Của một đống tiền

Vượt qua quãng đường dài hơn 53km (từ trung tâm thủ đô Hà Nội), đoàn cán bộ, phóng viên tham dự hội thảo báo Đảng khu vực phía Bắc lần thứ 15 (vòng 2) có mặt tại Khu Liên hợp Xử lý rác Nam Sơn. Cách biệt với sự ồn ào, náo nhiệt của một đô thị lớn, Khu Liên hợp Xử lý rác nằm giữa một vùng non xanh, nước biếc, dân cư thưa thớt, thuộc địa phận xã Nam Sơn, huyện Sóc Sơn. Cảm nhận đầu tiên của tất cả chúng tôi là bầu không khí thoáng đãng, mát mẻ và tinh thần, thái độ làm việc khẩn trương của tập thể cán bộ, công nhân viên Khu Liên hợp. Tiếp chúng tôi trong căn phòng sạch sẽ nằm cạnh khu xử lý nước thải từ bãi rác, Chủ tịch, kiêm Tổng Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Môi trường Đô thị Hà Nội Chử Văn Chừng cho biết, Dự án Khu Liên hợp Xử lý rác khởi công năm 1999 trên diện tích 130,5 ha. Dự án được chia làm 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 đưa vào khai thác 85,5 ha với 7 hạng mục chính là các ô chôn lấp chất thải sinh hoạt hợp vệ sinh, xử lý nước rác, xử lý chất thải công nghiệp, nhà máy tái chế chất thải sinh hoạt, nhà máy phát điện từ rác và than kém chất lượng, thu hồi khí bãi rác và một số công trình phụ trợ. Hiện một số công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng. Theo công suất thiết kế, giai đoạn 1, Khu Liên hợp có khả năng xử lý khoảng 15 triệu tấn rác thải sinh hoạt, thời gian hoạt động đến năm 2020. Hiện mỗi ngày, Khu Liên hợp tiếp nhận và xử lý khoảng 2.100 tấn rác.

Theo bước chân thoăn thoắt của anh Chừng, chúng tôi đến các ô chôn lấp rác hợp vệ sinh. Anh Chừng giới thiệu: “Đây là 9 ô chôn lấp được xây dựng đạt tiêu chuẩn châu Âu. Đáy được lót lớp vải đặc chủng chống thấm. Tiếp đó là lớp đất và đá dăm giúp thu hồi nước rác và khí ga dễ dàng. Rác đổ đến đâu được san gạt, đầm nén, phun men EM, thuốc khử trùng, phủ đất và rắc vôi bột đến đó, nên mùi xú uế phát tán trong không khí hầu như không có”. Nước rác là nguyên nhân gây ô nhiễm không khí và nguồn nước- anh Chừng chỉ tay về khu xử lý nước thải từ rác, giải thích-Vì vậy, công ty ưu tiên xây dựng khu xử lý nước thải bảo đảm đúng quy trình với công suất thiết kế 500 m3/ngày. Nước từ ô chôn lấp hợp vệ sinh, qua quá trình xử lý bằng phương pháp sinh-hoá, cho ra nước thải đạt loại B (tương đương tiêu chuẩn sản xuất nước sinh hoạt). Nước thải này tiếp tục được xử lý qua than hoạt tính, bơm khí clo khử trùng, do vậy có thể uống được”. Để minh chứng cho lời nói của mình, anh Chừng với tay lấy chiếc gáo nhỏ, múc nước đổ vào cốc và đưa lên miệng uống trước sự ngạc nhiên đến bất ngờ của mọi người.

Trên đường ra khu xử lý rác thải công nghiệp độc hại, anh Chừng khoe: Năm 2005, doanh thu của công ty đạt hơn 53 tỷ đồng. Công ty có hai nguồn "thu" chính, một từ ngân sách thành phố và một là lệ phí xử lý rác thải do các đơn vị, cá nhân trả. "Các anh chị có thấy chiếc cân điện tử đặt ngay cổng ra vào không? "- Căn cứ vào khối lượng rác sinh hoạt vận chuyển đến khu xử lý, thành phố thanh toán cho công ty. Nhìn chung, ngân sách thành phố trả cho việc xử lý rác thải sinh hoạt bao gồm cả nước rác không nhiều. Nguồn thu chủ yếu của công ty là từ hoạt động của khu xử lý rác thải công nghiệp độc hại. Năm 2001, riêng khu xử lý rác công nghiệp mang về cho công ty 3 tỷ đồng. Năm ngoái, doanh thu tăng 10 lần, đạt khoảng 30 tỷ đồng. Hiện công ty ký hợp đồng với hơn 100 doanh nghiệp trên địa bàn các tỉnh, thành phố thuộc khu kinh tế trọng điểm phía Bắc về xử lý rác thải công nghiệp, công suất đạt 300 tấn/ngày. Sau khi xử lý, công ty thu được hợp chất đồng và bùn thải (chứa nhiều kim loại nặng). Hiện một công ty nước ngoài đặt mua hợp chất đồng với giá 100 USD/ tấn. Còn bùn thải được pha trộn với một số hợp chất khác đóng thành gạch blốc, đạt tiêu chuẩn loại 4. Đồ phế thải điện tử sau xử lý được phân loại thành 3 phế phẩm gồm kính, nhựa và đồ kim loại. Những phế phẩm này cũng  có khách mua...“Rác thải nếu được xử lý đúng quy trình vừa không gây ô nhiễm, vừa thu được nhiều sản phẩm hữu ích”-Anh Chừng bộc bạch.

Hiện Công ty TNHH Một thành viên Môi trường Đô thị Hà Nội có khoảng 3.700 cán bộ, công nhân viên. Để tạo điều kiện cho những người ở xa hoặc phải làm ca đêm, Công ty xây dựng khu nhà nghỉ dành cho công nhân với những đồ dùng cần thiết như giường ngủ, chăn, màn, ti-vi… Trên khu đất được quy hoạch hợp lý, hài hoà giữa đầm thả cá với hệ thống cây xanh, cây ăn quả, không khí trong lành, thoáng mát, Công ty xây dựng khu nhà mái lá nằm trên ngọn đồi. Đây là nơi tiếp khách hoặc tổ chức sinh hoạt tập thể. Trong hương hoa nhài thoang thoảng, thưởng thức món bưởi đào và nước vối, sản phẩm cây nhà lá vườn công ty đãi khách, chúng tôi cảm nhận sâu sắc sự kết tinh giọt mồ hôi của những người lao động với hương đất, sắc trời nơi đây… Không chỉ là  sâu sát công việc, bản thân Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Công ty Chử Văn Chừng có nhiều ý tưởng táo bạo. Anh cho biết, cùng với việc hoàn thiện công trình nhà máy phát điện từ rác, tái chế rác thải thành phân compost…Công ty sẽ xử lý thu hồi khí ga từ bãi rác, trước mắt phục vụ hoạt động của lò đốt rác, về lâu dài sẽ xuất khẩu. Một công ty nước ngoài đã đăng ký mua sản phẩm này.