Từ vi phạm bản quyền đến thất thoát tài sản số: Thách thức lớn trên không gian mạng
Không chỉ dừng lại ở các hành vi xâm phạm bản quyền, những rủi ro liên quan đến tài sản số đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện hành lang pháp lý và tăng cường quản trị không gian mạng trong bối cảnh chuyển đổi số.
Vi phạm bản quyền diễn biến phức tạp, quy mô lớn
Sáng ngày 20/3, tại Trung tâm Báo chí TP Hồ Chí Minh đã diễn ra sự kiện ra mắt Viện Công nghệ Bản quyền và Tài sản số với sự tham dự của ông Trần Chiến Thắng, Chủ tịch Liên đoàn Thể dục Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả; ông Nguyễn Thanh Hoà, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh cùng các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ số.
Các ý kiến tại sự kiện đều thống nhất nhận định, việc bảo vệ bản quyền và tài sản số đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế số tại Việt Nam. Tại lễ ra mắt Viện Công nghệ Bản quyền và Tài sản số, nhiều chuyên gia, nhà quản lý đã chỉ ra thực trạng đáng lo ngại: các hành vi vi phạm trên môi trường số không còn mang tính đơn lẻ mà đang phát triển theo hướng có tổ chức, tinh vi và khó kiểm soát.
Dẫn chứng cụ thể, ông Võ Trung Tín, Phó Giám đốc Viện Công nghệ Bản quyền và Tài sản số, cho biết tình trạng vi phạm bản quyền trên không gian mạng đang diễn biến phức tạp với quy mô lớn. Trường hợp website phim lậu “Rổ phim” được nhắc đến như một ví dụ điển hình. Dù từng thông báo dừng hoạt động, nền tảng này vẫn tiếp tục vận hành dưới hình thức dịch vụ xem phim theo yêu cầu.
Theo số liệu được công bố, trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2025, “Rổ phim” ghi nhận hơn 103 triệu lượt truy cập, tăng 22,35%, xếp thứ 1.367 trên thế giới và đứng thứ 19 tại Việt Nam về lượng truy cập. Nền tảng này được cho là lưu trữ hơn 18.000 nội dung vi phạm bản quyền, trong đó có nhiều tác phẩm điện ảnh nước ngoài.
Thủ đoạn tinh vi, gây khó cho công tác xử lý
Ông Võ Trung Tín cũng chỉ ra rằng, các website dạng này thường sử dụng hệ thống phân tán với nhiều tên miền phụ nhằm né tránh các biện pháp ngăn chặn. Khi một tên miền bị chặn, lập tức có tên miền khác thay thế. Đồng thời, toàn bộ các trang con đều kết nối, gọi dữ liệu từ một tên miền API trung tâm, gây khó khăn cho công tác xử lý của cơ quan chức năng.
Không chỉ duy trì website chính, các đối tượng còn đẩy mạnh quảng bá, xây dựng cộng đồng trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Threads, Discord… qua đó nhanh chóng nắm bắt nhu cầu người xem đối với các nội dung “hot”, chưa phát hành chính thức tại Việt Nam để tiếp tục phát tán trái phép. Bên cạnh lĩnh vực điện ảnh, tình trạng xâm phạm bản quyền trong lĩnh vực thể thao cũng được nhìn nhận là điểm nóng, khi một số hệ thống phát sóng trái phép các chương trình có bản quyền vẫn tồn tại, thu hút lượng lớn người xem, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của các đơn vị sở hữu nội dung.
Gia tăng rủi ro thất thoát tài sản số
Ở một khía cạnh khác, vấn đề bảo vệ tài sản số cũng được đặt ra ngày càng rõ nét. Chia sẻ tại sự kiện, bà Jenny Nguyễn, Trưởng ban Marketing MEXC Ventures, cho biết bản thân từng 3 lần bị mất tiền trên các nền tảng số, mỗi lần không dưới 2.000 USD. Theo các chuyên gia, đây không còn là hiện tượng cá biệt mà phản ánh nguy cơ mất an toàn ngày càng hiện hữu trong hệ sinh thái số.
Các ý kiến tại sự kiện cho rằng, cùng với sự phát triển nhanh của tài sản số, các hình thức tấn công, khai thác lỗ hổng và chiếm đoạt tài sản cũng gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có giải pháp bảo vệ đồng bộ, từ công nghệ đến nâng cao nhận thức người dùng.
Hoàn thiện pháp lý và tăng cường phối hợp đa bên
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và thúc đẩy ứng dụng công nghệ mới, nhiều chính sách quan trọng đã được ban hành, cho thấy yêu cầu ngày càng cao trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số và bảo đảm an toàn không gian mạng.
Theo đại diện Ban Tổ chức, Viện Công nghệ Bản quyền và Tài sản số sẽ tập trung vào nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng công nghệ, trong đó có blockchain, nhằm phục vụ xác thực quyền sở hữu, truy vết tài sản số và hỗ trợ xử lý các tranh chấp liên quan đến bản quyền.
Nhiều chuyên gia nhấn mạnh, công nghệ chỉ là một phần của lời giải. Để bảo vệ hiệu quả bản quyền và tài sản số, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa hoàn thiện pháp luật, tăng cường thực thi, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng và ý thức của người dùng.
Trong tiến trình phát triển kinh tế số, bài toán bảo vệ bản quyền và an toàn tài sản số không còn là vấn đề riêng lẻ, mà đã trở thành yêu cầu mang tính pháp lý và an ninh, gắn trực tiếp với sự phát triển lành mạnh của môi trường số.