Tu bổ đê điều trước mùa mưa bão: Chậm triền miên

Khó khăn do giải phóng mặt bằng

Theo Ban quản lý các công trình nông nghiệp và PTNT Hải Phòng, tiến độ thi công đê điều thường xuyên năm 2009 chậm. Đến cuối tháng 4, việc tu bổ đê theo nguồn vốn trung ương thực hiện hơn 50% kế hoạch, xây cống 70% kế hoạch; theo nguồn vốn địa phương, tu bổ đê 20% kế hoạch, làm kè 40%, làm cống 60% kế hoạch. Trong khi đó, theo quy định trong Luật Đê điều, đến 30-4 phải thi công xong đê, kè, đến 31-5 phải hoàn thành thi công các công trình cống dưới đê. Điều đáng nói là, không chỉ năm nay, tiến độ thi công đê điều mới chậm mà những năm trước cũng vậy. Trong các năm 2006- 2007, tiến độ thi công đê thường xuyên chậm so với những năm trước đó 15-20% kế hoạch. Năm 2008, việc thi công đê điều thường xuyên còn kéo dài đến tận tháng 9, tháng 10.

Theo Sở Nông nghiệp – PTNT, nguyên nhân khiến công tác tu bổ đê điều thường xuyên những năm gần đây chậm là do tiến độ phê duyệt hồ sơ thầu và khó khăn trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng. Những năm trước, nhất là từ năm 2000 đến năm 2004, thực hiện Quyết định 05/ QĐ-CP thì nhiều công trình, hạng mục công trình độc lập trong công tác tu bổ đê điều được chỉ định thầu với việc đánh giá hồ sơ thầu đơn giản và nhanh hơn. Từ năm 2005, thành phố và Trung ương quy định đối với các công trình trị giá xây lắp dưới 1tỷ đồng phải làm đầy đủ thủ tục về hồ sơ đấu thầu; giảm việc chỉ định thầu; các công trình làm theo vốn địa phương phải ghép các công trình nhỏ lẻ, rải rác vào thành một gói thầu. Theo quy định này thì đương nhiên thời gian phê duyệt hồ sơ thầu sẽ kéo dài. Bên cạnh đó, khó khăn trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng cũng khiến tiến độ thi công đê ì ạch. Hiện nay, có tình trạng là phần lớn các địa phương  giao đất cho dân sử dụng ngay trong hành lang bảo vệ đê, hành lang thoát lũ nên khi mở rộng mặt đê hoặc các đường công vụ, xây dựng kè đều vướng vào đất giao cho dân trái Luật Đê điều, buộc phải đền bù để giải phóng mặt bằng. Trong khi đó, thủ tục đền bù, giải phóng mặt bằng rất phức tạp, mất thời gian. Để kịp tiến độ công trình, không ít địa phương, đơn vị đi tắt các bước thủ tục, ngầm “cầm đèn chạy trước ô tô”. Khá nhiều đơn vị triển khai thi công trước khi thành phố hoặc cấp huyện, chủ đầu tư có quyết định phê duyệt chỉ định thầu, chưa hoàn tất thủ tục đấu thầu; thường xuyên có tình trạng vừa thi công vừa tính toán đền bù hoặc thi công xong vẫn chưa hoàn thành việc chi trả tiền đền bù cho dân. Chẳng hạn như Công ty khai thác công trình thuỷ lợi Vĩnh Bảo dùng xe cơ giới lấy đất trong hành lang bảo vệ đê để tôn cao, áp trúc đê tại xã Cao Minh chưa bảo đảm kỹ thuật, quy trình quy định, chưa có đầy đủ hồ sơ theo đúng quy định như : quyết định chỉ định thầu, đồ án thiết kế, dự toán được duyệt, thậm chí đơn vị chưa tham gia đấu thầu công trình, chưa được cơ quan chức năng nào giao nhận cụ thể hiện trường (!?)... 

Lởm khởm chất lượng đê điều

Giữa tháng 3- 2009, Phó chủ tịch UBND thành phố Đỗ Trung Thoại cùng một số ngành chức năng kiểm tra tình hình thi công tuyến đê biển 2, đoạn từ K0+300 đến K0+ 800. Sau khi kiểm tra chất lượng và việc tổ chức thi công tại các bãi đúc cấu kiện bê tông của 4 nhà thầu thuộc 2 gói thầu thi công, đoàn kiểm tra phát hiện một số nhà thầu chưa thực hiện đúng quy trình kỹ thuật thi công bê tông, công tác quản lý chất lượng còn buông lỏng, chuẩn bị mặt bằng thi công chưa bảo đảm yêu cầu, sử dụng vật liệu nhiều tạp chất. Đặc biệt, tại thời điểm kiểm tra, Công ty cổ phần thương mại và xây dựng Thái Bình  sản xuất bê tông kém chất lượng, cấp phối bê tông không bảo đảm yêu cầu thiết kế do thiếu dụng cụ đong đếm vật liệu, không sử dụng đầm bê tông do vậy bê tông bị bở, cấu kiện bê tông dùng cho đê biển nhưng bẻ được bằng tay. Hơn nữa, cán bộ kỹ thuật của đơn vị yếu về năng lực, thiếu tinh thần trách nhiệm. UBND thành phố và Ban quản lý dự án các công trình NN-PTNT đã đình chỉ việc sản xuất cấu kiện bê tông đúc sẵn dùng để lát mái đê do Công ty cổ phần thương mại và xây dựng Thái Bình triển khai. Tại đây, hơn 3.300 cấu kiện bê tông của doanh nghiệp này đã bị loại bỏ do không bảo đảm yêu cầu về kỹ thuật… Toàn bộ số cấu kiện đã đúc phải giữ nguyên tại bãi để chờ quyết định xử lý. Phần việc do Công ty cổ phần thương mại và xây dựng Thái Bình thực hiện được giao lại cho đơn vị liên danh là Công ty cổ phần bê tông và xây dựng Hải Phòng. Tại công trường thi công đê biển 2, một số vị trí ống bê tông chân khay được đặt chưa đồng đều về cao độ và vị trí; hầu hết các nhà thầu chưa thực hiện nghiêm túc việc ghi nhật ký thi công công trình…

Ban quản lý dự án các công trình NN-PTNT  yêu cầu các nhà thầu chấn chỉnh tồn tại này nhưng về chất lượng công trình chưa được kiểm tra, giám sát thường xuyên, trước đó, vào năm 2008 xảy ra tình trạng việc thi công đê biển 1, chưa kịp nghiệm thu đã có biểu hiện nứt cơ đê, mặt đê bê tông không đồng đều, chỗ dốc về phía đồng… Đối với tu bổ khẩn cấp một số tuyến đê, việc huy động vật tư, nhân lực, thi công theo phương châm “4 tại chỗ” chưa được chú trọng, phần lớn các đơn vị thi công là doanh nghiệp thuỷ lợi đóng tại địa phương chưa được ưu tiên chỉ định thầu…

Để việc tu bổ các công trình đê điều phục vụ mùa mưa bão đạt kết quả, đã đến lúc, thành phố, các ngành chức năng, địa phương quan tâm xem xét để có một quy trình đấu thầu công trình nhanh gọn, hợp lý vừa bảo đảm quy định vừa phù hợp với thực tế; tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng công trình, hỗ trợ đơn vị thi công hoàn thành công trình đúng tiến độ…

Hoàng Yên