất vấn và trả lời chất vấn của Bộ trường Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu được các đại biểu Quốc hội và cử tri đánh giá cao. Phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân và Bộ trưởng Bộ Y tế, nhiều cử tri cho rằng, nhiều ý kiến chất vấn có trọng điểm nhưng phần trả lời chất vấn chưa đi vào trọng tâm, chưa thoả mãn đại biểu và cử tri. Phần trả lời chất vấn khoảng 3 giờ của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã khép lại hoạt động chất vấn khá sôi nổi tại kỳ họp này. Giải trình và trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội củaThủ tướng mang tính khái quát cao nhưng rất cụ thể và thẳng thắn. Từ phần trả lời chất vấn của Thủ tướng, nhiều quan điểm được khẳng định rõ. Như quyết định tạm dừng ký tiếp hợp đồng xuất khẩu gạo, Thủ tướng khẳng định: Cho dù khả năng dự báo chưa thực sự sát, nhưng tất cả đều trên tinh thần vì lợi ích của nhân dân, của đất nước. Hoặc như vấn đề mà nhiều đại biểu chất vấn về “độc quyền ngành điện”, Thủ tướng khẳng định: “Nhà nước độc quyền về điện và giao ngành điện thực hiện”. Vấn đề là giải quyết các vướng mắc, hạn chế hiện nay như thế nào để người dân có lợi hơn. Hoặc xử lý vấn đề Ve-dan như thế nào, Thủ tướng khẳng định rõ: Không vì lợi ích trước mắt mà dễ dãi vấn đề môi trường. Tuy nhiên, xử lý vi phạm trong lĩnh vực môi trường phải vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa bảo đảm lợi ích chung.

Một kỳ chất vấn theo đánh giá của dư luận, cử tri là tương đối sôi động, hấp dẫn và có hiệu quả thiết thực với sự có mặt của hơn 96% số đại biểu Quốc hội, sự tham gia của hầu hết các thành viên Chính phủ, đặc biệt sự theo dõi thường xuyên của hàng chục triệu cử tri cả nước. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng đánh giá, nội dung các chất vấn đã thể hiện sự sắc sảo, trúng những vấn đề thời sự bức xúc, nóng hổi của cuộc sống, phản ánh đúng tâm tư, nguyện vọng, tình cảm của đông đảo cử tri, nhân dân cả nước. Phần trả lời của các vị Bộ trưởng, trưởng ngành cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng, công phu. Tuy một số câu trả lời có thể chưa làm hài lòng đại biểu, cử tri, nhưng đã cho thấy tinh thần trách nhiệm cao. Với 307 chất vấn bằng văn bản của 131 vị đại biểu thuộc 50 đoàn và 129 lượt ý kiến chất vấn trao đổi tại Hội trường đã nói lên quy mô của cuộc chất vấn lần này.

Chưa thẳng thắn nhận trách nhiệm cá nhân

Tại kỳ họp này, một số đại biểu chưa thực sự thoả mãn với trả lời của các thành viên Chính phủ. Như phần trả lời của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân, nhiều đại biểu cho rằng chưa đi thẳng vào vấn đề, cho dù Bộ trưởng “rất thuộc bài”. Hoặc như phần trả lời của Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu, nhiều đại biểu cho rằng, dù Bộ trưởng có nhiều câu nói ví von có thể làm hội trường cười vui vẻ, nhưng nhiều điều cử tri mong đợi cần được biết thì Bộ trưởng trả lời chưa rõ. Ví dụ như vấn đề rau, quả nhiễm độc, ai chịu trách nhiệm chính, sau phần trả lời của Bộ trưởng thì thấy rất nhiều Bộ, ngành có nhiệm vụ, còn người dân thì vẫn chưa biết trông chờ vào đâu, cơ sở nào để bảo đảm sức khoẻ của mình. Ngoài việc Bộ trưởng Cao Đức Phát bất ngờ nhận “trách nhiệm ấy thuộc về tôi”, còn các bộ trưởng khác, người thì “Trách nhiệm, xử lý đến đâu tuỳ Quốc hội”, hoặc chỉ nhận một phần trách nhiệm, hoặc không đi thẳng vào những câu chất vấn về phần trách nhiệm của người đứng đầu.

