Từ “quản lý” sang “quản trị phát triển” - đột phá trong giáo dục ở Bắc Ninh

UBND tỉnh Bắc Ninh vừa ban hành Chỉ thị số 12/CT-UBND về thực hiện nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm học mới với chủ đề “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”.

Theo Chỉ thị, phát triển giáo dục phải được xác định là nhiệm vụ chính trị của cả hệ thống. Các cơ quan, đơn vị, địa phương phải nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp để xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong lĩnh vực giáo dục.

Một trong những yêu cầu trước mắt là hoàn thành việc sắp xếp trường, lớp, đội ngũ và cơ sở vật chất. Bắc Ninh sẽ rà soát các điểm trường lẻ không đáp ứng tiêu chuẩn để thu gọn, tập trung nguồn lực cho các điểm trường chính, đồng thời phát triển mô hình bán trú, nội trú phù hợp.

Tỉnh cũng yêu cầu bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục của học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh yếu thế, khuyết tật; không để điều kiện kinh tế trở thành nguyên nhân khiến học sinh phải bỏ học.

Lễ Khai giảng năm học 2026 - 2027 được yêu cầu tổ chức trang trọng nhưng ngắn gọn, an toàn, phù hợp với tâm lý học sinh, nhất là học sinh đầu cấp.

Không chạy theo thành tích, lấy sự tiến bộ của học sinh làm thước đo

Về chất lượng giáo dục, Bắc Ninh yêu cầu các cơ sở giáo dục chuyển trọng tâm sang kết quả thực chất, thay vì chạy theo tỷ lệ hoặc thành tích.

Ở bậc mầm non, nhiệm vụ trọng tâm là bảo đảm sự phát triển toàn diện của trẻ, kiểm soát chặt an toàn thực phẩm, bữa ăn, nguồn nước và các nguy cơ tai nạn thương tích. Tỉnh đồng thời yêu cầu chấm dứt tình trạng dạy trước chương trình lớp 1 dưới mọi hình thức.

Đối với giáo dục phổ thông, ngoài kiến thức, các nhà trường phải chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và xây dựng văn hóa học đường. Chất lượng ngoại ngữ tiếp tục được nâng lên, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; đồng thời tăng cường STEM/STEAM, kỹ năng số, giáo dục thể chất và nghệ thuật.

Đáng chú ý, công tác kiểm tra, đánh giá phải bảo đảm công bằng, khách quan và phản ánh đúng năng lực, sự tiến bộ của học sinh. Việc chạy theo tỷ lệ “đẹp”, thành tích hoặc danh hiệu hình thức không được khuyến khích.

Với giáo dục nghề nghiệp, tỉnh định hướng đào tạo sát nhu cầu doanh nghiệp và thị trường lao động, tinh gọn hệ thống trường nghề công lập, khuyến khích cơ sở ngoài công lập. Mối liên kết “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp” được xác định là một hướng quan trọng để nâng cao hiệu quả đào tạo, cùng với đẩy mạnh phân luồng học sinh sau trung học.

Một nội dung khác được Bắc Ninh đặc biệt lưu ý là an toàn trường học. Các địa phương, cơ sở giáo dục phải tổng rà soát nguy cơ mất an toàn trước và trong năm học; chủ động phòng ngừa bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, ma túy, thuốc lá điện tử và các tệ nạn xã hội.

Cùng với biện pháp phòng ngừa, ngành Giáo dục được yêu cầu tăng cường tư vấn tâm lý, hỗ trợ học sinh gặp khó khăn về tinh thần. Việc sử dụng điện thoại thông minh và AI trong trường học cũng phải được quản lý theo độ tuổi, cấp học, tránh để công nghệ trở thành yếu tố gây tác động tiêu cực đến quá trình học tập.

Chuẩn bị nhân lực cho bán dẫn, AI và công nghệ số

Trong năm học mới, Bắc Ninh xác định chuyển đổi số không chỉ phục vụ công tác quản lý mà phải trực tiếp hỗ trợ hoạt động dạy và học.

Tỉnh đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái giáo dục số liên thông, hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành theo hướng “đúng, đủ, sạch, sống, dùng chung”. AI và các công nghệ số được khuyến khích ứng dụng trong dạy học, kiểm tra, đánh giá nhưng phải bảo đảm an toàn, thiết thực và có kiểm soát.

Nguồn lực sẽ được ưu tiên cho hạ tầng số, trang thiết bị công nghệ và nâng cao năng lực số của đội ngũ nhà giáo, học sinh. Đây cũng là giải pháp nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận công nghệ giữa các địa bàn trong tỉnh.

Đặc biệt, giáo dục được đặt trong yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực phục vụ định hướng phát triển công nghiệp công nghệ cao của Bắc Ninh. Tỉnh sẽ triển khai các chính sách đối với trường chuyên, trường trọng điểm, bồi dưỡng học sinh giỏi và đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực bán dẫn, AI, công nghệ số.

Bắc Ninh cũng chủ trương thu hút các trường đại học uy tín xây dựng cơ sở hoặc mở phân hiệu trên địa bàn, tăng cường hợp tác quốc tế trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Đối với các cơ sở giáo dục có yếu tố nước ngoài và trung tâm tư vấn du học, tỉnh yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra, bảo đảm hoạt động công khai, minh bạch, đúng quy định.

UBND tỉnh giao các cơ quan chuyên môn và UBND xã, phường xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, chủ động xử lý những vấn đề thuộc thẩm quyền. Những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền phải được kịp thời báo cáo để giải quyết.

Với cách tiếp cận lấy chất lượng thực tế của người học làm trung tâm, năm học 2026 - 2027 được Bắc Ninh kỳ vọng tạo chuyển biến rõ hơn về chất lượng giáo dục, môi trường học đường và khả năng đáp ứng nhu cầu nhân lực của nền kinh tế.