Từ ưu đãi thuế quan đến cơ hội mở rộng thị trường UAE

Từ ưu đãi thuế quan đến cơ hội mở rộng thị trường UAE
Hội nghị xúc tiến Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) thu hút sự quan tâm, tham dự của đại diện Bộ, ngành Việt Nam, Đại sứ quán UAE tại Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp hai nước. (Ảnh tạp chí Công Thương)

Với các cam kết cắt giảm thuế quan, đơn giản hóa quy định và mở rộng tiếp cận thị trường, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam – UAE (CEPA) đang tạo thêm lợi thế cho hàng hóa, dịch vụ Việt Nam tại thị trường Trung Đông. Tuy nhiên, để biến ưu đãi từ Hiệp định thành lợi ích thực tế, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu mã HS, quy tắc xuất xứ và các thủ tục liên quan.

Tạo động lực mới cho thương mại song phương

Quan hệ kinh tế, thương mại Việt Nam – UAE những năm gần đây ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, với quy mô trao đổi hàng hóa ngày càng mở rộng. Trong bối cảnh đó, Hiệp định CEPA được kỳ vọng tạo thêm động lực cho hợp tác song phương, đồng thời mở rộng cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường UAE và mạng lưới đối tác thương mại của quốc gia Trung Đông này.

Phát biểu tại Hội nghị xúc tiến Hiệp định CEPA do Bộ Công Thương phối hợp với Đại sứ quán UAE tại Việt Nam tổ chức chiều 17/11, ông Thani bin Ahmed Al Zeyoudi, Bộ trưởng Bộ Ngoại thương UAE cho biết, Việt Nam hiện là một trong những đối tác thương mại phi dầu mỏ lớn nhất của UAE trong ASEAN, trong khi UAE là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam tại khối Ả Rập.

Theo ông Thani bin Ahmed Al Zeyoudi, quan hệ kinh tế giữa hai nước không nên chỉ giới hạn trong các cam kết thương mại mà cần tiếp tục được mở rộng thông qua phát triển thị trường, tăng cường dòng vốn đầu tư và thúc đẩy liên kết giữa cộng đồng doanh nghiệp tư nhân hai nước.

Hiệp định CEPA được ký kết nhằm làm sâu sắc hơn quan hệ kinh tế song phương, tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng và thịnh vượng cho cả hai quốc gia. Chính phủ hai nước sẽ tiếp tục phối hợp để bảo đảm các cam kết trong Hiệp định mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, mở ra cơ hội mới cho sản phẩm và dịch vụ không chỉ tại thị trường UAE mà còn ở các khu vực khác.

Từ góc độ UAE, việc mở rộng mạng lưới đối tác thương mại là một trong những định hướng quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng gấp đôi quy mô nền kinh tế vào năm 2030. Bà Najla AlSuwaidi, Phụ trách quản lý Quan hệ quốc tế, Bộ Ngoại thương UAE, nhấn mạnh CEPA không đơn thuần là thỏa thuận cắt giảm thuế quan mà còn thiết lập khuôn khổ thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh xuyên biên giới.

Hiệp định hướng tới giảm hoặc loại bỏ các rào cản thương mại, đơn giản hóa quy định và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp. Theo bà Najla AlSuwaidi, có thể hình dung CEPA như một làn ưu tiên trong hoạt động thương mại giữa UAE và các nước đối tác, thông qua việc áp dụng mức thuế thấp hơn, đơn giản hóa quy định và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hàng hóa tiếp cận thị trường.

Một trong những lợi ích trực tiếp là ưu đãi thuế quan. Theo đại diện Bộ Ngoại thương UAE, một số sản phẩm có thể được hưởng mức thuế nhập khẩu 0%, trong khi những mặt hàng khác được miễn, giảm thuế đáng kể. Điều này giúp doanh nghiệp giảm chi phí nhập khẩu, nâng cao khả năng cạnh tranh về giá và mở rộng cơ hội kinh doanh.

Không chỉ dừng ở thương mại hàng hóa, CEPA còn bao gồm các cam kết về thương mại dịch vụ, cung cấp dịch vụ xuyên biên giới, sự di chuyển của thể nhân và hợp tác kinh tế. Qua đó, phạm vi hợp tác giữa hai nước được mở rộng, tạo điều kiện để doanh nghiệp khai thác thêm các cơ hội kinh doanh ngoài hoạt động xuất nhập khẩu truyền thống.

Đáng chú ý, UAE đang tiếp tục mở rộng mạng lưới hiệp định CEPA. Theo bà Najla AlSuwaidi, nước này đã ký khoảng 21-22 hiệp định và đang đàm phán với khoảng 17 quốc gia khác. Mặc dù có cách tiếp cận chung trong đàm phán, mỗi hiệp định vẫn được điều chỉnh phù hợp với đặc điểm sản phẩm, khung thời gian và cam kết cụ thể của từng đối tác.

Từ ưu đãi thuế quan đến cơ hội gia tăng xuất khẩu

Với Việt Nam, ý nghĩa của CEPA càng rõ nét khi UAE đang giữ vị trí là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng tại khu vực Tây Á. Đây không chỉ là thị trường tiêu thụ trực tiếp mà còn có vai trò trung chuyển hàng hóa, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam từng bước tiếp cận các thị trường Trung Đông và khu vực lân cận.

Theo thống kê của Cục Hải quan, năm 2025, tổng kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam – UAE đạt khoảng 6,55 tỷ USD, tăng 1,5% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt khoảng 5,9 tỷ USD, tăng 5,2%; nhập khẩu đạt 640 triệu USD, giảm 32,2%.

Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang UAE gồm điện thoại các loại và linh kiện; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; giày dép; hàng dệt may. Đây là những nhóm hàng có vai trò quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu, đồng thời cho thấy dư địa để doanh nghiệp tiếp tục khai thác các ưu đãi thuế quan từ Hiệp định.

Tính đến tháng 9/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước đạt khoảng 5,7 tỷ USD, tăng 17,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt khoảng 4,1 tỷ USD, giảm 4,9%; nhập khẩu đạt khoảng 1,5 tỷ USD, tăng 73,1%.

Những con số này cho thấy quy mô thương mại song phương tiếp tục được duy trì ở mức cao, song hoạt động xuất khẩu vẫn đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực cạnh tranh và khai thác hiệu quả hơn các cơ chế ưu đãi. Trong bối cảnh đó, CEPA có thể trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp Việt Nam cải thiện lợi thế về giá, đa dạng hóa thị trường và mở rộng quy mô xuất khẩu.

Tuy nhiên, ưu đãi thuế quan không tự động được áp dụng cho mọi lô hàng. Khả năng hưởng ưu đãi phụ thuộc vào việc hàng hóa có thuộc danh mục cam kết, đáp ứng quy tắc xuất xứ và thực hiện đúng các thủ tục theo quy định hay không. Đây cũng là vấn đề được các chuyên gia Bộ Ngoại thương UAE trực tiếp hướng dẫn tại Hội nghị xúc tiến Hiệp định.

Chủ động tra cứu mã HS, xác định quy tắc xuất xứ

Theo chuyên gia về Chứng nhận xuất xứ, Bộ Ngoại thương UAE, để khai thác hiệu quả các ưu đãi từ CEPA, doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc xác định chính xác mã HS của hàng hóa. Đây là căn cứ quan trọng để tra cứu biểu thuế, xác định quy tắc xuất xứ và những yêu cầu cụ thể áp dụng đối với từng sản phẩm khi xuất khẩu sang UAE.

Trước hết, doanh nghiệp cần xác định rõ quốc gia xuất khẩu, quốc gia nhập khẩu, sau đó tra cứu mã HS tương ứng của hàng hóa. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có thể tìm hiểu mức thuế nhập khẩu được áp dụng theo CEPA cũng như các điều kiện về xuất xứ cần đáp ứng.

Việc xác định chính xác mã HS có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi mỗi nhóm hàng có thể được áp dụng lộ trình cắt giảm thuế và quy tắc xuất xứ khác nhau. Nếu tra cứu không chính xác, doanh nghiệp có thể xác định sai mức ưu đãi, chuẩn bị thiếu hồ sơ hoặc không đáp ứng được điều kiện để hưởng thuế suất ưu đãi.

Đại diện Bộ Ngoại thương UAE khuyến nghị doanh nghiệp chủ động truy cập website của Bộ để tìm hiểu các quy định liên quan. Tại đây, thông tin về quy tắc xuất xứ và yêu cầu hàm lượng giá trị gia tăng được thể hiện theo từng sản phẩm, giúp doanh nghiệp xác định rõ điều kiện cần đáp ứng.

Khi hàng hóa đáp ứng các tiêu chí cụ thể theo Hiệp định, doanh nghiệp mới đủ điều kiện thực hiện thủ tục chứng nhận xuất xứ (C/O) và hưởng mức ưu đãi tương ứng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần khai thác các website, cổng thông tin của cơ quan chức năng ở cả Việt Nam và UAE để đối chiếu quy định, cập nhật yêu cầu đối với từng mặt hàng.

Đáng chú ý, Bộ Ngoại thương UAE đã cung cấp các công cụ hỗ trợ tra cứu nhằm giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin thuận tiện hơn. Các công cụ này bao gồm bảng điều khiển dữ liệu, công cụ báo cáo, sổ tay và tài liệu hướng dẫn về quy tắc xuất xứ cũng như những quy định cụ thể theo từng sản phẩm.

Thông qua hệ thống thông tin và tra cứu, doanh nghiệp có thể tìm kiếm các quyền lợi thương mại theo mã HS, đặc biệt là ưu đãi về thuế quan. Đây là cơ sở để đánh giá khả năng tận dụng Hiệp định, tính toán chi phí và xây dựng phương án xuất khẩu phù hợp trước khi triển khai giao dịch.

Như vậy, việc tận dụng CEPA cần được thực hiện ngay từ khâu nghiên cứu thị trường, lựa chọn sản phẩm và chuẩn bị hồ sơ xuất khẩu, thay vì chỉ quan tâm đến ưu đãi thuế khi hàng hóa đã được đưa ra thị trường. Việc chủ động khai thác dữ liệu, công cụ tra cứu và tài liệu hướng dẫn của cơ quan chức năng sẽ giúp doanh nghiệp xác định chính xác quyền lợi, hạn chế sai sót trong quá trình thực hiện và tránh bỏ lỡ các ưu đãi từ Hiệp định.

Được ký kết ngày 28/10/2024 và chính thức có hiệu lực tại hai nước từ ngày 3/2/2026, CEPA là dấu mốc quan trọng trong quan hệ hợp tác kinh tế Việt Nam – UAE. Với những cam kết về hàng hóa, dịch vụ, thuế quan và thuận lợi hóa thương mại, Hiệp định đang mở thêm dư địa để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh và tiếp cận sâu hơn thị trường Trung Đông.

Tuy nhiên, từ cam kết trên giấy tờ đến hiệu quả thương mại thực tế vẫn cần sự chuẩn bị bài bản của doanh nghiệp. Nắm chắc mã HS, đáp ứng quy tắc xuất xứ, hoàn thiện chứng từ và chủ động cập nhật chính sách sẽ là những điều kiện quan trọng để biến lợi thế từ CEPA thành giá trị xuất khẩu cụ thể.

Trần Sơn