Đại biểu Cao Sỹ Kiêm ( Thái Bình) cho rằng còn 3 vấn đề đáng chú ý: việc nêu vấn đề, chủ trương chính sách thì được nhưng giải pháp vẫn chưa rõ, chưa hoàn chỉnh; trách nhiệm giải quyết của từng cá nhân và các bộ, ngành chưa được đầy đủ; chưa đưa ra được giải pháp tiếp theo, không phải là giải pháp định hướng mà phải cụ thể, cả cử tri và đại biểu đều trông chờ điều ấy. Ở đợt chất vấn sau, nếu giải quyết được 3 vấn đề này, hiệu quả chất vấn sẽ tốt hơn nhiều. Đại biểu Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) chưa hài lòng vì vấn đề chưa được giải quyết đến đầu đến đũa, điển hình như vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm, vẫn chưa rõ Bộ nào phải chịu trách nhiệm đối với những loại sản phẩm hàng hoá dịch vụ thực phẩm, kể cả trái cây đang tràn ngập thị trường của chúng ta thì ai là người kiểm soát chất lượng của nó, trong khi hàng hoá của chúng ta xuất ra nước ngoài như Thanh Long, cá, tôm thì phải đầy đủ các tiêu chí, các loại hàng rào kỹ thuật mới được xuất… Thế thì tại sao  hàng nước ngoài không bị đối xử như vậy? Việc thực hiện lời hứa của các thành viên Chính phủ đã có nhưng cũng chưa triệt để như khi hứa, chưa rõ ràng, còn chung chung. Đại biểu Trần Ngọc Vinh (Hải Phòng) cũng chưa thực sự hài lòng với phần trả lời chất vấn của các Bộ trưởng. Đại biểu khẳng định: Tôi chất vấn về trách nhiệm trong vấn đề lũ lụt ở một số tỉnh, thành phố miền Bắc, nhất là ở Hà Nội, nhưng cách trả lời chưa rõ ràng. Hoặc trong vấn đề môi trường, tôi chất vấn cần có cảnh báo về bảo vệ môi trường biển, bởi xét cho cùng tất cả các chất ô nhiễm đều đổ ra biển. Tôi cũng đề nghị cần đầu tư nhiều hơn cho biển đảo để xứng hơn với vai trò, cũng như những gì chúng ta đã khai thác từ biển, đảo. Nhưng tóm lại là phần trả lời chưa làm tôi thoả mãn.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng cũng khẳng định: Trong vài kỳ họp gần đây Quốc hội đã cho phép trên cơ sở tạm gọi là kết luận của Chủ tọa phiên họp, cho trích biên bản tóm tắt gửi đến các vị được trả lời chất vấn để nhớ đã hứa trước Quốc hội thế nào, những công việc sắp tới dự kiến làm ra sao để triển khai thực hiện và đến kỳ họp sau phải báo cáo trước Quốc hội. Thực tế vừa qua cho thấy cũng có tác dụng nhất định. Cụ thể mấy phiên gần đây các vị được trả lời chất vấn đều có báo cáo kết quả thực hiện trước Quốc hội hoặc gửi văn bản báo cáo gửi một số vị đại biểu Quốc hội. Tuy nhiên, một số vị đại biểu Quốc hội thấy rằng như thế cơ sở pháp lý chưa cao, mong muốn phải có cơ sở thế nào để giúp cho các vị được trả lời chất vấn triển khai thực hiện tốt lời hứa của mình và các vị đại biểu Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội có cơ sở pháp lý để giám sát việc thực hiện tốt hơn. Ủy ban Thường vụ sẽ nghiên cứu và báo cáo Quốc hội để các kỳ họp sau liên tục đổi mới và thành công hơn.

Ngọc Ánh